ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་གྱི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ།

འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྐྱེ་འགྲོ་སུ་ཞིག་ཡིན་རུང་རང་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེ་ཞིང༌། ཡང་དག་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡི་གེར་བྲིས་ཏེ་ཕྱི་རབས་པར་ཤུལ་རྟེན་དུ་འཇོག་པ་དང༌། དེ་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་ལེན་པར་བསྐུལ་རྒྱུ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་གལ་ཆེ་མོད། ཡིན་ནའང་དུས་འཁྲུག་གི་བཙན་གནོད་དང་ཤེས་རིག་གི་དར་རྒུད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་བག་སོགས་ཕྱི་རྐྱེན་ནང་རྐྱེན་གང་མང་གི་བརྡབ་གསིག་ཁྲོད་དུ་འདས་བྱུང་རྗེན་པར་གསལ་བའི་ཡིག་ཚང་མང་པོ་རྩ་སྟོངས་དང་ཉམས་དམས་སུ་ ཕྱིན་ལ། འགའ་ཞིག་ལྷག་པ་ལའང་རྩོམ་པ་པོ་རང་རང་གི་རིག་གནས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་དང་བསམ་པའི་ ཤེས་རྒྱ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་སོགས་ལས་ཐ་ན་མིན་པ་ལ་ཡིན་པར་བྱས་པའི་ཨུ་ཚུགས་དང་བློ་བཅོས། མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་བསྙད་པའི་བཙན་ཤེད་དང་སྒྲོ་འདོགས་སོགས་ཀྱི་ཆའང་སྐབས་ཀུན་ཏུ་འཁྲིལ་བ་བཞིན་བོད་རྒྱལ་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་གྱི་སྐོར་ཡང་དྲ་བ་འདི་ལས་མ་འདས་པར་སྙམ།
《རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ》ལས། དེར་སྲས་ཆེ་བ་གཙང་མ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང༌། དར་མ་ནི་སྡིག་ལ་དགའ་སྟེ་རྗེའི་འོས་མ་ཡིན། བར་བ་རལ་བ་ཅན་ལ་སྲིད་གཏད་དོ།། ཞེས་དང༌།《ཆོས་འབྱུང་མཁས་དགའ》ལས། བ་ལང་གི་ཤ་ཚུགས་དང་འདྲ་ཞིང༌། མཁྱེན་པ་ཆུང་ལ་རྒྱུད་གྱོ ང་བས་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་གླང་དར་མར་བཏགས། ཞེས་འབྱུང་ལ། ངག་རྒྱུན་དུ་ཡང་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མའི་མགོ་ན་རྭ་ཅོ་ཡོད་པ་དང་ལྕེ་ཡང་ནག་པོ་ཡིན་པ་སོགས་སྣ་ཚོགས་ཚོགས་ཤིག་བཤད་པས། ཁྲི་དར་མ་ནི་གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོའི་སྤྲུལ་བར་གྱུར་ལ་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མས་གཡོགས་པ། གཅེན་དུ་གྱུར་ཀྱང་སྡིག་ལ་དགའ་བས་སྲིད་ཀྱང་མ་ཐོབ་ལ། ཕྱིས་རང་གི་གཅུང་བོ་བསད་ནས་རྒྱལ་སྲིད་འཕྲོགས་ཤིང་ནང་བསྟན་བསྣུབས་མཁན་གྱི་བདུད་རྒྱལ་དངོས་མ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྗོད་ཡོད། དེས་ན་གཤམ་དུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་ཁག་དང་རྡོ་རིང་ཡི་གེ རྒྱའི་ཡིག་ཚང་སོགས་ལ་ཁུངས་བཅོལ་ཏེ་དེ་ལས་བརྩམས་པའི་གཏམ་བྱིས་པའི་རྩེད་མཚར་ལྟ་བུ་ཞིག་གླེང་བར་བྱ་སྟེ།
དང་པོ། ཁྲི་དར་མ་མ་གཞིར་མི་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པར་དཔྱད་པ།
གཅིག མིང་ཐོགས་ཚུལ་དང་ཉེས་བཤད་གང་མང་ལ་དཔྱད་པ།
“བ་ལང་གི་ཤ་ཚུགས་དང་འདྲ་ཞིང་མཁྱེན་པ་ཆུང་ལ་རྒྱུད་གྱོ ང་བས་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་གླང་དར་མར་བཏགས”ཞེས་པ་མ་ངེས་ཏེ། གླང་ཞེས་བཏགས་པ་ཡོད་ཚད་སྨད་པའི་གནས་ཡིན་ན་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ལའང“གླང་མཇིང་ཡོན”⑴ཞེས་ཀྱང་གྲགས་ལ། དར་མ་ཞེས་པའང་ངན་སྨྲས་ཤིག་མ་ཡིན་པར་ཆོས་ལ་གོ་ཚུལ་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་དག་ཏུ་ད་ལྟ་ཡང་མཐོང་ཐུབ། དེ་བཞིན་བེའུ་ཞེས་གླང་དར་མར་འགྲེལ་བའི་ཁུངས་བཅོལ་སའི《འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད》ཀྱི་ནང་གསལ་བའི་རྒྱལ་པོ་བཅུ་བོ་དེ་ནི་བལ་བོའི་རྒྱལ་པོ་བཅུའི་མིང་ཡིན་པར་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གསལ་བོར་གསུངས་འདུག་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ཤེས་འདོད་ན《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི》ནང་གི་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ཀྱི་འགྲེལ་བར་གཟིགས་དང་གསལ། ཁྲི་དར་མ་ནི་གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོའི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་པ་དང་སྔོན་གླང་བོ་ཞིག་གིས་ལོག་སྨོན་བཏབ་པ་ལས་ཉེས་པ་སོགས་བདུད་རྒྱལ་གྱི་དཔེ་ལྟ་ བུར་སོང་ཡོད་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་གཏེར་མར་གྲགས་པ་འགའ་ལས་ལུང་བསྟན་ཡིན་ཚུལ་དུ་བྲིས་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་བཅོས་སྒྱུར་ཅུང་ཙམ་ཡང་བྱས་མེད་པར་སུ་ཞིག་གིས་ཡིད་རྟོན་བྱེད་ནུས་ཏེ། ཐ་ན་ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པས་བང་སོ་ཡང་མེད་པར་བརྗོད་མོད། ད་ལྟ་ཡང་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་མཆིས་པ་འདི་ཡིས་ཤེས། བཙན་པོ་གཉིས་ཀྱི་གཅེན་གཅུང་ཡང《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ》དང《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》རྒྱས་བསྡུས་གཉིས།《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད》སོགས་ཡིག་ཚང་རྙིང་བ་དག་ཏུ་བཀོད་པ་ལྟར་ལྷ་སྲས་བགྲེས་པ་རལ་བ་ཅན་དང༌། ཆུང་བ་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་ཡིན་པར་བྱས་ན་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲས་ཁྲིར་འགོད་ཀྱི་ལུགས་དང་མཐུན་ལ།《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང》དང《སྲིད་སྐྱོང་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང》སོགས་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་གི་གཅེན་གཅུང་ཐད་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་ཡང་ཡོངས་སུ་མཐུན་ཏེ། དོན་གྱི་སྙིང་བོ་བསྡུས་ན། གོང་གསལ་གྱི་བཤད་ཡམས་དེ་དག་ཀྱང་སྤྱིར་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་འཇིག་ནས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་གཉིས་གསུམ་ལྷག་འདས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཁྲིམས་ལུགས་བག་ལ་ཞ་བའི་དུས་དང༌། སྒོས་སུ་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་མགོ་ཚུགས་པ་ནས་བྲིས་པའི་ཆོས་འབྱུང་དག་ལས་ཁྱབ་མགོ་བརྩམས་པས། དེར་ཡང་ཁུངས་ཐུབ་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་མ་མཆིས་སྙམ།
གཉིས། མི་གཤིས་དངོས་སོགས་ག་འདྲ་ཡིན་པར་དཔྱད་པ།
དེ་ཡང་ཁྲི་དར་མ་ཆུང་དུས་ནས་སྡིག་ལ་དགའ་བས་རྗེར་མ་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་གི《འུའི་དུམ་བརྟན་གྱི་བསྔོ་ཡིག》ལས། བཙན་པོ་འུའྀ་དུན་བརྟན་གྱྀ་ཞ་སྔ་ནས།།……དམ་པའྀ་ཆོས་བསྲུང་བ་དང༌།། རྒྱལ་ཁམས་བྱྀན་ཆེན་པོའྀ་སྲྀད་བཅའ་བ་འྀ་དོན་དང༌།། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའྀ་དབང་དང་མཐུ་སྟོབས་ཀྱྀས་དགྲར་གྱུར་པའྀ་སེམས་ཅན་གཞན། སྲོག་སྲྀད་ལ་ཕབ་པ་མན་ཅད། གནོད་པའྀ་ཕྱོགསུ་གྱུར་ཏེ།……ཚེའྀ་བར་ཆད་གྱྀ་བགེགས་དང་བྲལ་ཏེ། ཚེ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་སྨོན་ནོ།། གཙུག་ལག་ཁང་དང་མཆོད་རྟེན་གསར་བརྩྀགས་ཤྀང་རྙང་བཅོས་པ་ཡང་ལྷ་དང་མྱྀའྀ་མཆོད་པའྀ་རྟེན་ནམ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་དམ་པའྀ་ཆོས་མྱྀ་འཇྀག་ཅིང་གནས་པར་གྱུར་ལ་འགྲོ་བ་མང་བོའྀ་བསོད་ནམས་ཀྱྀ་གཞྀར་གྱུར་ཅྀག……ཚེ་རབས་གྱྀ་དངོ་སྡིག་གྀ་དྲ་མ་ནྀ་བྱང༌། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་གྱྀ་ཚོགས་ནྀ་མྱུར་དུ་རྫོགས་ཤྀང༌། ཕྱོགས་བརྒྱད་གྱྀ་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། བཀའ་འོག་ཏུ་འདུས་པ་དང༌།ད་ལྟར་བཞུགས་པའྀ་སྐུ་འདྀ་ལ་ལྟས་ངན་པར་སྟོན་པ་དང༌།བགེགས་དང་ཕས་གྱྀ་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་གྱྀས་མྱྀ་ཚུགས་ཤིང་སྐུ་ཚེ་གཡུང་དྲུང་དུ་བཞུགས་པར་སྨོན་ནོ།། ཞེས་སོགས་བཀོད་པར་གཞིགས་ན་ཁོས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ལ་བཀུར་བསྟི་དང་མོས་གུས་བྱས་ཡོད་ཅིང་ཡབ་དང་གཅེན་པོའི་ཕྱག་སྲོལ་ལུགས་བཞིན་དུ་བསྐྱངས་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་ཆེད་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པ་དང་མཆོད་རྟེན་ཉམས་གསོ་བྱས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་ཐུགས་སྨོན་རྒྱ་ཆེར་བཏབ་པ་དང༌། འབངས་དང་རྒྱལ་སྲིད། རྒྱལ་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་ནས་ཕྱོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཀའ་འོག་ཏུ་འདུས་ཏེ། སྔར་ལས་ལྷག་པའི་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་འཛུགས་ཐུབ་པའི་སྨོན་ལམ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་བཏབ་ཡོད་པ་འདི་ལས་ཁོང་ནི་མ་གཞིར་བོད་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དོན་ཆེན་ཁུར་དུ་འཁྱེར་བའི་བཙན་པོ་བཟང་བོ་ཞིག་ཡིན་པའང་གསལ་བོར་རྟོགས་ཐུབ། གལ་ཏེ་སྡིག་ལ་དགའ་ཞིང་བསྟན་པ་ལ་སྡང་བའི་བདུད་རྒྱལ་ཞིག་ཡིན་ན། བློན་ངན་དབང་ཆེན་དག་གིས་བསྟན་པ་བསྣུབ་དགོས་ཚུལ་གྱི་གནས་ལུགས་མང་དུ་ཞུས་དུས་ཡང“རེ་ཞིག་ང་ཡི་ཡབ་མེས་ཀྱི་ཐུགས་དམ་ཆོས་འཁོར་གསུམ་དང་མཐའ་འདུལ་ཡང་འདུལ་གྱི་ལྷ་ཁང་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བཅད་དེ་འདག་ཞལ་གྱིས་ཤིག”⑵ཅེས་གསུངས་པའི་དགོས་པ་ཡང་མ་མཆིས་སོ།།
ཡང“དེའི་ཚེ་བློན་འབངས་ཆོས་ལ་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་འདུས་ནས་ངུ་འབོད་དང་མྱ་ངན་བྱས།རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དགོངས་ལ་འདི་ལྟ་བུ་མཛད་པར་མི་རིགས། ཡབ་མེས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་དང་དཀོར་མཛོད་ཀྱི་སྒྲོམ་བུ། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་ཤིག་ཅེས་མགྲིན་ གཅིག་ཏུ་ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་བྱས། རྒྱལ་པོ་ནུབ་ཕྱོགས་གླ་བའི་ཚལ་ན་མིག་མང་རྩེ་ཞིང་ཡོད་པ་འབངས་རྣམས་ཀྱི་ངུ་འབོད་ཐོས་པས་སེམས་མ་བདེ་སྟེ་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ཀློག་གིན་ཡོད”⑶ཅེས་པ་ ལྟར་ཁོང་ནི་དམངས་ཀྱི་རེ་འདུན་དང་ལེན་དང་ཡབ་མེས་དག་གི་མཛད་རྣམ་ལ་ཡི་རང་གོང་བཀུར་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད།“ལྷ་ལུང་དཔལ་གྱི་རྡོ་རྗེས་རྟ་བབས་ནས། པུས་མོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞུ་བཀངས་པས། བཙན་པོས་ཕྱག་བྱེད་པར་གོ་ནས་བཞེངས་འཚལ་ཟེར། ཕྱག་དང་པོ་བྱས”⑷ཞེས་པ་བཞིན་ཁོང་ནི་ངང་རྒྱུད་འཇམ་ཞིང་འབངས་ཀུན་བྱམས་པས་སྐྱོང་བའི་བཙན་པོ་བཟང་བོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བ་དང༌། སྡིག་ལ་དགའ་བ་ཞིག་ཡིན་ན། ཆོས་ལ་དགའ་བའི་བློན་འབངས་ཚོས་བཙན་པོ་རང་གིས་བསྒྲུབ་མི་འདོད་ཅིང་ལྡོག་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ལས་ལ་བསྐུལ་དུས། དེ་ཚོར་སྤྱོ་སྡིགས་མནར་གཅོད་མི་གཏོང་རུང་སེམས་མི་བདེ་བ་འབྱུང་དགོས་དོན་མེད་ལ། རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ཀློག་པའི་དགོས་པ་ལྷག་ཏུ་མ་མཆིས་ཤིང༌། འབངས་མི་གང་རུང་གིས་རང་ལ་ཕྱག་འཚལ་དུས་མྱུར་དུ“བཞེངས་འཚལ”ཞེས་དེ་བས་ཀྱང་ཟེར་མི་སྲིད་དེ། ཁོང་གི་ཐུགས་རྒྱུད་དྲང་ཞིང་བཟང་བས། ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་ཀྱང་བཙན་པོའི་ལུས་སྟེང་གི་ཞན་ཆ་དེ་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་བཞེངས་འཚལ་ཞེས་གསུངས་པའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་སྙིང་དུ་ཕོག་པའི་མདའ་དེ་འདྲ་འཕེན་ཐུབ་པར་སྙམ། །
གཉིས་པ། ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་དཔྱད་པ།
ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་མང་དུ་བཤད་མོད། གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོའི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་པ། གླང་བོ་ཞིག་གིས་ལོག་སྨོན་བཏབ་པ་སོགས་ནི་ཆགས་སྡང་གི་གཏམ་དུ་འདུག་པ་ གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ལགས་ལ། གལ་ཏེ་བདེན་པར་འདུག་ནའང་སེམས་ཅན་སྤྱི་མཐུན་གྱི་སྣང་ངོར་འཕྲོད་དཀའ། ཡང་ལ་ལས་རྒྱལ་པོ་དར་མས་བོན་ཆོས་སྤེལ་ཕྱིར་ནང་ཆོས་བསྣུབས་པར་ཡང་བཤད་མོད། དེ་ནི་ནང་ཆོས་ལ་སྡང་བའི་བློན་པོ་སྐོར་ཞིག་གིས་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་བཀྲོངས་ནས་ཁོང་སྲིད་ཁྲིར་འདོན་གསོལ་མཛད་པས་དེ་ལྟར་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ།“སྐུའི་སྔགས་མཁན་དང་རྒྱལ་གྱི་སྐུ་གཤེན་ལ་བཀྱོན་ཕབ”⑸ཅེས་པ་ལྟར་མེས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་བསྣུབས་ནས་སྔར་སྲོལ་མ་ཉམས་ཙམ་དུ་རྒྱལ་པོའི་སྐུ་སྲུང་ལ་བོན་གཤེན་རེ་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པ་དེར་ཡང་ཁོས་ཉེས་ཁྲིམས་བཅད་པས་བཤད་རྒྱུན་དེའི་ཡང་དག་མིན་གྱི་ཆ་ཡང་རང་གསལ་དུ་འགྲོ། དེ་བས་དུས་སྐབས་དེའི་དོན་དངོས་ལ་སྦྱར་ནས་དཔྱད་ན།
གཅིག སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ།
སྤྱིར་བཙན་པོ་རལ་བ་ཅན་གྱི་རིང་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཧ་ཅང་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ནའང༌། སྐུ་ཚེ་སྨད་ལ་དམག་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བར་དེ་འདྲ་དོ་ཁུར་མ་མཛད་པར་ལྷ་ཁང་གསར་བཞེངས་དང་དམ་ཆོས་བསྒྱུར་སྤེལ། ཐལ་དྲགས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་བྱེད་མི་སྣའི་སྤྱི་ཚོགས་གོ་གནས་མཐོར་འདེགས་བྱེད་ཐབས་སོགས་ལ་འབད་པས་ཆག་འཇིག་གི་ས་བོན་ཡང་ཀུན་ནས་རྒྱས།
1. ཁོང་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མདུན་ས་ཆུང་བ་རབ་བྱུང་བར་ཕུལ་ལ།“རྗེའི་ལ་ཐོད་ཕུད་ཅིང་རབ་ཏུ་བྱུང་པའི་གདན་དུ་འདིང༌། རབ་ཏུ་བྱུང་མ་ཐག་གཅིག་གིའང་ཞབས་སྤྱི་བོར་ལེན། གོས་སེར་པོའི་ལྷན་པ་སྐྱེ་བོའི་ལུས་ལ་འདུག་པ་མཐོང་ཀྱང་དེ་ལ་རྒྱལ་པོ་ཕྱག་མཛད། ཞང་བློན་གང་གིས་རྟེན་ཕུལ་ནས། སྔུན་ཕྱག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཕུལ་ཀྱང་ཕྱག་ལན་མི་གནང༌། བོད་ཡོངས་རྗེའི་གསང་བཅའ་བསྡུས་ཏེ། བླའི་དགེ་འདུན་ལ་འཚོ་བར་ཕུལ། རབ་བྱུང་རེ་རེ་ལ་ཡང་འབངས་ཁྱིམ་བདུན་བདུན་ལྷ་རིས་སུ་ཆད་ཕུལ་ནས་ཟས་དང་ན་བཟའ་སྦྱོར། རབ་བྱུང་གི་གོས་ལྷན་པ་ཅན་གཟིགས་ན་དྲིས་ནས་དེའི་ལྷ་རིས་བཀའ་དྲག་ཏུ་གསོལ”⑹བར་མ་ཟད། སྐྱ་བློན་དག་གིས་ཆོས་ལ་དེ་འདྲར་བཀུར་བསྟི་མི་ བྱེད་པར་ཞུས་ན་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ལྷག་ཏུ་བཀུར་གཟོ་ཚད་མེད་ཀྱིས་བཙུན་པ་ལ་མིག་ཟུར་གྱིས་བལྟས་ན་མིག་འབྲུ་བ་དང༌། མཛུབ་མོས་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ན་མཛུབ་མོ་གཅོད་པ། རང་ཅག་རྣམས་འདི་འདྲར་གུ་དོག་པ་དེས་ལན་ཞེས་པའི་བརྡར་རབ་བྱུང་བའི་སྟེང་མཆུ་གཡོས་ན་དེའི་མཆུ་ཏོ་འབྲེག་པ་སོགས་བླ་མ་སེར་མོ་བླ་ལྷག་ཏུ་བཀུར་དགོས་པའི་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་ཆགས་པར་བྱས་པས། གྲྭ་བཙུན་དག་གི་དབང་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་ནས་ཆོས་བྱེད་སྐྱེས་བུ་གང་མང་ཞིག་ལ་ས་ཞིང་དང་འབྲོག་ར། འབངས་མི་སོགས་མངའ་ཞིང༌། ཐ་ན“ཐང་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་མངགས་པའི་ཕོ་ཉ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཡང་རབ་བྱུང་བཙུན་པ་ཡོད་པ”⑺ལྟ་བུར་ཆོས་སྲིད་དཔལ་འབྱོར་གང་ཐད་དུའང་གཞན་སུས་ཀྱང་དོ་ཟླ་བྲལ་བའི་ཚད་དུ་སླེབས་པར་མ་ཟད། བྲན་ཀ་དཔལ་ཡོན་བཙན་པོ་གཉིས་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་བློན་པོ་གཞན་དག་གིས་ཁོའི་བཀའ་བཀོད་ཅི་བྱས་བཞིན་བསྒྲུབ་དགོས་པའང་བྱུང་བས་ཐད་ཀར་སྐྱ་བློན་དག་གི་སྤྱི་ཚོགས་གོ་གནས་དང་ཁེ་ཕན་ལ་གནོད་པ་ཐེབས། དེར་བརྟེན་རྒྱལ་བློན་བར་གྱི་འགལ་བ་དང༌། སེར་སྐྱ་བློན་རིགས་བར་གྱི་འགལ་བ་སོགས་ཛ་དྲག་རྣོ་ངར་ཅན་དུ་ཕྱིན་ཅིང༌། འབྲོ་ཁྲི་གསུམ་རྗེ་སྟག་སྣང་དང་བྲན་ཀ་དཔལ་ཡོན་ལ་བཀྱོན་ཕབ་ལ། བཙུན་མོ་ངང་ཚུལ་མ་རང་ ལྕེབས་བརྒྱབ་ནས་ལྟོའི་སྲས་ཀྱང་ཤི་མཐར་བཙན་པོ་རང་ཡང་ཞང་བློན་ནག་པོ་དག་གིས་བཀྲོངས་སོ།།
2. ཡང་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་གྱི་དུས་སུ་ཆོས་བྱེད་མི་སྣའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གོ་གནས་མཐོ་དྲགས་པས། འབངས་མི་མང་ཤོས་ཤིག་གིས་ཆོས་ལ་དད་པས་མ་ཡིན་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟོ་གོས་དབང་ཐང་དང་ལུས་སྲོག་ལ་འཚེ་བ་མི་འབྱུང་བའི་ཆེད་རབ་ཏུ་བྱུང་བས། སུམ་གཉིས་ས་ལ་སྤྱོད་པའི་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སྲུང་བའི་དམག་མི་ཇེ་ཉུང་ནས་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་མགོ་ཚུགས་ཤིང༌། གྲངས་འབོར་དེ་ཙམ་མང་བའི་གྲྭ་བཙུན་དང་དེ་དག་ལ་དབང་བའི་ལྷ་འབངས་བཅས་པར་དམག་ཁྲལ་སོགས་ཁྲལ་རིགས་གང་ཡང་བསྡུ་རྒྱུ་མེད་པས་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ལའང་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཅིང༌། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བློན་རྣམས་ནང་དམེ་བྱས་པས་མཐའི་སོ་བློན་དག་ཀྱང་ལང་ཤོར་ལྟོས་མེད་དུ་གྱུར། ཁྱད་པར་དུ་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་རིང་དབོན་ཞང་དབུ་སྙུང་རྡོ་རིང་བསླངས་ནས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཚེ་ཚེ་རབས་རབས་སུ་ཞི་མཐུན་ཡོང་བར་མནའ་བསྐྱལ་དམ་བཅའ་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱས་སྤྱི་ལོ830ལོ་ནས་བཟུང་རྨ་ཆུ་དང་ཙོང་ཆུའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཆ་དག་ཕྱིར་འཕྲོག་རྩིས་བྱས་པར་མ་ཟད། ཐ་ན་ཐད་ཀར་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་སར་དམག་ལྷགས་ནས་སྔོན་གྱི་ངོ་ཚ་གཙང་སེལ་བྱ་རྒྱུའི་གྲོས་བཤམས་ཤིང༌། མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་དུ་བོད་འགོག་དམག་དོན་རྟེན་གཞི་མང་དུ་བཙུགས་པ་དང༌། ཡུ་གུར་པ(ཧོར)ཡང་གྲོགས་སུ་བསྡེབས་པས་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ལ་རྒྱ་ཧོར་སྟག་གཟིག་སོགས་ཕྱིའི་དམག་གི་འཇིགས་པའང་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། དེ་བས“དེ་ནས་བོད་འབངས་ཡོངས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ནི།། སྣུམ་ཟད་མར་མེ་ལྟ་བུར་ཡལ་ལ་ཐུག། རྗེ་ཡི་མངའ་ཐང་དགུན་ཁའི་ཆུ་བཞིན་བྲི།། ཚུལ་ཁྲིམས་སོག་རུལ་ཕོན་ཐག་བཞིན་དུ་ཞིག། ཆབ་སྲིད་ཕན་བདེ་ནམ་མཁའི་འཇའ་བཞིན་ཡལ།། ནག་ཕྱོགས་སྤྱོད་པ་དཔྱིད་ཀྱི་རླུང་བཞིན་ལངས།།”⑻སོ།།
གཉིས། ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་དགོངས་གཞི་དང་དགོས་པ།
སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ་དེ་འདྲའི་འོག་བོད་བཙན་པོའི་སྲིད་ཁྲིར་བཞུགས་པའི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་ལ་མཚོན་ན། འགལ་ཟླ་སྣ་ཚོགས་གཙང་སེལ་གྱིས་རླབས་ཆེན་གྱི་དགོངས་བཞེད་དེ་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས་པ་ལ་ཐོག་མར་བག་ཆགས་ཤིག་གམ་གོམས་རིམ་ཞིག་གིས་བསྐུལ་ཏེ་ཡབ་དང་གཅེན་པོའི་ཕྱག་སྲོལ་བཞིན་དམ་ཆོས་ལ་བཀུར་བསྟི་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཙམ་མ་ཟད། འབྲི་ཡི་གཙུག་ལག་ཁང་དང་སྤ་གྲོ་སྟག་ཕུག་གི་ལྷ་ཁང་སོགས་བཞེངས་ནས་ལོ་ངོ་ཧྲིལ་བོ་གཉིས་རིང(སྤྱི་ལོ838 ནས840ལོའི་བར)སྲིད་བསྐྱངས་ནའང་བོད་དུ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་སད་དང་སེར་བ། ཐན་པ། མུ་གེ ནད་ཡམས་སོགས་རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་བསྟུད་མར་བྱུང་བས་རྒྱ་ཆེའི་རོང་འབྲོག་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་ཤིང༌། དེ་དང་བསྟུན་ཆོས་ལ་སྡང་བའི་བློན་པོ་ སྦས་ཅོག་ལེགས་སོགས་ཀྱིས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཆོས་བྱས་པས་ལན་པ་ཡིན་ཚུལ་གྱི་གླེང་བརྗོད་གང་སར་བསྒྲགས་ནས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་དད་འདོད་མོས་བཟློགས་པ་དང༌། ཆོས་ལ་མི་དགའ་བའི་བློན་པོ་དབས་རྒྱལ་ཏོ་རེ་སོགས་དབང་ཤུགས་ཆེ་དྲགས་པས། འགལ་བ་སྣ་ཚོགས་སྔར་ལས་རྙོག་འཛིང་ཅན་དུ་གྱུར་ལ། རྒྱའི་ཐང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གཡོ་སྒྱུའི་སྦྱོར་བ་བཤམས་པས་ཐུགས་སུ་གདོན་གསོལ་ཏེ།“ཆོས་ཇི་ལྟར་བསྣུབས་ན། རྒྱ་ནག་པོས་བོད་ཀྱི་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ཐུབ་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་རིག་པ་དང་རྒྱལ་པོའི་བསོད་ནམས་མ་ཐུབ་ནས། ལོ་གཅིག་ཏུ་གབ་རྩེ་ཐམས་ཅད་བཀྲམ། ཇུ་ཞག་བརྩིས་པས་ཐབས་རྙེད་དེ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་བཙུན་མོ། བློན་པོ་གསུམ་ལ་ལྟ་ལོག་དང་སྤྱད་ལོག་གྱིམ་ཤིང་བྱས་ཏེ། འདབ་ནོར་དང་དཔྱ་སྐྱེས་ཀྱི་ཐུམ་བུ་གསུམ་བྱས་ཏེ(བསྐུར་རོ)། ཁོང་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ཏུ་རེ་རེ་བཞག་སྐད་དོ།། དེར་གནམ་ཐེ་དཀར་པོ། བར་ཐེ་ཁྲ་བོ། ས་ཐེ་ནག་པོ་གསུམ་ཞུགས་ནས། དེར་ཐུགས་སུ་གདོན་གསོལ།”⑼དེའི་ཤེས་བྱེད་ལ་བསྟན་པ་སྣུབ་སྐབས་ཀྱང་ཐོག་མར“རྒྱ་མོ་ཀོང་ཅོང་བྱ་བའི་གནོད་སྦྱིན་མོ་གཅིག་གིས། གནོད་སྦྱིན་གྱི་ལྷ་ཤཱཀྱ་མུ་ནི(ནེ)ཟེར་བ་བཀྲ་མ་ཤིས་གཅིག་སྤྱན་དྲངས་ནས།”⑽ཞེས་བསྟན་པ་སྣུབ་པའི་ཐོག་མར་རྒྱ་བཟས་སྤྱན་དྲངས་པའི་ཇོ་སྐུར་ངན་སྨྲས་དང་གནོད་པ་བྱས་པ་མ་ཟད།《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ》ལས་ཀྱང“མོ་ས་སྤྱད་ལ་མཁས་པས་ས་སྤྱད་བྱས་ཏེ། ལྕགས་ཀ་རི་སེང་གེ་དཀར་མོ་གནམ་དུ་འཕྱོང(མཆོང་)བ་འདྲ་བ་ལ་སྒལ་ཚིག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ལ་མཆོད་རྟེན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་གི་མེ་རྩ(བཙའ)བཞག སྤྱི་བོར་མཆོད་རྟེན་ནག་པོ་ཁྲི་འཕང་དགུ་པས་མནན་ལྟག་ཁུང་དུ་ལྷ་ཁང་བྱས་ནས་སྟོད་ལ་མནན། དེ་མ་མནན་ན་རྒྱ་གར་འབངས་དུ་འདུ་བ་ཡིན། དམར་ཕོ(པོ)རི་སྟག་བྱི(བྱེ)ཁུང་དུ་འཛུལ་བ་འདྲ་བའི་སྣ་ལ་ཤིང་སྣ་ལའི་ཕུར་པ་བཏབ། དེ་མ་བཏབ་ན་རྒྱ་ནག་མངར་འདུས་པ་ཡིན། ཡར་ལུང་མེ་ སྣའི་གདོང་ལ་རི་འབྲས་ཀྱི་ལྗང་པ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དེ་སྐད(སྐེད)པར་བཅད། དེ་མ་བཅད་ན་བོད་དུ་མུ་གེ་མི་འོང་བ་ཡིན། མྱང་རོ་ན་རི་སྟག་དང་སེང་གེ་འཐབ་པ་འདྲ་བ་ཡོད་དེའི་བར་བཅད། དེ་མ་བཅད་ན་བོད་ལ་དཔའ་འོ(བོ)རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འོང་བ་ཡིན། རི་སྟག་སེང་གཉིས་ཀྱི་མཇུག་མ་བསྣོལ་བ་ཡོད་པ་དེ་བཅད་ནས། བར་དུ་རཏྣའི་མཆོད་རྟེན་གྱིས་མནན། དེ་མ་བཅད་ན་བཙན་པོ་འཕྲུལ་དང་བློན་པོ་རིག་པ་ཅན་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་འོང་བ་ཡིན། ……བོད་འབངས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཕྱུང༌། བུད་མེད་དཀག་ནག(ནས)ཆོས་བྱེད་དོ་ཟེར་ནས་རབས་བཅད་ནས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཕ་མིང་ལ་གཏད་འདོད་པ་ཡིན།”⑾ཞེས་ནན་གྱིས་སྤྱོས་པས་མཚོན་ནོ།། མདོར་ན། བོད་ཀྱི་མི་འབོར་དང་ཆབ་སྲིད། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན་སོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སོར་ཆུད་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་ཆེད“རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་ལ་ཤོར་དོགས་ནས་རྗེ་མིས་ཆོས་སྤངས”⑿ཏེ། རེ་ཞིག་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་མི་སྣུབ་ག་མེད་བྱུང་བ་ཡིན་སྙམ།
འོན་ཀྱང་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ཞིག་ལ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བསྟན་པ་བསྣུབས་ནས་སྲིད་དོན་གྱི་དགོངས་བཞེད་བླ་མེད་དེ་གྲུབ་རྗེས་ཡང་བསྐྱར་བསྟན་པ་གསོ་རྒྱུའི་ཐུགས་དགོངས་ཤིག་ཀྱང་ཡོད་སྙམ། དེའི་ཤེས་བྱེད་ལ་རང་རེའི་ཡིག་ཚང་ཚད་ལྡན་འགར་བཙན་པོས“ཡང་ན་ལོ་གསུམ་གྱིས་ གསོད་པ་སྔས། ཡང་ན་ལོ་གསུམ་གྱིས་གསོད་པ་འཕྱིས།”(ཆོས་འབྱུང་ལ་ལར་ད་དུང་སྔ་མིན་འཕྱི་མིན་གྱི་ལས་འདི་སྡུག་པ་ལ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་)ཞེས་སྨྲེ་ངག་འདོན་བཞིན་ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་མདའ་ལ་འཇུས་ནས་གྲོངས་པར་བཤད་པ་ལྟར། དེ་ཡང་ལོ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་དགྲོང་ན་སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ལ་དག་ཐེར་བཅོས་བསྒྱུར་གྱིས་ཆོས་ལུགས་སླར་གསོ་བྱས་ཆོག་མོད། སྡིག་པའི་ཕུང་བོ་རི་རབ་ཙམ་ལས་བྱས་འབྲས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྔ་མིན་འཕྱི་མིན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་བཀྲོངས་པས། བོད་ཆེན་པོའི་བདེ་སྡུག་ལ་བསམ་པའི་ཕངས་སེམས་དང་ལས་ངན་ཚབས་ཆེན་བསགས་པའི་འགྱོ ད་གདུང་གཉིས་འདྲེས་ཀྱི་ངང་དེ་ལྟ་བུའི་སྨྲེ་ངག་འདོན་བཞིན་གྲོངས་པ་ལགས་ཏེ། དེ་ཡང་བོད་ལ་བོན་ཆོས་དར་ནས་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་འདས་ཤིང༌། དེ་བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་ལྟ་བུར་གྱུར་འདུག་ཀྱང་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་རིང་ནས་རབ་བྱུང་བའི་ཐོག་མ་བྱུང་ཞིང༌། ཆེས་ཆེར་དར་བའི་ནང་ཆོས་དེར་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་དབང་མངའ་བའི་རྒྱལ་བློན་རིམ་བྱུང་གི་དམིགས་ བསལ་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ནང་བསྟན་རང་ཉིད་ལ་མངའ་བའི་མིང་དོན་གཉིས་མཚུངས་ཀྱི“དམ་པའི་ཆོས”ཀྱི་ཁྱད་ནུས་ལ་བརྟེན་ནས། མི་རབས་གསུམ་པ་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མའི་བར་གྱི་དུས་ཡུན་ཐུང་ངུ་དེ་ལྟ་བུའི་ནང་དེ་འདྲར་དར་ཁྱབ་བྱུང་བས། སྲིད་དོན་གྱི་དགོངས་བཞེད་བླ་མེད་དེ་གྲུབ་རྗེས་བསྟན་པ་ཡང་བསྐྱར་གསོས་ན་གསོ་ཐུབ་ངེས་མ་ཡིན་ནམ། ཡང་ཉེ་བའི་དུས་ལའང༌། 1958ལོའི“ཆོས་ལུགས་བཅོས་བསྒྱུར”ནས“རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ”བརྒྱུད་པའི1979ལོའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་དུ་ནང་ཆོས་ལ་ཆག་འཇིག་ཇི་འདྲ་ཐེབས་རུང༌། སྤྱི་ལོ1979ལོར་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡང་ བསྐྱར་ཕྱེས་རྗེས་ཡང་དར་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་བཟང་བོ་འདི་འདྲ་ཆགས་ཡོད་པ་ལྟར་རོ།། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་ཞིང༌། ཡང་དག་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་ཁྲིམས་དེའི་ཁག་ཐེག་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་འོག་ཏུ་ད་གཟོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་རིགས་སྣ་ཚོགས་གང་ཕན་གང་བཟང་གིས་བསྒྲུབ་ཆོག་པ་ལས། དེ་ལྟ་བུའི་སྲིད་ཁྲིམས་ཀྱི་འགན་ནུས་དང་བྲལ་ཚེ་ དམ་ཆོས་ལ་ཁྱད་ནུས་ཇི་འདྲ་ཡོད་རུང་ཡུན་རིང་དུ་དར་ཞིང་རྒྱས་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་ཁག་པོ་ཡིན་པས། རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་ལ་ཤོར་དོགས་ནས་མགོ་ནག་བོད་པའི་གཏན་བདེའི་ཆེད་དུ་རེ་ཞིག་ཆོས་སྤོང་གི་ལས་ལ་ཞུགས་པར་འདོད་དོ།། འོ་ན། བསྟན་པ་བསྣུབས་དུས་ཁྲི་དར་མས་རྒྱལ་སྲིད་བསྐྱངས་ནས་ལོ་གསུམ་སོང་བ་སོགས་གང་གིས་ཤེས་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་དང་ཁྲི་དར་མ་ གཉིས་ཀྱི་འཁྲུངས་ལོའི་ཐད་བཞེད་པ་མི་མཐུན་པ་ཇི་བཞིན་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་པའི་ལོ་དང་སྐུ་གཤེགས་པའི་ལོ་ཚིགས་ཐད་ལའང་རང་རེའི་ཡིག་ཚང་ཀུན་གཅིག་མཐུན་མིན་མོད། དབོན་ཞང་དབུ་སྙུང་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་ལས། བོད་ཆེན་པོའི་ལོའི་མྱིང་ནྀ་སྐྱིད་རྟག་ལོ་བདུན།། རྒྱ་ཆེན་པོའི་ ལོའི་མྱིང་ནྀ།། ཅང་ཀེང་ལོ་དང་པོ་ལྕགས་མོ་གླང་གྀ་ལོའི་དགུན་སླ་ར་བ་ཚེས་བཅུ་ལ། ཞེས་བཀོད་ འདུག་པས། ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་སྐྱིད་རྟག་ལོ་བདུན་པ་ནི་སྤྱི་ལོ་821ལོ་ཡིན་ལ། སྐྱིད་རྟག་ལོ་དང་པོ འམ་ཁོང་ཁྲིར་བཞུགས་ཀྱི་ལོ་ནི་ཤིང་མོ་ལུག་སྤྱི་ལོ815ཡིན་པ་དོན་གྱིས་གྲུབ། ཡང《ཐང་ཡིག་རྙིང་མ》ལས། ཧོས་ཁྲང(会昌)ཁྲི་ལོ་གཉིས་པར་བཙན་པོ་གཤེགས། ལོ་དེའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་བློན་བཙན་བཞེར་སོགས་གོང་མར་སྙན་སེང་ཞུ་བར་སླེབས། གོང་མས(唐武宗李炎)ཅང་ཙོ་ཅན་གྱི་ ཐབས་ཡོད་པ་ལི་ཅིན(李璟)བྱ་བ་འདས་མཆོད་དུ་མངགས་ཞེས་སྤྱི་ལོ842བོད་ཆུ་ཕོ་ཁྱིའི་ལོར་བཙན་པོ་གཤེགས་པ་ལས་བཙན་པོ་སུ་ཡིན་གྱི་གསལ་ཁ་མ་བཏོད་ཀྱང༌།《ཐང་ཡིག་གསར་མར》 དེའི་འཕྲོར་ཆི་ལི་ཧུའུ་བཙན་པོར་བསྐོས་པར་དཔགས་ན། སྤྱི་ལོ842ལོར་འདས་པའི་བཙན་པོ་དེ་དར་མ་ལས་འོས་མེད། དེའི་སྐོར་ཅུང་ཞིབ་ཚགས་ཆེ་བ་ལ་རྒྱའི་ཡིག་ཚང《སྲིད་སྐྱོང་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང》(资治通鉴)ལས། ཁེ་ཁྲིན(开成)ལོ་གསུམ་པ(སྤྱི་ལོ838ས་ཕོ་རྟའི་ལོ)ལ་སྐྱིད་རྟག་བཙན་པོ་འདས། གཅུང་དར་མ་ཁྲིར་འཁོད། ཞེས་དང༌། ཧོས་ཁྲང(会昌)ཁྲི་ལོ་གཉིས་པའི(སྤྱི་ལོ842བོད་ཆུ་ཕོ་ཁྱིའི་ལོར)ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་བོད་ནས་བློན་བཙན་བཙན་བཞེར(论普热)མངགས་ནས་དར་མ་འདས་པའི་བརྡ་སྦྲན་ཞེས་འབྱུང་བས། དོན་དུ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་སྤྱི་ལོ་838(བོད་ས་ཕོ་རྟའི) ལོར་གྲོངས་ཤིང་ལོ་དེར་ཁྲི་དར་མ་ཁྲིར་བཀོད། སྤྱི་ལོ842ལོར་དར་མ་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་བཀྲོངས་པ་བཅས་གསལ་བོར་ངེས་ཐུབ། དེ་ལ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་ཆོས་འབྱུང་དང་སྟག་ཚང་རྫོང་བའི་རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་སོགས་སུ་ཁྲི་དར་མས་ལོ་ངོ་གཉིས་རིང་རྒྱལ་པོ་ཚུལ་བཞིན་མཛད་ཅིང་ལོ་གསུམ་པ་ནས་ཆོས་བསྣུབས་པར་བཤད་པ་ལ། བསྟན་བསྣུབས་ཀྱི་ལོ་དེ་ཡང་ལྕགས་མོ་བྱའི(སྤྱི་ལོ841)ལོ་ཡིན་པར་ཡིག་ཚང་ཀུན་མཐུན་པས། འུ་དུམ་བཙན་ཁྲིར་བཞུགས་པ(སྤྱི་ལོ838)ནས་སྤྱི་ལོ840(བོད་ལྕགས་ཕོ་སྤྲེལ)ལོའི་བར་ཏག་ཏག་ལོ་ངོ་ཧྲིལ་བོ་གཉིས་དང༌། སྤྱི་ལོ841(བོད་ལྕགས་མོ་བྱའི)ལོའི་བར་ལོ་ངོ་ཧྲིལ་བོ་གསུམ་སོང་འདུག་པས“ཡང་ན་ལོ་གསུམ་གྱིས་གསོད་པ་འཕྱིས”ཞེས་པ་དང་ཀུན་ནས་འགྲིག །

གསུམ་པ། ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་ཚད་དང་གང་བསྣུབས་པ། དེའི་ཉེས་སྐྱོན་ལ་དཔྱད་པ།

དེ་ཡང“སྔགས་ཀྱི་སྒྲུབ་གྲྭ་རྣམས་ནི་རི་སུལ་བྲག་ཕུག་སོགས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང༌། གླང་དར་རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་སྔགས་པ་སུ་ལའང་སྐྱོན་གཏན་ནས་མ་བྱུང”⒀ཞེས་དང༌།“དཀོན་མཆོག་སྔགས་པའི་སྐུ་ལ་མི་བསྡོའོ་ཆོས་མཛོད་ཅིག”⒁ཅེས་པ་བཞིན“རྒྱལ་ཁབ་དང་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་སྲ་བརྟན་དང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་གཏོང་ཆེད་དུ་རྩ་བ་ཆབ་སྲིད་ལ་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་ཆོས་དང་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་ཤིང༌། ཆོས་ལུགས་པའི་བྱེད་སྒོའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་པ་ལས། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྒྱུར་པའམ་བསྣུབས་པ་མིན”⒂ པར“རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཀུན་ཕབ། བཙུན་པའི་རྟགས་འབོར་དུ་མ་འདོད་པ་ཀུན་མདའ་གཞུ་རྔ་གཤང་བསྐུར་ནས་རྔོན་པ་ལ་བཏང”⒃བ་སྟེ་བོད་ཀྱི་མི་འབོར་དང་དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན་སོགས་འཕེལ་བའི་རྒྱུར་བརྩམས་ནས་རེ་ཞིག་རབ་བྱུང་བ་ཕབ་ནས་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་བསྣུབས་པ་མ་གཏོགས། ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་སྒྲུབ་མཁན་ཏེ་སྔགས་པ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མ་བཏང་བས་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་ད་ལྟའི་བར་རྒྱུན་མ་ཆད་པ་ཡིན་ནོ།། འོན་ཀྱང་མེས་ཀྱི་རིང་ནས་དགེ་འདུན་གྱི་འཚོ་བ་བླ་ནས་སྦྱོར་བའི་སྲོལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པས། དུས་ཡུན་ཐུང་ངུར་གནས་བབ་དེ་འདྲར་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་དགོས་ཚེ་ཁྲིམས་ཆད་བཙན་པོ་དབབ་རྒྱུ་ནི་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་དུ་གྱུར་མོད།“མི་ཉན་པ་རྣམས་བསད་དོ”⒄ཞེས་པ་བཞིན་བློན་ངན་དག་གིས་གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་རབ་བྱུང་བ་མང་པོར་ཚད་མི་འདྲ་བའི་སྡིག་ལས་མནར་གཅོད་བཟོད་དཀའ་བ་བཏང་ནས་ལ་ལ་ སྲོག་ཐོག་ཏུའང་བཏང་སྟེ། ཉེ་བའི་དུས་ཀྱང་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་རླུང་འཚུབ་ཁྲོད་དེ་འདྲའི་དོན་རྐྱེན་མང་དུ་བྱུང་འདུག
དེས་ན། ཁྲི་དར་མ་མས་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་བསྣུབས་པར་ཉེས་སྐྱོན་ཅི་ཡང་མེད་དམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་དཔེ་ལ་ལ་ཆུར་བསྐྱུར། ལ་ལ་མེར་བསྲེགས། ལ་ལ་བྲག་ལ་སྦས་པ་མ་ཟད། གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མ་བཤིག་ཅིང་མྱང་ཏིང་འཛིན་བཟང་པོ་སོགས་རབ་བྱུང་མཁས་དབང་མང་པོའང་བཀྲོངས་པ་དང༌། རྒྱ་གར་ནས་པཎྚིཏ་འབྱོན་པའི་སྒོ་ཡང་བཅད་ནས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པ་དེས་ནང་བསྟན་ཁོ་ན་ཙམ་མིན་པར་སྒྲ་རིག་པ་དང་ཚད་མ་རིག་པ། བཟོ་རིག་པ། གསོ་བ་རིག་པ། སྐར་རྩིས་སོགས་རིག་གནས་སྤྱིའི་སྒྲིག་གཞི་ལའང་ཚད་མི་འདྲ་བའི་གཏོར་བརླག་ཐེབས་ཤིང༌། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་དེང་སང་ཡང་ཚང་མས་བདུད་རྒྱལ་གྱི་དཔེ་རུ་འདྲེན་པའི་རྒྱུའང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །
འོན་ཀྱང་མི་ལ་ལས་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་མོ་བརྒྱད་བརྩམས་ཡོད་པ་ལས་སུམ་རྟགས་གཉིས་མ་གཏོགས་ད་ལྟ་མཇལ་དུ་མེད་པ་དང་དེ་དག་བར་གྱི་ཡན་ལག་བྱེ་བྲག་ སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཀྱང་འབྱེད་དཀའ་བ། གནའ་རབས་ཡིག་ཚགས་མང་པོ་ལག་སོན་དཀའ་བ་སོགས་ ཀྱང་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མས་བསྟན་པ་སྣུབ་སྐབས་བརླགས་པར་བཤད་ཀྱང༌། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དོགས་པ་ཟ་བའི་གནས་ཤིག་སྟེ། བསྟན་བསྣུབས་ཀྱི་དུས་ལ་ཆོས་དང་འདྲེས་པར་ཡིག་དངོས་གཞན་དག་ལའང་གནོད་པ་ཐེབས་ཡོད་སྲིད་ཀྱང༌། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་མེད་བརླགས་སུ་བཏང་བ་ཡིག་ཚང་རྙིང་བ་དག་ཏུ་མཐོང་དཀའ་ཞིང༌། ཁྱད་པར་དུ་དུས་དེར་རབ་བྱུང་བ་ཕབ་པ་ལས་ཁྱིམ་པ་བར་གནོད་པ་མ་བཏང་བས་དཀོན་མཆོག་སྔགས་པའི་རྒྱུད་སྡེ་ལ་ཉམས་པ་མ་བྱུང་བ་དང༌། གཙུག་ལག་ཁང་མང་པོའང་མི་མང་གིས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱིས་གནོད་པ་མ་ཐེབས་ཕྱིར། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་སོགས་དེ་དག་གི་བར་གསེང་ནས་ཉམས་ཟེར་ན་ཆེས་ཡིད་རྟོན་དཀའ་ཞིང༌། ལྷག་དོན་སྒྲའི་རྣམ་གཞག་ནི་མི་རིགས་ཤིག་གི་རིག་གནས་ཀྱི་སྲོག་རྩ་ཡིན་པས། ལོ་ངོ་གཅིག་ཙམ་གྱི་རིང་སུམ་རྟགས་གཉིས་མ་གཏོགས་ཤུལ་མེད་དུ་བརླགས་ཟེར་ན་ཤིན་ཏུ་དགོད་བྲོ་བ་ཞིག་གོ། འོ་ན་གང་གིས་ཉམས་ཤེ་ན། ཕུ་ནུ་ནང་དམེ་དང་ཁེང་ལོག་གི་ཡུན་རིང་བའི་འཁྲུག་རྩོད་དང་བོད་ཀྱི་རིག་དངོས་མི་གསུམ་ལ་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་པའི་སྟོད་སྨད་ཧོར་སོག་གི་བཙན་འཛུལ་ཁྲོད་འབྱུང་བཞིའི་མལ་དུ་གཟིམས་ལ། ཡང་ལ་ལ་ཞིག་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་ལག་ཏུ་ཚུད་ནས་ང་ཚོའི་མཐོང་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་བ་ཡིན་པར་སྙམ། །
བཞི་བ། ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་པ་དང་དེའི་ཉེས་སྐྱོན།
རྒྱལ་པོ་དར་མས་དེ་ལྟར་སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་མགོ་ཚུགས་པས་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར(དེང་དུས་ཀྱི་བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་ལགས་ཀྱིས་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་ཉིད་བསམ་ཡས་དགོན་གྱི་མཁན་རབས་དགུ་བ་ཡིན་ཚུལ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་རྙེད་བྱུང་ཞེས་གསུངས་འདུག)གྱི་གཡོ་སྒྱུའི་ཕྱག་ལ་བརྟེན་པའི་མདའ་མོ་གཅིག་གིས་མི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་སྟོངས་པ་རེད། འོ་ན། ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་རྒྱལ་པོ་བཀྲོངས་པ་དེར་སྐྱོན་ཡོན་ཅི་ཞིག་ མཆིས་ཟེར་ན། དེ་ཡང་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བ་མཆོག་གིས“ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ནས་བལྟས་ན། གླང་དར་མ་ནས་བཟུང་སྟེ་བོད་འདིའི་ནང་དུ་ཁ་བྲལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ལ་ཡག་པོ་མ་བྱུང༌།……ཁ་བྲལ་དུ་སོང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་གོད་ཆག་དང་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན། མི་དམངས་ལའང་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ངེས་ཡིན།”⒅ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དེར་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་སོགས་ཆོས་བྱེད་སྐྱེས་བུ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྙིང་ནད་སེལ་བ་ལ་ཕན་པ་ཅུང་ཞིག་མཆིས་སྲིད་ མོད། བོད་ཆེན་པོའི་ལས་དབང་ལ་བསམ་དུས་དེར་སངས་དུ་མེད་པའི་སྐྱོ་གདུང་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཅི་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཅུང་བརྗོད་ན།
གཅིག ཕུ་ནུ་ནང་དམེས་ཕྱོགས་གཉིས་དགྲ་རུ་འཐབ་ཅིང་ཡུལ་མཐའི་སོ་དམག་འཁྲུག་པས་བོད་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཉམས་པ།
བཙན་པོ་གྲོངས་པའི་ཕྱི་ལོར(སྤྱི་ལོ843བོད་ཆུ་མོ་ཕག)བཙུན་མོ་ཆེན་ཆུན་གཉིས་ལ་སྲས་ཡུམ་བརྟན་དང་འོད་སྲུང་མཉམ་པོར་འཁྲུངས་ཤིང་ཁོང་གཉིས་ལྟོ་བོར་གྱི་སྲས་སུ་གྱུར་རྐྱེན་སྐྱེས་མ་ཐག་པ་ནས་བཟུང་བཙུན་མོ་གཉིས་པོས་སོ་སོར་རང་རང་གི་བུར་རྒྱལ་ས་འཛིན་དུ་འཇུག་འདོད་པས། བློན་འབངས་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གྱེས་ནས“དབུ་གཡོ་འཁྲུག་པ”ཞེས་པ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ལ་རྒྱུན་མཐུན་པའི་མིང་གྲགས་ཅན་གྱི་འཁྲུག་པ་དེ་འདྲ་བྱུང་ཞིང༌། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་ཡོ་ལང་དེ་བོད་རུ་ཆེན་སྡེ་དྲུག་གི་ཡུལ་ཕལ་མོ་ཆེར་ཁྱབ་ནས་ཆེ་སྲིད་དང་ཆུང་སྲིད། མང་ ཚན་དང་ཉུང་ཚན། གསེར་བ་དང་གཡུ་བ། ཤ་ཟན་དང་རྩམ་ཟན་ཞེས་སྡེ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཆད་ནས་འཁྲུག་ཅིང་བརྩད། དེ་དང་མཚུངས་པར་ཡུལ་མཐའི་སོ་བློན་དག་ཀྱང་རྒྱལ་སྲས་སུ་ཞིག་སྲིད་ཁྲིར་དགོད་རྒྱུར་མ་འཆམ་པར་ནང་དམེ་དྲག་པོ་བྱས་ཏེ། དཔེར་ན། མདོ་སྨད་ཤར་མཐའི་ལུང་ ཤན(དེང་གི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་བོའུ་ཧྲན་རྒྱུད་དུ་མཆིས)ཕྱོགས་སུ་སོ་མཚམས་སྲུང་བའི་བོད་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཆེན་མོ་ཞང་ཁོང་བཞེར་བྱ་བས་རྒྱལ་སྲས་འོད་སྲུང་སྲིད་ཁྲིར་དགོད་འདོད་ཀྱིས་དམག་དཔུང་མང་པོ་རང་ཁོངས་སུ་བཙན་སྒྲིལ་གྱིས་ཁྲི་དམག་བཅུའི་དཔུང་ཆེན་ཁྲིད་ནས་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་མགོ་ཚུགས་པ་ལ། མདོ་སྨད་གྲོ་ཚང་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་བློན་ཆེན་ཞང་པེ་པེ་བྱ་བ་དང་འཕྲད་དེ་ཕྱོགས་གཉིས་པོས་རྨ་ཆུ་དང་ཙོང་ཆུའི་རྒྱུད་དུ་ལོ་ངོ་ཉེར་ལྔའི་རིང་འཐབ་པས། མི་རོས་ལུང་བ་ཁེངས་ཤིང་ཁྲག་རྒྱུན་ཆུ་ལྟར་བཞུར་བའི་ཡ་ང་བའི་སྣང་ཚུལ་ཐོན་ཡོད་པ་བཞིན་ཡུམ་བརྟན་འོད་སྲུང་གི་འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་མེ་ལྕེས་བོད་ཁམས་ཀུན་ནས་འཁྲུགས་སོ།།
བོད་ནང་ཞིག་གི་ལོ་ཟླ་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ཀན་སུའུ་ཏུན་ཧོང་རྫོང་གི་ཡུལ་མི་ཀྲང་དབྱི་ཁྲའོ(张义超)བྱ་བས་རྒྱ་རིགས་སོགས་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ལ་ངོ་ལོག་གི་ ཟིང་འཁྲུག་བསླངས་པས། ས་དེའི་བོད་ཀྱི་སོ་བློན་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་བྲོས་བྱོལ་བྱ་དགོས་བྱུང་ཞིང༌། ཁོས་ཀྲུའུ་ཁག་བཅུ་གཅིག་གི་ས་རིས་ཁྱེར་ནས་ཐང་གོང་མར་བློ་དཀར་ཞུས་པ་དང༌། འཇང་རིགས་ཀྱི་ཚོ་ཁག་མང་པོ་དང༌། འ་ཞ། མི་ཉག་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་རང་མགོ་ཐོན་པར་བྱས་པ་ལྟར་ཏེ། བོད་ལ་ངོ་ལོག་གི་ཟིང་འཁྲུག་ཀུན་ཏུ་བསླངས་པས་དེང་གི་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཝེ་ཡོན་དང་ལུང་ཞིས། ལིན་ཞཱའི་རྒྱུད་གཅིག་པུ་ནས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་སྦྲ་ཁྱིམ་ཆིག་ཁྲིས་ཐང་ལ་མགོ་བཏགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་བོད་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཕྱོགས་བཞི་ནས་ཆེས་ཆེར་ཉམས་པར་གྱུར་ཏོ།།
གཉིས། འབངས་གྱེན་ལོག་བྱུང་བས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རྨང་ནས་འཇིག་ཅིང་ས་ཆ་བཅད་བཟུང་གིས་གཅིག་འོག་གཅིག་ལ་མི་འདུ་བའི་གནས་བབ་ཆགས་པ།
རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཡུན་རིང་བའི་དམག་འཁྲུག་གི་དུས་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱིས་ཁྲལ་རིགས་སྣ་ཚོགས་འཇལ་དགོས་པར་མ་ཟད་དམག་ནང་དུའང་ཞུགས་དགོས་པས། ལྟོ་སྐྱ་གོས་ཧྲུལ་དང་རང་ལུས་རང་ལ་མི་དབང་བའི་འཚོ་བ་ཆེས་སྡུག་ཤོས་མི་སྐྱེལ་ག་མེད་བྱུང་ཞིང༌། རྒྱུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་ལོ869(བོད་ས་གླང)ལོར་དབའས་ཁོ་བཞེར་ལེགས་སྟེང་གིས་མདོ་ཁམས་ནས་གྱེན་ལོག་བྱས་ལ། དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་འབངས་གྱེན་ལོག་གི་མེ་ལྕེ་དེ་བོད་ཁམས་ཡོངས་སུ་མཆེད་མགོ་ཚུགས། ཐེངས་འདིའི་གྱེན་ལོག་གིས་ཞང་རྗེ་གསས་སྣེ་བཙན་སོགས་ས་གནས་སོ་སོའི་དཔོན་པོ་བསད་པ་མ་ཟད། མངའ་བདག་དཔལ་འཁོར་བཙན་ཡང་བཀྲོངས་པ་ལྟ་བུར་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་དག་ལའང་འཚེ་བས་འདུག་བཟོད་མེད་པར་ཡུལ་འཁྱམས་བྱེད་དགོས་བྱུང་ཞིང༌། ཐ་ན་སྤྱི་ལོ877(བོད་མེ་བྱ)ལོར་བཙན་པོའི་བང་སོ་དག་ཀྱང་ཕལ་ཆེ་བ་བྲུས་སྟེ། གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་སྒྲིག་འཛུགས་ལྡན་པའི་གྱེན་ལོག་ཟིང་འཁྲུག་དེས་བཙན་པོ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་སྒྲིག་གཞི་རྩ་གཏོར་དུ་བཏང་བ་དང་བསྟུན། གྱེན་ལོག་དཔུང་ཁག་སོ་སོས་ཀྱང་རང་སྲིད་བཟུང་ནས་ལུང་བ་རེ་ལ་རྒྱལ་པོ་རེ། རྒྱལ་པོ་རེ་ལ་སྐུ་མཁར་རེའི་གཅིག་འོག་གཅིག་ལ་མི་འདུ་བའི་གནས་བབ་ཆགས་ནས་འཁྲུག་པས་ཆོས་ལྡན་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་སིལ་བུར་གྱུར་ཏོ། །
གསུམ། སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ཡོངས་སུ་ནུབ་ཅིང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་དཔལ་འབྱོར། མི་ འབོར་ལ་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ།
དེ་ཡང“(མངའ་བདག་འོད་སྲུང་གི་དུས)དབུ་རུ་དང་གཡོ་རུ་འཁྲུག ཕྱིའི་སོ་ཁ་དུས་དེ་ནས་ནང་དུ་ཤོར། ནང་གི་མདུན་ས་ཞིག རྒྱལ་ཁྲིམས་གསེར་གྱི་གཉའ་ཤིང་འདྲ་བ་ནི་ཆག ཆོས་ཁྲིམས་དར་གྱི་མདུད་པ་འདྲ་བ་ནི་གྲོལ། འབངས་ཁྲིམས་སོག་མའི་ཕོན་ཐག་འདྲ་བ་ནི་ཆད། གནས་དགོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཟ་ཚུགས་ཆེ་ཚུགས་ཉམས། རང་ལུགས་ཀྱི་གནས་བརྟན་དང་ཆོས་ཀྱི་མདུན་ས་འཛིན་པ་རྣམས་ལྷོ་བལ་དུ་བྲོས།”⒆ཞེས་དང༌།“(འབངས་གྱེན་ལོག་གི་རྗེས)རང་སེམས་འདུལ་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་གསུངས་མོད།། དེང་དུས་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་དྲེགས་ཅིང་ཁེངས།། ཁྱིམ་པ་ཀུན་ལས་ལྷག་པར་ཆགས་སྡང་འཕེལ།། ཀྱེ་མ་འདི་ལྟའི་བསྐལ་བ་སྔོན་བྱུང་ངམ།། རྒྱལ་བོ་གླང་གིས་རབ་བྱུང་ཕབ་པ་སོགས།། བསྟན་ལ་གནོད་པར་ཀུན་གྱིས་ཤེས་མོད་ཀྱང༌།། ཕྱི་དུས་མཛའ་བ་ལྟར་བཅོས་རབ་བྱུང་ཀུན།། ཐབས་བརྒྱས་འབེབས་འདི་དེ་འདྲར་གོ་བ་མེད།། རབ་བྱུང་མ་ལུས་རྟག་ཏུ་དམག་ལ་འདེད།། རྟོག་ཆེན་རྫོང་བསླུ་དུག་སྟེར་སོགས་གྱི་གླར།། སྡིག་ཅན་རྣམས་ལས་དགེ་འདུན་གནས་བརྟན་བསྐོ།། གསང་སྔགས་ཚིག་རེ་འཛིན་པ་ཡན་ཆད་ཀྱང༌།། ངན་སྔགས་མཐུ་གཏད་སེར་གསུམ་བྱེད་ལ་འགོད།། འདི་འདྲའི་ངང་ཚུལ་གཞན་ཡང་བགྲང་མི་ལང༌།། རྒྱལ་བོ་དར་མས་བསྟན་པ་ བསྣུབས་པ་དེས།། བྱེ་བའི་ཆ་ཡང་འདི་དག་ལ་མི་ཕོད།།”⒇ཅེས་སོགས་མང་དུ་འབྱུང་བ་ལྟར་རྒྱལ་སྲས་ཡུམ་བརྟན་འོད་སྲུང་གཉིས་ཀྱི་འཁྲུག་རྩོད་དང་དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་འཁྲུག་ཟིང་སྡེ་གཟར་གྱི་ཡོ་ལང་བོད་ཁམས་ཀུན་ཏུ་གཡོས་པས། གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་ཤིང་ རབ་བྱུང་གནས་བརྟན་འགའ་ལྷག་པ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་བྲོས་བྱོལ་མི་བྱ་ག་མེད་བྱུང་ནས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་མིང་ཙམ་དུ་གྱུར་པ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་དམག་འཁྲུག་དེས་བསྐུལ་བའི་འབངས་གྱེན་ལོག་དང་ས་ཆ་བཅད་བཟུང་གི་སྲིད་དབང་འཕྲོག་རྩོད་ཁྲོད། དམག་འཁྲུག་གི་དགོས་མཁོར་དམིགས་ནས་ཆོས་སྡེར་གྲགས་པ་མང་དུ་བཏབ་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཐོས་པས་ སེམས་ཀྱིས་མི་བཟོད་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་ཐེབས་པར་མ་ཟད། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ་དང་ར་ས་སོགས་པར་སྔ་ཕྱིར་གནོད་པ་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་ལ། བཙན་པོའི་བང་སོ་བྲུས་པ་དང་གཙུག་ལག་ཁང་རྙིང་བ་མང་པོ་བཤིག་པ། མཁས་པ་གང་མང་བཀྲོངས་པ་ལྟ་བུར་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་མི་རབས་མང་པོས་འཚོལ་སྡུད་དང་གསར་གཏོད། རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པའི་གནའ་རྟེན་དང་གསུང་རབ་སོགས་ཡིག་དངོས་ཕལ་ཆེར་ཤུལ་མེད་དུ་བརླགས་པས། རིམ་གྱིས་བོད་མི་སྤྱིའི་སྐད་ལ་ཡང་ཡུལ་ལུང་གི་ སྐད་ཆའི་སེར་ཁ་ཤོར་འགོ་ཚུགས་ནས་དེང་གི་དུས་ལ་བོད་པས་བོད་པར་གོ་བརྡ་མི་འཕྲོད་པའི་རྒྱུའང་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འོད་སྟོང་ལྷམ་མེར་འཚེར་བའི་བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་རིག་གནས་དེ་ཧ་ཅང་ཉག་ཕྲ་བར་གྱུར་ལ། མི་ཤི་ཁྱིམ་སྟོང་དང་ཞིང་ས་རྩྭ་ལྡུམ་གྱིས་ཁེངས་པའི་གྲང་ཤུར་ཤུར་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཀུན་དུ་ཁྱབ་ནས། བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལ་སྔར་མེད་ཀྱི་ཉམས་རྒུད་དང་བོད་ཀྱི་མི་འབོར་ཆེས་ཆེར་ཆག་པ་སྟེ། ལུགས་བཟང་སྤྱོད་ལམ་རྩད་ནས་ཉམས་ཤིང་ཉེས་སྤྱོད་འཆལ་བ་སྤྲིན་ལྟར་འཐིབས་པས་བོད་འབངས་ཡོངས་ཀྱི་སྐྱིད་པའི་གཡུང་དྲུང་རིང་དུ་ཟད་ཅིང་སྡུག་པའི་ངུ་ངག་རེས་ལ་བབས་ནས་ལོ་ངོ་བཞི་བརྒྱར་ཉེ་བའི་དུས་འཁྲུག་སྡེ་གཟར་གྱི་དམྱལ་ཁམས་ཆེན་མོར་ལྷུང་བའོ།།
མདོར་ན། ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་ནི་མ་གཞིར་དམ་པའི་ཆོས་ལ་དགའ་ཞིང་ཡ་རབས་ཚུལ་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཕྱིས་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་བསྣུབས་པ་ཡང་རང་ཁོ་ནའི་སྐྱིད་འདོད་བདེ་འདོད་ཀྱི་ཆེད་མིན་པར་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་ཞིང། སྒང་བ་བོད་པའི་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་དེ་ཡུན་ནས་ཡུན་དུ་རྒྱས་པའི་ཐོག་མའི་རྒྱུར་བརྩམས་པ་ཡིན་པས། ཁོས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པ་དེར་འདག་ཏུ་མེད་པའི་ཉེས་སྐྱོན་ཡོད་ཀྱང༌། གལ་འགངས་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་དེ་དག་ལ་སྡང་སེམས་ཀྱི་མདའ་མོ་གཅིག་གིས་རེ་གཞག་ཡོད་ཚད་རླུང་ལ་བསྐུར་ནས་འཛམ་གླིང་ན་ཉི་ཟླ་བཞིན་དུ་གསལ་བའི་ཆོས་ལྡན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཆེན་མོ་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཇི་འདྲའི་ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་རེད་ཨང༌།། །། ཁམས་པའི་དྲ་བ་ལས་བཏུད།

Shareསྤྱི་ཚོགས་དྲ་གནས་ཁག་ཏུ་ཁྱབ་སྤེལ།

ཁྱེད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བྲིས།

ཁྱེད་ཀྱི་མིང༌།:
བརྗོད་གཞི།:
བསམ་ཚུལ།:
བསམ་ཚུལ། (2)

བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གླང་དར་མ་ནི་གསར་བརྗེ་བ་ཞིག་རེད།

1 ༢༤༢༠༡༤༢༠༤༨
ཇོ་མོ་གླང་མ།
ས་མོ་གླང་ལ་ཁེང་ལོག་བྱུང༌།མེ་མོ་བྱ་ལ་བང་སོ་བྲུས།
ཆོས་འབྱུང་དེ་དག་ཏུ།ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་པས་རྐྱེན་བྱས་ཏེ་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་དང་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་བློན་ཆེན་གཙོ་བོ་སྟེ།བན་ཏེ་བྲན་ཀ་དཔལ་ཡོན་དང་བན་དེ་མྱང་ཙང་སྐུ་སོགས་དམར་གསོད་བཏང་སྟེ་བཀྲོངས་སྐད་དང༌།ལྷ་སྲས་གཙང་མ་ཡུལ་སྤྱུགས་བཏང་པ།བཙུན་མོ་ཅོག་རོ་བཟའ་དཔལ་གྱི་ངང་བཟང་ནི་མ་ཉེས་ཁག་གཡོགས་ཐེབས་ཏེ་རང་སྲོག་གཅོད་དགོས་བྱུང་སྐད་ཀྱི་ནད་རྙིང་དང་ཤ་འཁོན་ལ་བརྟེན་ནས་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱུང་པ་དང༌།བཙན་པོའི་བང་སོ་བྲུས་པའི་ལས་འགུལ་ཡང་དེ་འཕྲལ་དུ་བྱུང་བ་འདྲ་བོ་ཞིག་བྲིས་འདུག་ཀྱང༌།དེ་ནི་མ་དགའ་བའམ་ཕྱོགས་ལྷུང་ཆགས་སྡང་གི་དབང་དུ་ཤོར་བའི་ལབ་བརྡོལ་འབའ་ཞིག་ལས་མ་འདས་ཏེ།ས་མོ་གླང་ལ་ཁེང་ལོག་བྱུང༌།མེ་མོ་བྱ་ལ་བང་སོ་བྲུས་ཞེས་ཐུན་མོང་གིས་འདོད་པ་ལྟར།འབངས་གྱེན་ལོག་བྱུང་དུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་ནི།མངའ་བདག་འོད་སྲུངས་དགུང་ལོ་ཉེར་དྲུག་པ་སྤྱི་ལོ༨༦༩ས་མོ་གླང་ལ་ཁེང་ལོག་བྱུང་པ་དང༌།དེ་ནས་ལོ་བརྒྱད་སོང་རྗེས་འོད་སྲུངས་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་པ་སྤྱི་ལོ༨༧༧མེ་མོ་བྱ་ལོར་བཙན་པོའི་བང་སོ་འབྲུ་བའི་བྱ་བ་བྱུང་བའི་འགོ་ཚུགས་པར་མངོན།ཞེས་ལོ་རྒྱུས་གཡུ་ཕྲེང་དུ་གསལ་ལ།བསྟན་པ་བསྣུབས་ལོ་དང་ཁྲི་དར་མ་འདས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ༨༤༢ལ་བྱས་ཚེ།ཁེང་ལོག་དང་བསྟན་བསྣུབས་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ལོ་གྲངས༢༧གྱི་བར་ཐག་ཡོད་ཅིང༌།བང་སོ་འབྲུ་བའི་ལས་འགུལ་དེའང་ཁེང་ལོག་དང་དུས་མཉམ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་མིན་པར།ཁེང་ལོག་བྱུང་ནས་ལོ་ངོ༨གྱི་བར་ཐག་ཡོད་ལ།བསྟན་པ་བསྣུབས་ལོ་དང་བང་སོ་བྲུས་པའི་བར་ལོ་གྲངས༣༥ཡི་བར་ཐག་ཡོད་པས།ཆོས་འབྱུང་དག་གི་འདོད་ལུགས་ལྟར་བྱས་ན།འབངས་མི་སེར་གྱི་མིག་ནང་གི་ཚེར་མར་གྱུར་ཅིང་ངན་དགུ་ཚང་བ།གདུག་རྩུབ་ཆེ་བ།སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ལྡོག་པའི་ལམ་ལུགས་སྤེལ་མཁན་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཀླ་ཀློས་དེ་ཉིད་དང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལ་ཟླ་ངོགས་འགའ་ཡི་རླུང་རྟའང་མ་དར་བར་སྐུ་བཀྲོངས་པར་གྱུར།སྐུ་བཀྲོངས་ནས་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་འགོར་བའི་སྐབས་དེ་ཤེད་ཙམ་དུའང༌།ད་དུང་མི་སེར་གྱིས་ཁེང་ལོག་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་བྱུང་ན་ནི།ཁྲི་དར་མའི་བྱས་ཉེས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་མ་ཟད།ཁྲི་དར་མའི་བྱས་པ་དེར་བདེན་ཁ་སྟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྟིང་ནོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་རེད་དེ།ཁྲི་དར་མ་སྐུ་བཀྲོངས་པ་ནས་བོད་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱལ་པོ་མ་བྱུང་སྟབས།གཡུས་རུ་དང༌།གཡོན་རུ།དབུ་རུ།རུ་ལག་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཆོས་བློན་གོ་ཐབ་ཅན་དག་གིས་རང་རང་ས་ནས་དཔུང་སྒར་བཙུགས་ཏེ།བེ་སང་ལ་ཐལ་དྲགས་པའི་བཤུ་གཞོག་དང་གཉའ་གནོན་བྱས་ཤིང༌།བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་གོང་བུ་གཅིག་སྒྲིལ་ལ་བློ་མ་འཁོར་བར་བོད་འབངས་ལ་ཡ་ང་བའི་མི་སེར་སྤེལ་ཏེ།ཁྲལ་དང་འུ་ལག་རྒྱུགས་པ་སོགས་ཚད་མིན་པའི་དྲག་སྤྱོད་ལོག་སྤྱོད་དེ་འདྲ་སྤེལ་བའི་སྐྱེད་འབྲས་མིན་ན།ཁྲི་དར་མས་གཏོར་བཤིག་དེ་འདྲ་ཆེན་པོ་ཡང་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་སྐུ་བཀྲོངས་ཤིང༌།སྐུ་བཀྲོངས་ནས་ཀྱང་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་སུམ་ཅུ་ལྷག་འགོར་གྱི་ཡོད་དུས་ད་དུང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་ཁེང་ལོ་ཆེན་པོ་དེ་འདྲ་འབྱུང་སྲིད་པ་དེས།ཆོས་ལུགས་པའི་ཧམ་ཟ་དང་རུལ་སུངས་ཀྱི་ཚད་ནི།མི་སེར་རྣམས་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་གྱུར་ཏེ།སྨྲེ་ངག་དྲག་པོས་འོ་དོད་བཏོན་ཞིང་སྲོག་ལ་བབས་ཀྱང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་དང་གྱེན་ལོག་བྱེད་དགོས་པར་ཐུག་པ་དེ་འདྲའི་ཚད་དུ་བསླེབས་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་བཞག་པ་རེད།གཞན་བཙན་པོ་ཚོའི་བང་སོ་བྲུས་ཏེ་རིན་པོ་ཆེ་མང་པོ་ཧབ་ཐོབ་བརྒྱབ་པའི་ལས་འགུལ་དེ་ལས་མཐོང་བ་ནི།ཆོས་བློན་ཚོ་གཙོས་པའི་བྲན་གཡོག་བདག་པོའམ་དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་དག་གིས་མི་དམངས་ཀྱི་ལག་ནས་རྒྱུ་ནོར་ཧམ་འཕྲོག་ཧ་ལས་པ་བྱས་ཏེ།མཐར་མི་དམངས་ཀྱི་སྲོག་དང་བསྡོས་ནས་བྲན་བདག་དེ་དག་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ་འུ་ཐུག་ནས་བཙན་པོ་ཚོའི་བང་སོ་རུ་སྦས་པའི་རྒྱུ་ནོར་རྣམས་བྲུས་ནས་འཚོ་ཐབས་མི་བྱེད་ག་མེད་དུ་གྱུར་བ་གསལ་བོར་མཚོན་ཐུབ།
གཞན་དུ་ན།དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་ནང་དུ།ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་སྐབས་སུ།དགེ་འདུག་ལ་་་་་་ཚད་ལས་འདས་པའི་གུས་བཀུར་གནང་བར་བརྟེན།རྗེས་སུ་འབངས་གྱེན་ལོག་འབྱུང་རྒྱུའི་རྨང་གཞི་བཏིང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར།འབངས་གྱེན་ལོག་འབྱུང་བའི་རྨང་གཞི་ནི་ཁྲི་དར་མའི་མེས་པོ་སྟེ།ཆོས་ལུགས་པས་ཆོས་རྒྱལ་དུ་འབོད་པ་དག་གི་སྐབས་ནས་བསྐྲུན་བཞག་ཡོད་པ་དང༌།འབངས་གྱེན་ལོག་གི་འབྱུང་རྐྱེན་ནི་ཆོས་ལུགས་པའི་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་རུལ་སུངས་ཀྱི་སྤྱོད་པས་ངམ་ངམ་ཤུགས་ཤུགས་སུ་བསྐྲུན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི།མཁས་དབང་ཁོང་དང་ང་ཅག་གི་བསམ་བློ་གཞི་གཅིག་ཏུ་འཐིམས་འདུག་སྟབས།ཐ་དད་དག་བྲང་ཁོག་འཁྱག་ཤུར་ཤུར་དུ་བཞུགས་རོགས་གྱིས།དེ་ལྟར་ལས་འགུལ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱབ་རྒྱ་དང་ཤུགས་རྐྱེན་གང་ལ་བལྟས་ནའང༌།སྐབས་དེའི་ཆོས་བློན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་དག་གིས་སྤྲད་པའི་གནོན་ཤུགས་བཟོད་མི་ཐུབ་པའི་མི་དམངས་ནི།སྐོར་ཁག་ཅིག་གམ་ཕྱོགས་ཁག་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བོད་ཁམས་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་ནས་ཡོད་པ་དེ་ལས།ཆོས་བློན་ཚོ་གཙོས་པའི་དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་དག་གི་སྤྱོད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྐྱུག་བྲོ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་རྟོགས་ནུས་ཤིང༌།ཁྲི་དར་མ་ནི་རུལ་སུངས་སུ་གྱུར་བའི་ཆོས་བློན་གཡོ་ཅན་དྲེད་པོ་དེ་དག་གི་གདུག་རྩུབ་དང་གཡོ་ཇུས་འོག་སྐུ་སྲོག་ཤོར་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་ཨ་ལས་གསལ་ལོ།།
རིག་པ་ཐོལ་སྐྱེས་ཀློང་གི་ཁྲི་དར་མ།
གཅིག བརྟན་ཞིང་བརླིང་བའི་རྒྱབ་གཟུགས་ཤིག
ངས་བསམས་ཡག་ཅིག་ལ།ཁྲི་དར་མའི་མཛད་རྗེས་གཙོ་བོའི་ནང་གི་གཙོ་བོ་གཅིག་ནི།ཆོས་ལུགས་མི་སྣའི་ཚད་ལས་འགོངས་པའི་བྱ་སྤྱོད་མཐའ་དག་ལ་བཀག་སྡོམ་དང་བཀའ་རྒྱ་བསྒྲགས་པ་འདི་འཇོག་གི་ཡིན།རྒྱལ་སྲིད་ལ་མཚོན་ན་ཆོས་ལུགས་ནི་བྱ་བ་ཕྲན་ཚེགས་ཤིག་རེད།རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་པས་དབང་བསྒྱུར་འོག་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དང༌།ཆོས་ལུགས་པའི་བྱ་སྤྱོད་དང་དབང་ཆ།དཔལ་འབྱོར་སོགས་སྔོན་རབས་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ནས་ཆོས་ལུགས་ཆེས་ཆེར་སྤེལ་ཏེ་ལྷ་ཁང་མཆོད་རྟེན་སོགས་མང་པོ་གསར་བཞེངས་གནང་བ་སོགས་ལ་འགྲོ་གྲོན་མང་པོ་བཏང་ཡོད་པ་དང་གཏོང་དགོས་པ།མ་ཟད་གྲྭ་བས་དམིགས་བསལ་གྱི་དབང་ཆ་སྤྱད་དེ་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱས་སྤྲོས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་ལ་ལྗིད་ཤུགས་བསྐྲུན་ཞིང་དཀའ་ཁག་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས།ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་དེ་རིགས་ངེས་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་དགོས་པའི་ཚད་ལ་བསླེབས་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།
དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་ནང་དུ།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་ནི།མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པའི་གསུང་རབ་མང་པོ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ཞིང༌།ལོ་ཙཱ་བ་རེ་ལ་བཙན་པོའི་སྐུ་སྲུང་དམག་མི་སུམ་ཅུ་སོ་གསུམ་གྱི་ཕོགས་ཐོབ་དང་འདྲ་བའི་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར།ཞེས་གཟུར་གནས་མཁས་པའི་བྲིས་ཡིག་ཏུ་གསལ་ལ།གཞན་མཁས་དབང་ཁོང་གི༼བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་སྐོར་བཤད་པ༽ཞེས་པའི་ནང་བཀོད་པའི་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་ཚོའི་ཡོང་འབབ་ནི།དབང་འདོད་རྒྱུ་འདོད་དག་རྔམ་པ་འཕེར་སྤྱད་ཅིག་འདུག་ལ།དེའི་ནང་ཆོས་ལུགས་པའི་ཡོང་སྒོ་དང་རྒྱབ་ཁབ་ཀྱི་གཏོང་སྒོ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་ནི་ཧ་ལས་པ་ཞིག་འདུག་སྟེ།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི༼སྐབས་དེར་གྲྭ་པ་དང་ཆོས་བདག་བསྡོམས་པའི་མི་གྲངས་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དེས་བོད་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་གྱི་ཐད་ནས་བཤད་ན་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཡིན་ཀྱང་ཁོ་ཚོར་དབང་བའི་བྲན་གཡོག་གི་གྲངས་འབོར་ཐེམ་དུད་ཆིག་སྟོང་བརྒྱ་མེད་དྲུག་ཅུ་ཙམ་ཡོད་པ་དེར་ཐེམ་དུད་རེར་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་མི་གྲངས་བཞི་རེ་བརྩིས་པའི་མི་གྲངས་བཞི་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ཚང་མས་རྒྱལ་པོར་དཔྱ་ཁྲལ་དང་དམག་ཁྲལ་འཇལ་མི་དགོས་པ་རེད།ཁོ་ཚོར་རང་བདག་གི་ས་གཞི་དང༌།འབྲོག་ར།ནོར་ཕྱུགས་མེད་ཀྱང་ཁོ་ཚོས་ལོ་གཅིག་ལ་རྒྱལ་པོའི་མཛོད་ནས་ཕོགས་བླངས་པའི་འབྲུ་རིགས་ཀྱི་བསྡོམས་འབོར་ནི་ཁལ་ལྔ་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཟིན་པ་དེས།ཞིང་པ་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་ཀྱི་ལོ་གཅིག་ལྡང་བའི་ཟ་འབྲུའི་འབོར་གྲངས་དང་མཉམ་གྱི་ཡོད་པ་རེད།དེ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་བདག་དང༌།སྒོམ་ཆེན།སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་བཅས་བསྡོམས་པའི་མི་གྲངས་སུམ་ཅུ་སོ་དགུ་ཡོད་པ་དེ་ཚོས་ལོ་གཅིག་ལ་མར་ཕོགས་བླངས་པའི་བསྡོམས་འབོར་དེས་མར་སྲང་སུམ་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་ལྔ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཟིན་པ་དེ་ཞིང་པ་མི་རེར་ལོ་རེ་རྒྱ་མ་བཅོ་བརྒྱད་ཐོབ་པར་ཆ་བཞག་ན་ཞིང་པ་མི་གྲངས་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གཅིག་གིས་ལོ་གཅིག་ལྡང་བའི་མར་འབབ་དང་མཉམ་གྱི་ཡོད་པ་རེད།གྲྭ་བའི་མི་གྲངས་ཉུང་ཉུང་ཞིག་ལས་མེད་ཀྱང༌།ཚང་མ་བྲན་གཡོག་བདག་པོ་ཤ་སྟག་ཡིན་པ་དང༌།ཁོ་ཚོ་ནི་ཁྲལ་དང་འུ་ལག་ལ་རྒྱུགས་མི་དགོས་པའི་དམིགས་བསལ་དབང་ཆ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་རིམ་གྲས་ཤིག་ཏུ་གྱུར།ཞེས་ཨ་གསལ་ཞིང་ཨོཾ་དག་པ་ཞིག་གསུངས་འདུག་ལ།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་བཟོ་པའི་གཏན་འབེབས་དེ་མུ་ནེ་བཙན་པོ་དང་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱུན་འཁྱོངས་མཛད་དེ་འགྱུར་ལྡོག་གསར་པ་གང་ཡང་བྱུང་མི་འདུག་པ་ཡིན་སྐད་སོགས་མང་པོ་གསུང་འདུག་པ་ལ།ཤེས་འདོད་དག་གིས་ཁོང་གི་གསུང་པོད་དངོས་མ་རུ་བལྟ་རོགས་ཞུ་ཞིང༌།མུ་ནེ་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནི༼ཟས་གཏད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས༽དང༼བཻ་རོ་ཙ་ནའི་འདྲ་འབག༽སོགས་སུ་བལྟ་རོགས་ཞུ།
དེའི་འཕྲོའི་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱིས་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་གཏན་འབེབས་ལས་ཀྱས་ཆེས་ཆེར་འགོངས་ཏེ་ནང་ཆོས་དང་རབ་བྱུང་བ་རྒྱ་ཆེར་མཆོད་ཅིང་བཀུར་པ་ཡིན་འདུག་པ༼སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ༽རུ།སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་ཆོས་ལུགས་བཟང་པོར་མཛད།ཐ་ན་བྲེ་དང་སྲང་དང་ཞོ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཆད་ཀྱང་རྒྱ་གར་དང་བསྟུན་ནས།སྐྱིད་ཤོད་ཤོང་མ་རར་གཏན་ལ་ཕབ།བཙན་པོ་དད་པ་ཆེ་བས་མདུན་པ་ཆེ་བས་མདུན་པ་ཆུང་ངུར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་ཕུལ་བས།ལོ་ཙཱ་བའི་ཞལ་ནས་བོད་འབངས་གདུལ་དཀའ་བས་ཆད་པ་ལ་རྟེན་ནས་སྐྱོང་དགོས་པས།ངེད་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་སྟོན་པའི་བཀའ་བཞིན་དུ་བགྱིད་འཚལ་བས།ཆད་པའི་ལས་བགྱིད་མི་རུང་ཞེས་གསོལ་བས།གསུང་བཞིན་མི་བགྱིད་པ་ལ་ངས་ཞང་བློན་རྣམས་བགྱིད་དུ་བསྩལ།ཆབ་སྲིད་བཞེས་པར་ཞུ་ཞེས་ཕུལ།རྗེའི་ལ་ཐོད་ཕུད་ཅིང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གདན་དུ་འདིང༌།རབ་ཏུ་བྱུང་མ་ཐག་གཅིག་གིའང་ཞབས་སྤྱི་བོར་ལེན།གོས་སེར་པོའི་ལྷན་པ་སྐྱེ་བོའི་ལུས་ལ་འདུག་པ་མཐོང་ཡང་དེ་ལ་རྒྱལ་བོས་ཕྱག་མཛད།ཞང་བློན་གང་གིས་རྟེན་ཕུལ་ནས་སྔུན་ཕྱག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཕུལ་ཡང་ཕྱག་ལན་མི་གནང༌།བོད་ཡོངས་རྗེའི་གསང་བཅའ་བསྡུས་ཏེ།བླའི་དགེ་འདུན་ལ་འཚོ་བ་ཕུལ།རབ་བྱུང་བ་རེ་རེ་ལ་ཡང་འབངས་མི་ཁྱིམ་བདུན་བདུན་ལྷ་རིས་སུ་ཆད་པ་ཕུལ་ནས་ཟས་དང་ན་བཟའ་སྦྱོར།རབ་བྱུང་གི་གོས་ལྷན་པ་ཅན་གཟིགས་ན་དྲིས་ནས་དེའི་ལྷ་རིས་བཀའ་དྲག་ཏུ་གསོལ།སྐྱེ་བོ་ཁྱིམ་པའི་ཚིས་ཀུན་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མདུན་པ་ཆུང་ངུ་བཞིན་ཆོས་དང་བསྟུན་ནས་ཤིན་ཏུ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པར་མཛད་པས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ཆེ།ཞེས་སོགས་མང་དུ་འཁོད་པ་དག་ལ་གཞིགས་ན།ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་ཕྱི་ཕྱོགས་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱི་དམག་འཁྲུག་ནི་ང་རྒྱལ་སྐྱེས་འོངས་སྤྱད་བརྒྱབ་མྱོང་མོད།ཟུར་གཞན་ཞིག་ནས་དེའི་སྐབས་སུ་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་མོའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་བབ་ག་འདྲ་ཞིག་ཏུ་ལྷུང་འགྲོ་ཡི་ཡོད་མིན་ནི་གསལ་བོར་ཤེས་ནུས།
ཡང༌།༼རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ༽རུ།སྐུའི་གཅུང་བོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་སྐབས་སུ།དབང་དགེ་འདུན་ལ་གཏད།ཆོས་ཁྲིམས་དང༌།རྒྱལ་ཁྲིམས་གཉིས་གཏན་ལ་ཕབ།་་་བློན་འབངས་ཆོས་ལ་མི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་དོག་པར་གྱུར་ཏོ།།་་་ངའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་སྡིགས་མཛུབ་གཏད་ནས་མིག་ངན་བལྟ་བར་མི་རིགས་པས།ད་ཕྱིས་སུས་བྱས་ནའང་མིག་ཕྱུང་ལ་མཛུབ་མོ་ཆོད་ཅིག་གསུངས་སོ།།ཞེས་གསལ་ཏེ།སྲིད་སྐྱོང་མཁན་ཞིག་སྲིད་སྟེགས་སུ་འཛེགས་ཏེ་མུ་མཐུད་དུ་མེས་པོ་གོང་མའི་བླ་སྲུང་ནས་དབང་བསྒྱུར་རྒྱུ་ཡིན་ན་ནི།ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆེས་ཐུ་བའི་གནད་དོན་ནི་ཆོས་ལུགས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཡིན་པ་སུས་མི་རྟོགས།དེར་བརྟེན་ཁྲི་དར་མའི་ནུ་བོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན།ཨ་ཕ་མུ་ཏིག་བཙན་པོ།ཨ་ཁུ་མུ་ནེ་བཙན་པོ།ཨ་མྱེས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སོགས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་བཙན་པོ་ཁོང་གི་ཕྲག་སྟེང་ལ་འགན་འཁྲི་ལྗིད་པོའམ་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་སྲིད་དོན་མ་བསྒྲུབ་ཐབས་མེད་ཅིག་ངམ་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་བཞག་འདུག།དེ་ནི་བཙན་པོ་སྔ་མ་ཁོང་ཚོའི་སྐབས་ཕྱིས་འབྱུང་གི་ལེགས་ཉེས་ལ་ཐུགས་ཀ་མ་འཁོར་བའི་སྒོ་ནས་ཅི་བྱུང་གང་བྱུང་གིས་ཆོས་ལུགས་དར་སྤེལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཁྲིམས་རྒྱ་བཀོད་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་ཞིང་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆུ་ཚད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་གཞིས་སོགས་དངོས་པོའི་རིགས་ལ་འགྲོ་གྲོན་ཧ་ལས་པ་བཏང་ཡོད་པ་དང༌།གྲྭ་བ་དག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དབང་ཆ་དང་དད་འབངས་ཕུལ་བ་སོགས་ཚད་ལས་འདས་པའི་རིམ་པ་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་སོང་བ་དེ་སྙོམ་སྒྲིག་དང་ཚོད་འཛིན་མི་བྱེད་ཐུ་མེད་ཅིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་པ་དང༌།དེ་སྙོམ་སྒྲིག་དང་ཚོད་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་ནི།ཚེ་སྲོག་གིས་འགན་འཁུར་དགོས་པའི་ཚད་དུ་སླེབ་ཡོད་པའི་གནས་བབ་ཛ་དྲག་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ཁ་གཏད་དུ།ཁྲི་དར་མ་བསླངས་བཞག་པ་དེ་རེད།
མཆོད་གཞིས་ཏེ་མཆོད་རྟེན།ལྷ་ཁང༌།རྟེན་ཁང༌།ཡིག་བསྒྱུར་ཁང་སོགས་ལ་རྒྱུ་དངོས་འབོར་ཆེན་བཏང་སྟེ་གསར་བཞེངས་ཚད་ལས་འདས་པ་བྱས་པ་དེས།རྒྱལ་པོའི་བང་མཛོད་དམ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནོར་སྲིད་ཡོང་འབབ་དོ་མི་མཉམ་པ་བཟོས་ཏེ།ཡོང་འབབ་ལས་འགྲོ་གྲོན་མང་བའི་དཔལ་འབྱོར་ཉེན་ཚབས་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད།མདོ་སྔགས་ཡིག་བསྒྱུར་པ་དང་རབ་བྱུང་བ་མཐའ་དག་ལ་རྒྱལ་པོའི་བང་མཛོད་ནས་འཚོ་རྟེན་སྦྱར་བ་དང༌།དེའི་ཁར་ད་དུང་དད་འབངས་དང་ས་ཞིང་གནང་བ་དེ་སོགས་ཀྱིས།གོང་གི་ནོར་སྲིད་ཡོང་འབབ་དོ་མི་མཉམ་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ལྷག་ཏུ་བརྟན་འཇགས་མེད་པ་དང་སྙོམ་སྒྲིག་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་བཏང་སྟེ།རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་ལ་དེ་ལས་ལྷག་པའི་ཁུར་ཆེན་ཞིག་དང་ཉེན་ཚབས་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད།དད་འབངས་དེ་དག་གིས་རྒྱལ་པོར་དཔྱ་ཁྲལ་དང་འུ་ལག་རྒྱུགས་མི་དགོས་པར་རབ་བྱུང་བ་དག་ལ་ཞབས་ཏོག་ཞུས་ཏེ་བསྡད་པས་ཆོག་པ་དེ་དང༌།རབ་བྱུང་བར་དབང་གཏད་པ་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་སོགས་གནང་བ་དེ་དག་གིས།རྒྱལ་ཁབ་ནང་ཁུལ་དུ་རྒྱལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་པའི་སྟོབས་ཤུགས་གཞན་ཞིག་ཆགས་པའི་རྒྱུ་བསྐྲུན་ཏེ་སྲིད་དབང་སིལ་བུར་བགོ་བའི་ཉེན་ཚབས་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད།ཆོས་ལུགས་རྐྱང་རྐྱང་སྦྱངས་ཤིང་ཆོས་ལུགས་རྐྱང་རྐྱང་སློབ་གཉེར་བྱེད་སའི་ཆོས་གཞིས་བསྐྲུན་པ་དང༌།རབ་བྱུང་བར་དེ་འདྲའི་གོ་ཐོབ་དང་མཐོང་ཆེན་གནང་བ་སོགས་ཀྱིས་མི་མང་པོས་ཆོས་ལུགས་པའི་དབང་ཤེད་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཁ་ཧང་ཞིང་འདོད་རྔམ་རྒྱས་ཏེ།སྲིད་ཕྱོགས་རིག་གནས་དོ་སྣང་མེད་པ་དང་སྦྱང་མོས་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་བཏང་བས།སྲིད་དོན་རིག་གནས་ལྷོད་ཡེངས་སུ་ཤོར་བའི་ཉེན་ཚབས་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད་པ་སོགས་དེ་འདྲའི་ཉེན་ཚབས་མང་པོ་ཞིག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་སོང་ན།ནམ་ཞིག་ཆོས་བློན་ཚོས་དབང་ཆ་འབའ་ཞིག་བཟུང་སྟེ།བོད་ཀྱི་བཙན་པོ་ནི་ཁྲི་ཐོག་ན་བཞུགས་མཁན་ཙམ་ཡིན་སྲིད།
དེ་ལ་མཁས་དབང་མཁར་རྨེའུ་ལགས་ཀྱིས་མདའ་དང་འཕང་གི་ནང་དུ་འདི་ལྟར་དཔྱད་བརྗོད་སྤེལ་ཡོད།གཙུག་ལག་ཁང་རྣམས་སུ་ཡོད་པའི་གྲྭ་པ་ལ་རྒྱལ་པོའི་བླ་མཛོད་ནས་འཚོ་རྟེན་མུ་མཐུད་ནས་སྦྱར་བ་དང་གཅིགགྲྭ་པ་ཚོར་དབང་བའི་མི་སེར་གྱིས་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ་བ་དང་དམག་ཁྲལ་རྒྱུགས་མི་དགོས་པ་དང་གཉིས།ཕྱི་རོལ་དུ་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་ཁག་དང་བོད་རྒྱའི་ས་མཚམས་སུ་བོད་ཀྱི་དམག་དཔུང་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་ཐ་དད་དུ་མུ་མཐུད་ནས་ཉར་དགོས་པ་གསུམ་བཅས་མདོར་ན་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མའི་སྲིད་གཞུང་དང་མི་དམངས་ལ་དཔལ་འབྱོར་ཐོག་དཀའ་ཚེགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་མངོན་དུ་གསལ།སྔོན་བྱོན་བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ་དྲག་ཤུགས་ཀྱི་དམག་དོན་གཙོ་ཆེར་བྱས་ཡོད་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མའི་རིང་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དར་བས་ཆོས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་དང་དམག་དོན་གྱི་འགྲོ་གྲོན་གཉིས་ཕལ་ཆེར་མགོ་མཉམ་ལྟ་བུར་ཆགས།་་་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་དཀའ་ངལ་ཆེ་བ་མ་ཟད་མི་འབོར་གྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་བྱུང་ཡོད།ཅེས་གསུངས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བདེན་ནོ།།
དེབ་ཐེར་ལ་ལར།གླང་དར་མས་རང་ཉིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་བརྟན་ཆེད་དུ།ཞེས་སོགས་བྲིས་ཡོད་པ་བདེན་ས་ཡང་འདུག་སྟེ།བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་དབང་བརྟན་ཆགས་ཡོང་ཕྱིར་དུ་སྐུ་སྲོག་དབེན་ལ་བཞག་སྟེ་སྙིང་སྟོབས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས།ཡབ་མེས་དམ་པར་ལེ་བདའ་དང་ཁག་འགེལ་མེད་པར་གོལ་ལམ་དེ་རིགས་སླར་གསོ་དང་ལེགས་བཅོས་གང་ལ་གང་འཚམ་གནང་ཆེད།རང་ཉིད་བཙན་པོ་ཡིན་བཞིན་མུན་ཁུལ་གྱིས་མ་བསྡད་པར་ཡབ་ཆེན་ཚོས་སྤྲད་པའི་གསེར་གྱི་ཁྲི་བོ་ཆེ་དེ།རྔམ་བརྗིད་ལྡན་ཞིང་བློ་གྲོས་རྣོ་ལ།སྙིང་རྩུད་མཐུག་ཅིང་མིག་རྒྱང་རིང་བའི་སྒོ་ནས་ཞབས་ཀྱིས་མནན་པ་དེ་ནི་ཨེ་མ་རྨད་དུ་བྱུང༌།།
གལ་ཏེ་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མས་ཆོས་ལུགས་པའི་བྱ་སྤྱོད་དམ་གོང་གི་རྣམ་གྲངས་དེ་དག་ལ་དག་ཐེར་དང་ཚོད་འཛིན་མ་བྱས་པར།ཆོས་ལུགས་པ་གཡོ་ཅན་དེ་ཚོའི་ངག་རྗེས་འབྲངས་ཏེ་དད་དད་གུས་གུས་ཀྱིས་བཙན་པོ་སྔོན་མ་དག་དང་འདྲ་བར་མཆོད་རྟེན་སོགས་ཚད་ལས་འདས་པ་བཞེངས།རབ་བྱུང་བ་གྲངས་མང་པོ་སྤེལ།དད་འབངས་སྔར་སྲོལ་ལྟར་ཕུལ།འཚོ་རྟེན་སྔར་ལྟར་སྦྱར།དབང་ཐོབ་སྔར་ལྟར་གནང་ཡོད་ན།བོད་ལ་ཆག་འཇིག་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་མ་རེད་ཅེས་སུ་ཞིག་གིས་གདེང་སྤོབས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་ཕོད།གལ་ཏེ་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མས་དེ་ལྟར་བྱས་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནས་མནོ་བསམ་བཏང་ན།ཟུར་གཅིག་ནས་ང་ཚོས་སྤོབས་པ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བློ་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་ནི།ཁྲི་དར་མ་ནི་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཚེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཁ་ལོ་ཆོས་ལུགས་པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དུས་ཚོད་དེ་རྒྱལ་རབས་གཅིག་གིས་ཇེ་སྔ་རུ་བཏང་བ་རེད།ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་ཀྱི་ལས་འགུལ་དེ་དག་བྱུང་མེད་པ་ཡིན་ན།ད་སྐབས་ང་ཚོས་ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀློག་དུས་བན་དེ་བྲན་ཀ་དཔལ་ཡོན་དང་བཙུན་པ་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་སོགས་ཀྱིས་སྲིད་ཀྱི་དབང་བཟུང་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ཁོང་ཉིད་ཁྲི་ཟུར་ཞིག་ཏུ་འགྲེང་ནས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དེ་དག་གིས་ཅི་བཤད་ཅི་བགོ་ལ་མཉན་དགོས་པའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ཡིན་ཤས་ཀྱང་ཆེ།དེ་ཡིན་དུས།བྲན་ཀ་དང་ལྷ་ལུང་སོགས་ཀྱིས་དབང་རྩིས་ལེན་ཐུབ་དུས་བན་ལོག་བྱས་ཏེ་སྲིད་བསྐྱང་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།སྲིད་དོན་རྦད་དེ་བསྐྱུར་ནས་ཆོས་འབའ་ཞིག་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན་མིན་སོགས་ནི་སུས་ཀྱང་ཁ་ཚོན་མི་ཆོད།ཐ་ན་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་གི་ཡིན་ཟེར་བའི་ཨོ་རྒྱན་དེས་ཀྱང་མི་ཤེས།དེ་ནི་གནད་དོན་རེད།ཆོས་ལུགས་པའི་དབང་ཤུགས་དང་སྙིང་སྟོབས་ཇེ་ཆེར་སོང་སྟེ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོའི་སྐུ་སྲོག་ཀྱང་འཕྲོག་ཐུབ་པ་ནི་དྲང་ངེས་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་ཐུགས་ཀ་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྲིད་དམ།
ཡང་ཟུར་ངོས་གཞན་ཞིག་ནས་བསམས་ན།སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་མི་གྲངས་ནི་དོ་ཞག་ལས་མང་བར་བཤད།སྐབས་དེར་བོད་ཀྱི་མི་གྲངས་ས་ཡ་བརྒྱད་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཤིང་མི་བདུན་རེ་དུད་ཁྱིམ་གཅིག་ཡིན་པ་བྱས་ན།དེའི་ནང་གི་ས་ཡ་གཅིག་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ཚེ།ལྷག་མའི་ས་ཡ་བདུན་པོ་ནི་རབ་བྱུང་བ་སོ་སོར་དུད་ཁྱིམ་བདུན་རེ་བདུན་རེ་བགོ་དགོས་པས་བཙན་པོར་མངའ་འབངས་མེད་པར་འགྱུར།གནས་སྟངས་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་དུས།བཙན་པོ་ནི་མིང་གི་ལྷག་མ་ཙམ་ཡིན་པས་ནུས་མེད་ཁེར་རྐྱང་ཡིན་ལ།ངེས་དོན་གྱི་དབང་བསྒྱུར་བ་ནི་རབ་བྱུང་བ་ས་ཡ་གཅིག་པོ་དེ་ཡིན་འགྲོ་བས།བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་སུ་དབང་ཆ་དང་གོ་ཐོབ་ཆེས་མཐོ་བའི་དབང་བསྒྱུར་བ་ས་ཡ་གཅིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཕན་ཚུན་བར་ཇི་འདྲའི་བསམ་དཀའ་བའི་ནང་དམེ་དང་དམ་སེལ་འཇགས་ཐབས་བྲལ་བ་ཞིག་བྱེད་མི་སྲིད་ཨང༌།།གནས་བབ་དེ་འདྲར་ལྷུང་ཡོད་དུས་བཙན་པོའི་སྐབས་ནས་འགྲོ་འོང་དང་འབྲེལ་བ་ཆེ་བའི་རྒྱ་ནག་སོགས་གྲུང་བོ་དག་གིས་ཅི་མྱུར་གང་མགྱོགས་སྒོས་ཕྱོགས་དེ་དང་གན་སོགས་ལ་རྒྱབ་དཔུང་བྱེད་ཁུལ་གྱིས་རིམ་བཞིན་རིམ་བཞིན་ཟླ་སྒྲིལ་ཏེ༼མེ་སྟག་གིས་སྤང་ལྗོངས་བསྲེག་ཐུབ[མོའོ་ཚེ་ཐུང་གི་སྐད་ཆ]༽པའི་དམག་ཇུས་བཤམས་ཏེ་དཔུང་ཤུགས་རྒྱ་བསྐྱེད་སྲིད་ལ།ཡིན་རྟོན་འཕེར་སླ་བའི་བོད་མི་ཚོས་དྲིན་ཆེ་སྙམ་བཞིན་ངོ་སོ་དང་བཅས་ཏེ་ཁོ་ཚོའི་དབང་དུ་བྱེད་པ་ཞིག་ཆགས་ངེས།དཔེར་ན།འབྲི་གུང་སྐྱབས་མགོན་ཆེ་ཚང་གིས་བསྒྲིགས་པའི༼ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས༽སུ།ཐང་ཡིག་གསར་མ་ལས་ལུང་དྲངས་ཏེ།༼ཤར་ཕྱོགས་དང་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བོད་ཀྱི་དཔུང་དམག་རྣམས།ལྟག་ཆུ་ཆད་པའི་རྫིང་བུ་ལྟ་བུར་གྱུར་སྟབས།དམག་དཔོན་ལ་ལས་ནི།ཐང་ལ་མགོ་བཏགས་ཞུས་པ་དང༌།ལ་ལས་ནི་ཕན་ཚུན་ནང་འཁྲུགས་བརྒྱབ་མཐར།ཐོར་ཞིག་ཏུ་གྱུར༽ཞེས་འཁོད་པ་དང༌།༼བློན་ཆེན་ཚོས་རྒྱ་རྗེའི་སྙན་དུ་གསོལ་པ།རྗེ་བོ་ཁྱེད་ཀྱིས་མཛད་རྗེས་འདྲ་འཇོག་འདོད་ན།ཕྱི་རབས་པའི་མི་རྣམས་ངོམས་སུ་ཆོག་པའི་མཛད་རྟགས་ཤིག་ཅེས་ཀྱང་དགོས།དེང་ངེད་ཀྱིས་བོད་ལ་དམག་མི་གཅིག་ཀྱང་མ་བཏང་ལ།ཆུ་གྲི་གཅིག་ལའང་ཁྲག་མ་འགོས་པར།རྨ་ཆུ་དང་དང་ཙོང་ཆུའི་ས་ཆ་དག་བདག་གིར་བླངས་པས།རྒྱ་རྗེ་ལ་མཚན་གསོལ་ཞིག་ཆོག་པར་ཞུ༽ཞེས་སོགས་བྱུང་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མཐོང་རྒྱུ་འདུག་གོ།དེ་འདྲ་བྱུང་དུས།འོད་སྲུངས་དང་ཡུམ་བརྟན་གྱི་གཞུག་གི་རྒྱལ་ཕྲན་དེ་དག་དང༌།ས་ཕག་རིན་གཙང༌།རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་རྩ་བ་ནས་འབྱུང་ཐབས་མེད་པ་མ་ཟད།ལོ་རྒྱུས་དེ་དག་འབྱུང་སའི་གཞི་རང་རྩ་གཏོར་དུ་བཏང་སྟེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དྲན་ཤིང་དེ་དག་གི་མྱུ་གུ་འབུ་རུ་འཇུག་མི་སྲིད་པ་རེད།རྒྱུ་མཚན་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་ཞེས་པའི་ངོ་བོ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་སོང་བས་རེད།དེ་ལྟ་ན་བོད་ཡིག་འདི་དག་གནའ་སྔ་མོ་ཞིག་ནས་རྩ་བསྣུབས་བྱས་ཏེ་ད་ལྟ་གོ་ཐོས་ཙམ་ཡང་མེད་ངེས་ལ།ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་དཔང་ཆེན་མོ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་དེར་གནས་པའི་ཕོ་ཏ་ལ་སོགས་ནི་ཐང་སྙོམས་པོར་བཟོས་ཏེ་གནམ་གྲུ་འགྲོ་འོང་བྱེད་ས་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་སྲིད།དིང་སང་གསེར་ཞལ་བཞུགས་པའི་གོང་ས་མཆོག་ཀྱང༌།ཡང་མིན་ན་རྒྱ་མ་བོད་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ངེས་ལ།ཡང་མིན་ན་དགོངས་པའང་རྫོགས་ཚར་ཡོད་ངེས།ཡང་མིན་ན་མི་རིགས་མཉམ་འདྲེས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་སྤེལ་ཏེ་ང་ཚོ་མི་རིགས་ཆུང་ངུ་དག་མི་རིགས་ཆེན་པོ་རྒྱ་རིགས་དང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དུ་འཐིམས་ཏེ།སྐྱེས་མཆོག་ཁོང་ཉིད་ཡེ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་མི་ཐུབ་ཀྱང་སྲིད་ལ།ང་ཅག་ཀྱང་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་སྨོས་ཅི་དགོས།འོན་ཀྱང༌།ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆག་འཇིག་ཆེན་པོ་ལས་འདི་ལྟ་བུའི་ཆག་འཇིག་ཧང་སང་པ་ཞིག་བྱུང་མ་ཐུབ་པ་དེ་ཡང་མཐར་དེར་ན།བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མས་སྒལ་ཚིགས་དྲང་པོར་བསྲིངས་ཤིང་མིག་རྒྱང་རིང་བོ་བསྐྱེད་དེ།ཕྱིས་འབྱུང་གི་གནད་དོན་ལ་ཨ་གསལ་ཨོཾ་དག་པ་ཞིག་ལྟ་ཐུབ་པའི་མཁས་མཛངས་དེས།ཆོས་ལུགས་པའི་སྨྱོ་ཧམ་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱས།ཚུལ་མིན་གྱི་དབང་ཆ་དང་འཚོ་རྟེན་དེ་དག་བཀག་སྟེ་རང་ཁ་རང་གསོ་བྱེད་དུ་བཅུགདམག་མིའི་དཔུང་ཁག་རྒྱ་བསྐྱེད་ཕྱིར་གྲྭ་བ་མང་པོ་སྐྱ་སར་ཕབ།འོས་འཚམ་མིན་པའི་བཞེངས་སྐྲུན་དེ་དག་ལ་ཚད་བཀག་བྱས།དེ་ལྟར་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་ཞིང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནོར་སྲིད་དོ་མཉམ་བཟོས་པ།དམག་ཤུགས་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་བཅད་དེ་རྒྱལ་སྲིད་ལུགས་བཞིན་བསྐྱངས་པའི་བཀའ་དྲིན་སྐུ་དྲིན་མིན་ཟེར་མཁན་ཡོན་ན་ཁུངས་དང་དཔང་བོ་ཡོད་པའི་རིགས་པ་དྲོངས་ཤིག། ཨོ་ལོ་ཚོ།
གཉིས། ཀྲོང་ངེར་འགྲེང་བའི་ཆབ་སྲིད་པ་ཞིག
གལ་ཏེ།ང་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་བོ་ཕྱོགས་རིས་ཅན་དང་སྙིང་ཆུང་དག་ལ།གླང་དར་མའི་སྐབས་སུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཇི་ལྟར་ཉམས་པ་ཡིན་ཞེས་དྲི་བ་འཕེན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཚེ།དམག་ཤུགས་འདི་ལྟར་ཉམས།བོད་དམག་དེ་ལྟར་ཕམ།དམག་ཆས་འདི་ལྟར་ཉམས།མངའ་ཁོངས་དེ་ལྟར་ཤོར།འོས་མཐུན་མིན་པའི་ཆིངས་ཡིག་སྟེ།དཔེར་ན།སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལུས་སེམས་བཏུལ་བའི་སྐུ་གཅུང་བོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་སྐབས་སུ་བློན་ཆེན་འབྲོ་གསུམ་རྗེ་སྟག་སྣང་གིས་མོས་མཐུན་བྱས་ཏེ་སྤྱི་ལོ༨༢༢བོད་རྒྱ་བར༼ཞི་བདེའི་ཆིངས་ཡིགཆིངས་དེ་འཇོག་པའི་དགོས་པ་ནི་རྒྱ་བོད་ཕན་ཚུན་ཞི་མཐུན་མ་བྱུང་ན་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་རེས་ལ་གནོད་དོགས་ཀྱིས་བཞག་སྐད་འདུག༽ལྟ་བུ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བཞག་ཡོད།མི་གྲངས་འཕར་ཆག་དེ་ལྟར་སོང་ཞེས་རྣམ་གཞག་ལྡན་ལ་གཏན་ཚིགས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་ཐུབ་རྒྱུ་ཕ་རིའི་ལ་ཁར་ཞོགདེའི་ཕྱོགས་ནས་འདི་ཙམ་དེ་ཙམ་ཞེས་རྡབ་རྡིབ་ཞིག་ཀྱང་བཤད་རྒྱུ་མེད་པར།སྲིད་དང་རྩ་བ་ནས་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཟེར་ཡ་དྲུད་ཡོང་ནས།གྲྭ་བ་དག་ལ་ཅིག་བྱས།ལྷ་ཁང་དགོན་པ་དག་ལ་ཉིག་བྱས་སོགས་ཞེས་ཏེ་ལན་ག་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་བརྒྱབ་ཀྱི་ཡོད།དེ་ཡིན་དུས་སུ།ང་ཚོས་དེར་ལན་རྒྱག་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད།ཅིའི་ཕྱིར་ཟེར་ན།གྲྭ་བ་དང་དགོན་པ་དང་ཆོས་ཞེས་དྲི་བ་འདོན་གྱི་མེད་པས་སོ།།
ངས་བསམས་ན།ཁྲི་དར་མ་སྲིད་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་བ་ནས་ཆབ་སྲིད་ཉམས་རྒུད་ཕྱིན་སོང་ཟེར་བ་སོགས་ནི།དད་པ་ཅག་དག་གི་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཞིག་རང་ཡིན་པ་ལས་བདེན་ཤས་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་རྦད་དེ་མིན་པར་འདོད།མ་ཟད་ཁོ་ཚོའི་འདོད་པ་ལ་ཆོས་ལུགས་ཉམས་པ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཉམས་སོང་བར་འདོད་དེ་མགོ་རྨོངས་པའི་བབ་ཅོལ་ཙམ་སྟེ།ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་བལྟས་བལྟས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ།ཆོས་ལུགས་ཅིག་ཅིག་ཅིགགྲྭ་བ་ཉིག་ཉིག་ཉིག་ཅེས་མང་མང་ཟེར་བཞིན་པའི་བར་མཚམས་རེར་གློ་རྡེག་ཏུ་ཆབ་སྲིད་ཉམས་སོང་ངོ་ཞེས་ཐོན་ཡོངས༌།དེ་ཉམས་ཚུལ་དང་ཉམས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཀ་ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་མི་མཐོང་ལ།ཆབ་སྲིད་ཅེས་པའི་ཡིག་རྡོག་དེ་གཉིས་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་སྐྱེས་པའི་རིགས་པ་གང་ཡང་མེད་བཞིན་དུ།གང་དྲན་དྲན་དང་ཅི་བྱུང་གང་བྱུང་གིས་ཆབ་སྲིད་ཉམས་སོང་ཟེར་གང་ཐུབ་ཐུབ་བྱེད་པ་ནི།ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་ལོ་རྒྱུ་མཁན་སྨྲ་བ་བོ་དག་གིས་གནག་སེམས་བཅངས་ཏེ་བསམ་བཞིན་གླེང་ཕྱོགས་བཟོ་བ་ཡིན་ཤག་ཤག་རེད།གཞན་ཡང་ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་སུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཉམས་མེད་པའི་ཤེས་བྱེད་རྙེད་རྒྱུ་ཡོད་པ་ལས་ཉམས་སོང་བའི་ཤེས་བྱེད་རྙེད་རྒྱུ་མེད་དེ།མཁས་དབང་མཁར་རྨེའུ་ལགས་ཀྱིས།༼ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བློན་ཆེན་གཙོ་བོ་དབའ་རྒྱལ་ཏོ་རེ་སྟག་གཉའ་ཞེས་བྱས་པས།རྒྱལ་པ་ཁྲི་དར་མས་བོད་སྤྱི་ཙམ་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཤ་ཅུ་དང་འཛམ་གླིང་ཤར་དཀྱིལ་དར་ལམ་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་ཡུ་གུར་དང་ལི་བཅས་ལ་སྔར་བཞིན་ཆབ་སྲིད་དང་དམག་ཇུས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས་མངའ་དབང་བསྒྱུར༽ཞེས་དང༌།༼སྔོན་བྱོན་བཙན་པོ་བཞིན་བོད་བཙན་པོའི་མངའ་ཐང་ད་དུང་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མེད་ན་ཡང་བོད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་བཞིན་པའི་ས་ཁུལ་རྣམས་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་དང་དམག་དོན་གྱི་དྲག་ཤུགས་ཐོག་ནས་ཐོགས་ཆག་མེད་པར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པར་མངོན༽ཞེས་བཞེད་ཡོད་པ་གསལ།གལ་ཏེ་དངོས་གནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཉམས་སོང་བ་བདེན་ན།འོད་སྲུང་དང་ཡུམ་བརྟན་གྱི་སྐབས་སུ་ཡང་བསྐྱར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཞེས་པ་ཞིག་ཉམས་རྒྱུ་ཡོད་པ་གཞི་མི་གྲུབ་བོ།།ཡང༌།ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མངའ་ཐང་ཉམས་སོང་བ་བདེན་དགོས་ན་བདེན་དཔང་ཁུངས་ཐུབ་གང་རེད།གནའ་བོའི་ཡིག་རྙིང་དག་གི་ཁྲོད་ན་ཆབ་སྲིད་ཉམས་ཞེས་ག་པར་འདུག་སྟོན་ཅིགའདི་ལྟར་ཉམས་དེ་ལྟར་ཉམས་ཞེས་གསལ་གསལ་དག་དག་བཤད་པའི་བདེན་དཔང་གང་རེད།རིས་སུ་མ་ཆད་ཅིང་སྐྱོན་གྱིས་མ་བསླད་པའི་ཡིག་ཚང་ཡིད་རྟོན་རུང་བ་ཞིག་ག་པར་འདུག་སྟོན་ཅིག།རྒན་ཞོགས་དུང་ཁྲོ་ལོར་ཤོག།ཁོང་ཉིད་བདེན།ང་ཚོའི་ལུས་སྟེང་གི་ཟོག་པོ་དང་འཁྲུལ་གཤིས་ཀྱིས་སྦགས་པའི་བག་ཆགས་འདི་དང༌།དངོས་ཡོད་ལ་ཆ་འཇོག་མེད་པ་དང་བདེན་པ་གཙིགས་ཆེན་མི་གནང་བའི་བག་ཆགས་དེ་རིགས་ཐལ་དོང་རྡུལ་དོང་དུ་སྤྲུག་ཡག་སྤྲུག་དགུ་གྱིས་ཤིག།
ཡང་བདེན་ཤས་ཁ་བོ་ཡོད་མདོག་སྟོན་པ་འགའ་ཞིག་གིས་འདི་འདྲ་ཞིག་ཀྱང་ཟེར་ཡོང་སྟེ།ཆབ་སྲིད་ཅེས་མི་ཟེར་བར་དཀྱོག་སྟེ་བོད་ཉམས་སོང་འདྲ་ཞིག་ཟེར།དེ་གང་གིས་ལན་ཟེར་ན།ཆོས་བསྣུབས་པས་མུ་གེ་སོགས་རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་སོགས་བྱུང་ངོ་ཟེར།འདིའི་དྲང་དོན་ནི་ཆོས་བསྣུབས་པ་དེའི་ལ་ཉེས་ཀྱིས་རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་སོགས་རྗེས་སུ་རྟགས་ཐོན་སོང་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་དང༌།ངེས་དོན་ནི་ཆོས༼བསྣུབས༽པ་དེས་བོད་ཀྱི་ཡོད་ཚད་ཉམས་པའི་ཉམས་གོ་ཆོད་ཅེས་ཤུགས་སུ་བསྟན་གྱི་ཡོད་པ་རེད།འོན་ཀྱང༌།ཆོས༼བསྣུབས༽པ་ནི་བོད་བསྣུབས་པ་མིན་པས་གཏན་ཚིགས་མི་གྲུབ།མ་ཟད་གོང་དུའང་ཞུས་ཟིན་པས།ད་ནི་ཕྱུགས་ནད་དང་མི་ནད།མུ་གེ་སོགས་རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་བ་ནི་ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ༼བསྣུབས༽པས་རྐྱེན་དང་བསྣུབ་རྒྱུའི་གནག་སེམས་གང་རུང་ཞིག་གིས་ལྟས་ངན་རྟགས་ངན་དེ་འདྲ་བྱུང་ཡིན་པར་འདོད་མཁན་ཚོའི་ལྟ་ཚུལ་ཐད་བསམ་ཚུལ་ཞིག་འདོན་རྒྱུ།དེ་ལྟར་འདོད་མཁན་ནི་མང་ཚོགས་ཕལ་མོ་ཆེ་འདུས་པ་དང་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་གོང་གི༼ཞབས་བཏགས་མ༽སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཁག་སྟེ།རིས་སུ་ཆད་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་བོ་ཡོད་ཚད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་བཞག་ཆོག་ཀྱང༌།འདི་ནས་ལྡོང་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ཟེར་བའི་ཨ་མདོ་རྔ་བའི་ཨ་ཁུ་ཁ་བདེ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དཔེ་མཚོན་དུ་བཞག་ནས་བཤད་ན་དགའ་སྟེ།རྒྱུ་མཚན་ནི།ཆེས་སྤྱིར་བཏང་གི་མི་གཞི་ཡང་ཡག་པོ་ཞིག་ཚུགས་མི་ཐུབ་པའི་གྲྭ་རྐྱང་དཀྱུས་མ་ལྡོང་ཡོན་ཟེར་བ་ཡིན་ན་དེས།མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་སློབ་འདྲ་མི་འདྲ་གནང་གིན་གནང་གིན་ཤོབ་རྫུན་འཇོག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བློར་མི་འབབ་པ་ཞིག་རེད།གྲྭ་བ་དེས་ཆོས་བཤད་ཟེར་ཡ་གནང་གིན་གནང་གིན་ཆོས་ལུགས་ནི་ཅིག་ཅིག་ཅིག་བྱས་ནས་མེད་མི་རུང༌།ཉིག་ཉིག་ཉིག་བྱས་ནས་ཉམས་མི་རུང་ཟེར་བའི་ཞར་ལ་རྫུན་དང་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱང་མང་པོ་འབྱུང༌།ཡིན་ན་ཡང༌།ཆོས་བཤད་ཡིན་ཤ་སྟག་ནི་རྗེ་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་བཤད་གཞན་ཕན་ཉི་འོད་ལྟ་བུ་ནི་ངེས་དོན་གྱི་ཆོས་བཤད་ཡིན་མ་གཏོགས།ལྡོང་ཡོན་གྱིས་བཤད་ཀྱིན་པ་དག་ནི་དགེ་མིང་འཛིན་པ་པོ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བསམས་ཚེ།ཤིན་ཏུ་ཚད་གཞི་མེད་ལ་རྙིང་སོང་དུ་གྱུར་བའི་སྐད་ཆ་དམའ་རིམ་ཤ་སྟག་རེད། དེའི་སྟབས་ཀྱིས་ལྡོང་ཡོན་གྱིས་བཤད་ཀྱིན་པ་དག་ལ་ཆོས་བཤད་གནང་གི་འདུག་ཟེར་ན་མི་འགྲིག་སྟེ།དེའི་ཚད་ཐིག་ལ་མེད་པས་སོ།།མ་ཟད་མི་དེའི་སྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་བྱེད་མང་པོ་ཞིག་ཟེར་སྒྲོས་ཁོ་ནར་བརྟེན་འདུག་པས་ཁོ་ཆད།ཆོས་ལུགས་ཉམས་ཚེ་ཞེས་འཆད་རན་དུས་གླང་དར་མའི་སྐབས་དང་རིག་གསར་སྐབས་སོགས་སུམ་རྟགས་བློར་བཟུང་བ་ལྟར་ཤར་ཤར་དྲངས་འོངས་ཏེ།ཁོང་ན་རེ།བོད་མིས་ནང་ཆོས་ལུགས་ལ་རྒོལ་བ་བྱས་ན་མཇུག་འབྲས་ཅི་ཡོང་ནི།གླང་དར་མའི་སྐབས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་མ་བྱས་པ་རེད་ཕྱུགས་ནད་མི་ནད་དང་མུ་གེ་སོགས་ཀྱི་གནོད་འཚེ་མང་པོ་བྱུང་སོང་བ་རེད།རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་མ་བྱས་པ་རེད་མི་མང་པོ་མུ་གེས་ཤི་སོང་བ་རེད་སོགས་ཟེར།དེ་ན་ཐོག་མར་ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་གླེང་འདོད་དེ།སྔོན་གྱི༼སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ༽དང༼རྦ་བཞེད༽སོགས་གཙོས་པའི་ཡིག་ཆ་རྙིང་གྲས་དག་དང༌།མཁས་དབང་དུང་དཀར་ཚང་སོགས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཅུང་གཟུར་གནས་མཁན་མང་པོ་ཞིག་གིས་ནི།སྐབས་དེར་ཆོས་ལུགས་མེད་པར་བཟོ་བའི་ཁག་འདོགས་བྱེད་ས་མ་རྙེད་པར་ལུས་པའི་དུས་དེར་ལྷ་སར་སད་དང།སེར་བ།མུ་གེ།ནད་ཡམས་མང་པོ་བྱུང་བའི་གོ་སྐབས་དང་བསྟུན་ཞེས་བཞེད་འདུག་པ་དང༌།༼བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལྔ༽ཞེས་པའི་ནང་གི་ནེའུ་པཎ་ཌི་ཏ་གྲགས་པ་སྨོན་ལམ་བློ་གྲོས་ཀྱི༼སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ༽རུ།ཟླ་བ་དྲུག་ཏུ་ཁྲིམས་རྙིང་པ་བཞག་་་ལྷ་སར་སད་དང་སེར་བ་དང༌།རྩྭ༼བཙའ༽དང་མུ་གེ་དང༌།མི་ནད་ཕྱུགས་ནད་མང་པོ་བྱུང་བས།དེ་ལ་བསྙད་བྱས་ཏེ་ཐུགས་སུ་གདོན་གསོལ་ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དང༌།གཞན༼ལོ་གཉིས་དུས་ནས་ཐུགས་སུ་གདོན་གསོལ་ཏེ༽ཞེས་ཆོས་འབྱུར་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་སོགས་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ལྟར།དེ་དག་གི་འདོད་ལུགས་ལྟར་ན།ལྷ་སར་རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་དེ་སོགས་བྱུང་བ་ལ་བསྙད་བཏགས་ཏེ་ད་གཟོད༼བསྟན་པ་བསྣུབས༽འགོ་བརྩམས་པ་ཡིན་པ་ནི།ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་དག་ལས་ཐད་ཀར་འོངས་པ་མ་ཟད་ལྡེམ་དོན་གྱིས་ཀྱང་བསྟན་ཡོད་པས།ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་ཀྱི་མུ་གེ་སོགས་ནི༼བསྟན་པ་བསྣུབས༽པས་ལན་པ་མིན་པ་ནི༼དེ་ལ་བསྙད་བྱས༽ཞེས་དང༼གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན༽ཞེས་དང༼ལོ་གཉིས༽ཞེས་སོགས་ཀྱི་གོ་རིམ་དེས་ཀྱང་གསལ་བོ་ཤེས་ཐུབ།
མུ་གེ་སོགས་ནི།ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་ཀྱང་འབྱུང་ལ་མ་བསྣུབས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྔོན་རབས་དག་གི་སྐབས་ནས་བསྐྲུན་ཟིན་ཡོད་སྟབས།གཅིག་བྱས་ན་མུ་གེ་སོགས་འབྱུང་རྒྱུ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལྡོག་མེད་རང་བཞིན་ཞིག་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གོང་དུ་བཀོད་ཟིན་པ་ལྟར་ཏེ།ཡང་དཔེ་བརྗོད་ཅིག་གི་ལམ་ནས་གསལ་བཤད་བྱས་ན།༡གལ་ཏེ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་སྐྱིད་སྡུག་འོག་ཏུ་གནས་ཤིང་རྒྱལ་པོར་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ་གྱིན་པའི་བོད་མི་ཁྲི་ཚོ་སྟོང་གཅིག་ཡོད་པའི་ཆ་བཞག་ན།གནས་སྟངས་དེ་ལྟ་བུའི་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ཀྱི་ནོར་སྲིད་ཡོང་འབབ་ལོ་རེར་གསེར་རྒྱ་མ་ཁྲི་ཞིག་ཡིན་པ་བྱས་པ་དང༌།དམག་དོན་ཐད་དམག་ཧྲག་རུ་ཆེན་བརྒྱ་དང་རུ་ཆེན་རེ་ལ་དམག་ཧྲག་ཁྲི་ཡིན་པ་བྱས་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཇོག༢དེ་ནས་གཞུག་དག་ཏུ་རྒྱལ་ཁྲིམས་གསར་བ་སྤེལ་ཏེ་རབ་བྱུང་སྒྲུབ་མཁན་དག་ལ་བླ་ན་མཐོ་བའི་ངོ་ཆེན་སྟེར།སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་བྱིན།གྲྭ་བ་རེ་ལ་དམག་མི་མང་པོའི་ཕོགས་ཐོབ་དང་ཚད་མཉམ་པའི་དཀོར་ཟས་གནང༌།དེའི་ཁར་ས་ཞིང་དང་ལྷ་རིས་སོགས་སྤྲད་དེ་བརྩི་མཐོང་ཧ་ལས་པ་བྱས་བྱུང་དུས།རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཕ་མ་བློས་བཏང༌།བཟའ་ཟླ་བུ་ཕྲུག་བློས་བཏང༌།ཁྱིམ་མཚེས་གཉེན་ཉེ་བློས་བཏང༌།ཐ་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་གཅེས་པའི་སྲོག་ཀྱང་བློས་བཏང་སྟེ་ནམ་ནམ་ཞར་ཞར་བོད་སྤྱིའི་སྐྱིད་སྡུག་གི་ཆེད་དུ་དམར་འཛིང་དང་འཐབ་འཁྲུག་གིས་མི་ཚེ་སྐྱེལ་དགོས་པའི་དམག་མི་དག་གིས།དམག་མིའི་ལས་བསྐྱུར་ཏེ་རང་ལ་དབང་སྐལ་ཆ་མཉམ་དུ་ཡོད་པའི་ཞི་བདེ་དང་རྒྱས་སྤྲོས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཚོ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངེས་ཅན་ཡིན་རྒྱུ་རེད།མ་ཟད་རབ་བྱུང་བ་དག་ལ་དེ་འདྲའི་དམིགས་བསལ་གནང་པ་ནས་བོད་ཀྱི་གྲྭ་བའི་གྲངས་ཀ་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བ་ཞིག་དེ་ཡིན་པར་འདོད།
ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་སུའང་ཟླ་བ་དྲུག་གམ་ལོ་གཉིས་སམ་གང་ལྟར་ཁྲི་དར་མ་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་མ་ཐག་ཏུ༼བསྟན་པ་བསྣུབས༽མེད་པར་ཡབ་མེས་གོང་མ་དག་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་ཆོས་ཀྱིས་བསྐྱངས་ཏེ་རབ་བྱུང་བའི་སྔོན་ཡོད་དབང་ཆ་དང་དད་འབངས།གོ་ཐོབ་སོགས་སྔར་ལྟར་དུ་བརྒྱུད་འཛིན་བྱས་པ་དེས།དམག་མི་མིན་པའི་སྐྱ་བོ་འཚོ་གནས་དཀའ་ངལ་ཅན་དག་དང༌།དམག་མི་མང་པོ་མང་པོ་ཞིག་མུ་མཐུད་དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་གིས་དེད་དེ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཁོ་ཐག་ཡིན་རྒྱུ་རེད།དེ་ལྟར་བོད་མི་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཞིག་རབ་ཏུ་བྱུང་ཙ་ན།གཅིག་ནས་རབ་བྱུང་བ་དག་གིས་བཙན་པོར་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ་མི་དགོས་པས་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ནོར་སྲིད་ཡོང་འབབ་འཕར་ཆག་བྱུང་ཡོད།རབ་བྱུང་བ་ཅི་ཙམ་མང་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་བཙན་པོར་དཔྱ་ཁྲལ་འཇལ་བའི་དུད་ཁྱིམ་གྱི་གྲངས་དེ་ལྡབ་བདུན་འགྱུར་གྱིས་ཇེ་ཉུང་ནས་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས།རབ་བྱུང་བ་གཅིག་གིས་ཇེ་མང་དུ་སོང་ན་རྒྱལ་པོའི་བླ་མཛོད་དམ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནོར་སྲིད་ཡོང་འབབ་ཐད་ཕལ་ཆེར་དུད་ཁྱིམ་བརྒྱད་ཙམ་གྱི་དཔྱ་ཁྲལ་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་ཡོད།དེ་ལྟར་ན་རབ་བྱུང་བ་བརྒྱ་ཡིས་ཇེ་མང་དུ་སོང་ན་རྒྱལ་པོའི་བླ་མཛོད་དུ་དུད་ཁྱིམ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཡི་དཔྱ་ཁྲལ་ཆག་གི་ཡོད་པ་མ་ཟད།རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དམག་ཤུགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཆག་གི་ཡོད་དེ།རབ་བྱུང་བ་དང་རབ་བྱུང་བའི་དད་འབངས་སུ་གྱུར་བའི་དུད་ཁྱིམ་དག་ནི་རྒྱལ་པོར་དཔྱ་ཁྲལ་དང་འུ་ལག་སོགས་གང་ཡང་རྒྱུགས་དགོས་ཀྱི་མེད།ལམ་ལུགས་གསར་བ་དེའི་འོག་ཏུ།རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་དཔྱ་ཁྲལ་དང་འུ་ལག་ཐད་ཀྱི་དཀའ་ཁག་ལས་གཞན་པའི་དཀའ་ཁག་ཐུ་བོ་ཆེ་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད་པ་ནི།ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་མཁན་ཇེ་ཉུང་ནས་ཇེ་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ཏེ།མཐར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་ཁོངས་སུ་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་པའི་མི་གྲངས་ལས་དངོས་ཟོག་འཛད་སྤྱོད་པའི་མི་གྲངས་ཀྱིས་མང་བའི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་སྲིད།བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་རབ་ཏུ་བྱུང་ན་བོད་ཀྱི་མི་རྒྱུད་མུར་སྤེལ་ཇེ་དལ་ནས་ཇེ་དལ་དང་མི་གྲངས་ཇེ་ཉུང་ནས་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་སྲིད་ཅིང༌།ནམ་ཞིག་རབ་བྱུང་བའི་མི་གྲངས་ཀྱང་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་ཉུང་དུ་འཕེལ་འགྲིབ་འབྱུང་ངེས་ཏེ།མི་རྒྱུད་མུར་སྤེལ་ཇེ་དལ་དུ་སོང་སྟེ་མི་རབས་གསར་བའི་ཁ་གྲངས་ཉུང་དུ་ཕྱིན་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐད་ཀར་ཐེབས་སྲིད་པ་རེད།
ཡང་ན་དངོས་ཟོག་འཛད་སྤྱོད་པ་སྟེ་རབ་བྱུང་བས་གཙོས་པའི་དབང་བསྒྱུར་པ་ཚོས་རྒྱུ་ནོར་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱས་སྤྲོས་བྱས་པའི་ཆུ་ཚད་དང༌།ངལ་རྩོལ་ཐོན་སྐྱེད་མཁན་ཏེ་བེ་སང་གིས་ལས་དཀའ་ལས་ཏེ་ཐོབ་པའི་ངལ་རྩོལ་ཐོན་འབྲས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་གཉིས་དོ་མི་མཉམ་པར་བར་ལ་ཧེ་བག་ཆེན་པོ་ཤོར་ཏེ།ངལ་རྩོལ་མཁན་ལས་འཛད་སྤྱོད་མཁན་མང་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་རེད།རྒྱུ་མཚན་ནི།འཛད་སྤྱོད་པ་དེ་དག་གི་བྱ་སྤྱོད་ནི་བབ་བསྟུན་ཚུལ་ཡོད་ཅིག་མིན་པར་རྒྱས་སྤྲོས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐལ་ཆེ་བ་གནང་མཁན་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌།འཛད་སྤྱོད་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཆོས་སྒྲུབ་ཁུལ་གྱིས་བསྡད་དེ་ལས་དཀའ་ཅི་ཡང་ལས་མི་དགོས་པ་དང་དཔྱ་ཁྲལ་སོགས་སྐར་མ་གང་ཡང་སྤྲོད་མི་དགོས་པ་མ་ཟད།རྩོལ་བ་མ་བརྒྱབ་པའི་བོགས་མ་འབོར་ཆེན་རག་གི་ཡོད་པས་སོ།།འོ་ན།དེ་འདྲའི་བོགས་མའམ་དཀོར་ཟས་འཛད་མཐའ་མེད་པ་ཞིག་གང་ནས་བྱུང་ཟེར་ན་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་བ་སྟེ་འབངས་མི་སེར་དག་གི་ལག་ནས་བསྡུས་པ་རེད།སྐབས་དེར་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ནོར་སྲིད་ཐད་འཕར་ཆག་ཧ་ལས་པ་ཞིག་འབྱུང་གི་ཡོད་པའི་ཁར་འགྲོ་སོང་གསར་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་ནི།རྒྱལ་པོའི་བླ་མཛོད་ནས་ལོགས་སུ་རབ་བྱུང་བ་དག་ལ་འཚོ་རྟེན་སྦྱར་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད།ལྷ་ཁང་དང༌།མཆོད་རྟེན།དགོན་པ་སོགས་ཆོས་གཞིས་གསར་བཞེངས་ཐད་འགྲོ་གྲོན་མང་པོ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་གཤིས།རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱི་གཏོང་འགྲོ་གྲོན་ཧ་ཅང་གིས་ཆེ་ནས་ཆེ་རུ་ཕྱིན།དཀའ་ཉོག་དེ་འདྲར་ཐུག་དུས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནོར་སྲིད་ཧེ་བག་སེལ་བའི་བྱ་ཐབས་ཉག་གཅིག་པོ་ནི།མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་དཔྱ་ཁྲལ་ཇེ་ལྗིད་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་རེད།གནས་བབ་དེ་འདྲའི་འོག་ཏུ་བོད་འབངས་ཚོར་དབུལ་ཕྱུག་གི་ཁྱད་པར་སྔར་ནས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌།དབུལ་བོ་ཚོས་སྔར་ནས་ལྟོགས་སྡུག་མང་པོ་མྱངས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པའི་ཁར།དཔྱ་ཁྲལ་ཇེ་ལྗིད་དུ་བཏང་བ་དེས་མུ་གེ་མ་ཟེར་ལྟོགས་ཤི་ཐེབས་རྒྱུའང་ཁྲིག་ཁྲིག་མེད།མ་ཟད་གནའ་ནས་ད་བར་དུ་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་འཚོ་བ་རོལ་གྱིན་པའི་དབུས་ཕྱོགས་པ་དག་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་བབ་འོག་མུ་གེ་འབྱུང་རྒྱུ་སོགས་ནི་སྨོས་ག་ལ་དགོས།དེ་བཞིན་དུ།གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚང་སྟེ་བྱུང་བའི་དོན་དག་མཐའ་དག་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལྡོག་མེད་རང་བཞིན་ཟེར་བ་ལས།ངན་ཁག་གཞན་ལ་དཀྲིས་ཏེ་མི་སྲིད་པ་སྐོར་ཞིག་གམ་འབྲེལ་མི་ཆགས་པ་སྐོར་ཞིག་གིས་ལན་སོང་ཟེར་བ་ནི།ཡང་མིན་ན་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཡིན།ཡང་མིན་ན་མགོ་རྨོངས་པའི་སྐད་ཆ་ཡིན།དེ་ཡང་མིན་ན་བསམ་གཟས་ནས་གླེང་ནག་བཏབ་པའི་སྐད་ཆ་ལས་འགྲོ་ས་མེད་དོ།།
གཉིས་སུ་ན་ལྡོང་ཡོན་ལ་བདེན་ཁ་ཅུང་ཙམ་བྱིན་ཏེ་གནོད་འཚེ་དེ་དག་ཁྲི་དར་མས༼བསྟན་པ་བསྣུབས༽རྗེས་བྱུང་པ་དང་ཆོས་ལོག་བྱས་པའི་ལ་ཉེས་ཀྱིས་ཡིན་པའམ་ཡང་ན།གནོད་འཚེ་དེ་དག་ནི་ཁྲི་དར་མ་མི་རང་ཉིད་སྡིག་ལ་དགའ་བ་དང་ཆོས་ལ་གནག་པ།མ་འོངས་པར་བསྟན་པ་བསྣུབས་སྲིད་པའི་སྔ་ལྟས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འདོད་དགོས་ན།དིང་སང་ཨེ་ཙི་ནད་ཅེས་པ་ཞིག་ས་འཕྱུར་རྡོ་འཕྱུར་དུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་ལ།དེ་དིང་གི་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་དབང་འཛིན་པ་དག་དབང་བསྐུར་ཉེས་ཀྱིས་ལན་པ་ཡིན་ཅི་ལ་མི་དགོས།དོ་ཚིགས་སི་ཁྲོན་ཕྱོགས་སུ་ས་འགུལ་བརྒྱབ་པ་དང་ཆུ་ལོག་རྒྱུགས་པ།རི་ཉིལ་བྱུང་བ།ལམ་ཆད་པ།ཟམ་བརྟིབས་པ་སོགས་ཀྱི་རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་མང་པོ་བྱུང་བ་དང༌།རྒྱ་ནག་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚོ་འགྲམ་དག་ཏུ་ཏུའུ་གྲངས༤༠ཡན་ཆད་ཀྱི་ཙད་པ་བྱུང་གིན་ཡོད་པ་དང༌།ཀན་ལྷོའི་ཕྱོགས་སུ་ཆུ་ལོག་རབ་ལོག་དང་ས་འགུལ་ཁང་བརྡིབས་ཀྱི་གནོད་འཚེ་བྱུང་ཡོད་པ་དང༌།ཨ་མདོའི་འབྲོག་ཁུལ་དག་ཏུ༼ཁ་ཙེ༽ཞེས་པའི་ཕྱུགས་ནད་ཅིག་བྱུང་གི་ཡོད་པ་མཐའ་དག་གི་གནོད་འཚེ་ནི་ཤིས་ཅེན་ཕེན་བཀྲ་མ་ཤིས་པ་ཡིན་དགོས་སམ་གོང་ས་མཆོག་བཀྲ་མ་ཤིས་པ་ཡིན་དགོས།གཞན་ཡང༌།རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་དེ་དག་བྱུང་བ་ནི་ཆོས་ལོག་བྱས་པས་ཉེས་པ་ཡིན་སྲིད་ན།བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ།སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་མང་པོ་བརྒྱབ།མཆོད་རྟེན་དང་ལྷ་ཁང་མང་པོ་བཞེངས།མདོ་སྔགས་ཡིག་བསྒྱུར་གླིང་དང་ཆོས་འཆད་མཉན་སྤེལ་སའི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས།སད་མི་མི་བདུན་སོགས་རབ་བྱུང་གི་སྡེའམ་སྲོལ་ཐོག་མར་བཙུགས།མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ་དང་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་སོགས་གདན་དྲངས་ཏེ་ཆོས་ཞུས་ཤིང་བསམ་ཡས་སོགས་གཙུག་ལག་ཁང་མང་པོ་གསར་བསྐྲུན་བྱས་པ་སོགས་ཏེ།ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུའང་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་སུ་ཆོས་ལུགས་དར་ཞིང་རྒྱས་ཞེས་པ་ཞིག་བྱུང་མོད།རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་དང༌།སྤྱི་ཚོགས་འཕྲོད་བརྟེན་སྐོར་གྱི་ནད་ཡམས་སོགས་དང་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ཀྱི་དབུལ་ཕྱུག་གི་ཁྱད་པར་སོགས་ནི།ལྷ་ལྷ་མོ་དང་ཀླུ་ཀླུ་མོ་སོགས་གཟུགས་མེད་གཞི་མི་གྲུབ་པ་དག་གི་དགའ་སྡུག་གིས་ཀྱང་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པར།རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་ནི་མིས་རབ་བྱུང་ཁམས་ལ་བསྒྱུར་བཀོད་བྱེད་པའི་གོ་རིམ་ཡག་ཉེས་ཀྱིས་འབྱུང་རྒྱུ་དང་གཅིག་ཡོད་ལ།སྟེང་དབང་གིས་འབྱུང་རྒྱུ་དང་གཉིས་ཡོད་པ་རེད།སྤྱི་ཚོགས་གནད་དོན་སྐོར་ནི་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆུ་ཚད།མིའི་ཤེས་རྟོགས་སོགས་ཀྱི་སྐྱེད་རྒྱུ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་པས།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་མང་དུ་གསུངས་པའི་སྒང་དག་ཏུའང༌།དེབ་ཐེར་རྣམས་སུ།ལོ་འདིར་དམར་པོ་རི་ལ་ཐོག་བརྒྱབ།བོད་ལ་ལོ་ཉེས་དང་མི་ཕྱུགས་ལ་ནད་ཡམས་ཆེན་པོ་བྱུང་བས།བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བྱས་པས་ལན་ཟེར་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད།
གཞན་མུ་ནེ་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་དགེ་བཅུའི་ཁྲིམས་བཟུང༌།བསམ་ཡས་སུ་མདོ་སྡེ་དང་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཆོད་པའི་སྡེ་ཆེན་པོ་བཞི་བཙུགས་པ།རབ་བྱུང་པ་གཙིགས་ཆེན་པོས་མཆོད་བཀུར་བྱས་པ་སོགས་བྱས་ཏེ་དམ་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་ཡོད་ཀྱང༌།བཙན་པོ་ཁོང་གིས་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་དབུལ་ཕྱུག་ལན་གསུམ་སྙོམ་པ་ལ་སེམས་ཁུར་བྱེད་དོན་ནི།སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་དབུལ་བོ་ཚོ་དབུལ་དྲགས་ཏེ་ལྟོགས་སྡིག་དང་མུ་གེ་མྱོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌།ཕྱུག་པོ་ཚོ་ཕྱུག་དྲགས་ཏེ་རྒྱས་སྤྲོས་ལོངས་སྤྱོད་ཧ་ལས་པ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པས་རེད་དེ།བཙན་པོའི་ཞལ་ནས།ངའི་མངའ་འོག་འདིར་མི་རྣམས་ལ་ལྟོགས་ཁྱད་འདི་ཙམ་འོང་བ་མི་འོས་གསུངས་ཏེ།ལྟོགས་ཕྱུག་ལན་གསུམ་སྙོམ་པར་གྲགས་པ་སོགས་ལ་གཞིགས་ན།བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་སྔོན་ནས་རིམ་བཞིན་དབུལ་ཕྱུག་གི་ཧེ་བག་གནས་ཤིང་ཡོད་པ་གསལ།མ་ཟད།དིང་སང༌།ཕྱུགས་ནད་སྐོར་གྱི་ཆེད་དེབ་དང༌།རང་བྱུང་གནོད་འཚེའི་སྐོར་གྱི་ཆེད་དེབ།མིའི་བདེ་ཁམས་སྐོར་གྱི་ཆེད་དེབ་སོགས་ཁག་ཁག་བྱས་ཏེ་མང་པོ་པར་དུ་བསྐྲུན་ཡོད་ཀྱང༌།ནང་ན་གཟུངས་སྔགས་ཐོན།ཆོས་ཉམས་སུ་ལོངས།གྲྭ་བ་བྱོས།ཁ་བཏོན་སྒྲུབ་སྦྱོང་གྱིས་སོགས་ཟེར་གྱི་མེད་པར།དེ་ལས་རྦད་དེ་ཐ་དད་དུ་ལྡོག་ནས་འགྲེལ་བ་བརྒྱབ་ཅིང་སློབ་སྟོན་གནང་གི་འདུག་ལ།དེ་ནི་སྨན་ཡང་སྨན་ནོ།།
གཞན་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་དག་ནི་ཆོས་ལུགས་ལ་ཆོས་ལོག་བྱས་པས་བྱུང་བ་མ་རེད་དེ།མོའོ་ཚེ་ཐུང་གི་བསམ་ཉེས་ཤིག་ལ།མང་མྱུར་ལེགས་བསྲི།གྲངས་ཚད་གཙོ་འཛིན།ཡང་རྩེ་ལྷུར་ལེན།གོམ་སྟབས་ཆེན་པོ།ངར་ཤུགས་གཅིག་སྒྲིལ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་བཀོད་ལ་བརྟེན་ནས།༼བཙས༽མ་ཐག་གི་གུང་ཁྲན་ཏང་འཛམ་གླིང་རིལ་མོའི་མིག་ལམ་དུ༼ས་རྒྱུག་རྡོ་རྒྱུག༽བྱེད་དུ་འཇུག་བསམས་ཏེ་ལམ་ལུགས་སུ་གཏན་ཁེལ་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་དུས།སྐབས་དེའི་རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་ཀྱིས་ལམ་ལུགས་གསར་བ་དེ་རྩ་བ་ནས་དང་དུ་ལེན་ཐབས་མ་བྱུང་བ་རེད།དང་དུ་ལེན་ཐབས་མ་བྱུང་ཡང་བཙན་ཚུགས་ཀྱིས་ཀྲུང་དབྱང་དང་གྲོང་ཁྱེར་སོགས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་པའམ་ལས་བྱེད་པ་དག༦༨ལོར་གཞི་རིམ་ས་ཁུལ་སོ་སོར་བདའ་སྟེ་མི་དམངས་མང་ཚོགས་དང་མཉམ་དུ་དཀའ་ལས་མྱོང་དུ་བཅུག་པ་སོགས་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་བཙུར་གནོན་བྱེད་ཞོར་དུ་ཆེས་དཀའ་སྡུག་ལྡན་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་བརྒལ་བ་རེད།འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་ནི་དབང་བསྒྱུར་བ་ངོ་མ་ཡིན་པ་དང༌།དབང་བསྒྱུར་གྲལ་རིམ་གྱི་དགྲ་བོ་ནི་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་དང་མ་རྩ་ཅན་དག་ཡིན་ཞེས་བསྒྲགས།དེའི་རིང་མི་རིགས་སོ་སོའི་མི་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཤི་སོང༌།ཤི་བའི་གྲངས་ཚད་ཕལ་ཆེར་འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་དང་ཉེ་ཡི་ཡོད་ཤས་ཆེ།སྒོས་སུ་བོད་པར་མཚོན་ན་ལྷ་འདྲེ་གདོན་བགེགས་ཟེར་བ་སྤེལ་ཏེ་ལྷ་ཁང་རྟེན་ཁང་མང་པོ་བཤིགཆོས་དཔེ་སྣ་རིང་མང་པོ་མེར་བསྲེགས།ཆུ་ལ་བསྐྱུར།ལྷམ་ཚངས་བྱས།བླ་གྲྭ་མང་པོ་གཅར་རྡུང་བྱས།དབང་བོ་སྐྱོན་ཅན་དུ་བསྒྱུར།ཕོ་མོ་མང་པོ་ཞིག་དམར་གཅོད་བཏང་སྟེ་བསད།གཉེན་ཉེ་ཚན་ཕན་ཚུན་བར་གསོད་རེས་བྱེད་དུ་བཅུག།བཤོས་པའི་ཚུལ་འཁྲབ་ཏུ་བཅུག།མི་མང་པོ་མུ་གེས་ཤི་བ་དང་གཅར་རྡུང་བཏང་སྟེ་ཤི་བ།ལས་དཀའ་ལས་དྲགས་ཏེ་ཤི་བ།བཙན་གཡེམ་གྱིས་ཤི་བ།བོའུ་ཙག་ལ་བླངས་ཏེ་ཤི་བ་སོགས་མྱོང་བ་མེད་ཀྱང་གོ་བ་དེས་ཤི་འགྲོ་སྤྱད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་རེད།དེ་འདྲའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་བྱུང་ང་ཡ་བ།རྫུན་རྐྱལ་ཞིག་གིས་བཤད་ན་རློམ་དཀའ་བ་དེའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་དཀའ་སྡུག་མཐའ་དག་ཀྱང༌།ཆོས་ལོག་བྱས་པས་རྣམ་སྨིན་འཁོར་བ་སོགས་མིན་པར།སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཆུ་ཚད་དང་ཆ་མི་མཉམ་ཞིང༌།སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་མ་བལྟས་པར་བྱུང་རྒྱལ་དུ་བཅས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་དེས་བསླངས་པའི་གོད་ཆག་ཁོ་ན་ཡིན་པ་རེད།གསོང་བོར་སྨོར་ཚེ་གཞུག་ནས་ཀྱང་འཚོ་བ་ཅུང་ཙམ་རྒྱས་པ་ཞིག་བྱུང་བ་དེ་ཡང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པར།ཏིང་ཞའོ་ཕིང་གིས་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ཏེ་རྒྱུ་ནོར་སྒེར་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་བཙུགས་པ་དེས།མུན་པའི་ཀློང་ཆེན་པོར་འོད་ཐིག་བྲེང་ངེ་བ་ཞིག་འཐེན་པ་རེད།སྐབས་དེའི་སྐྱ་ཆད་སྔོ་སྡུག་གི་ལོ་ཟླ་ནི་ཆོས་ལུགས་ལ་ལོག་དད་སྐྱེས་པས་བྱུང་བ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མིན་པ་མ་ཟད།བླ་གྲྭ་དག་ལ་དམིགས་ཏེ་རྡུག་རྡེག་མང་པོ་བྱས་པར་བསམས་ཚེ།ཆོས་བྱས་པས་མུ་གེ་དང་ཤི་རྨས་སོགས་བྱུང་བ་འདྲ་ཞིག་ཏུ་སྣང༌།
འོ་ན།མུ་གེ་དང་གནོད་འཚེ་མང་པོ་ཞིག་འབྱུང་གིན་པ་དེ་ཆོས་ལོག་བྱས་པའི་ལ་ཉེས་ཀྱིས་ཡིན་ན།ཆོས་ལ་དཀར་བས་དཀའ་ངལ་དེ་དག་སླར་སོས་འགྲོ་པ་དང་འཚོ་གནས་རྒྱས་ཤིང་སྤྲོས་པ་ཞིག་འོང་རྒྱུ་ཁྲིགས་ཁྲིགས་མེད་ཚོད་དེ།དེ་ལྟ་ན་རིག་གསར་སྐབས་སུ་ལྐོག་ཏུ་ཆོས་སྒྲུབ་མཁན་དང་ཁ་བཏོན་འདོན་མཁན་སོགས་ཡོད་སྐད་ཀྱང༌།དེ་དག་གིས་ཀྱང་འདྲ་འདྲར་དཀའ་སྡུག་མྱངས་དགོས་ཡོད་པ་ཅི་ཡིས་ཉེས།དེ་ལྟ་ན་ཆོས་ལུགས་ཁོ་ན་གཙིགས་སུ་འཛིན་ཞིང་ཆོས་ལུགས་འབའ་ཞིག་བསྟེན་པའི་ང་ཅག་བོད་པའི་འཚོ་གནས་ནི་འདི་ལྟའི་ཀྱག་ཀྱོག་དང་དཀའ་ངལ་ལྡན་པ་ཞིག་དང་དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པ།འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་བོའི་ནང་ནས་བསལ་བཞག་པ་འདྲ་ཞིག་བྱས་ཏེ་རྗེས་སུ་ལུས་ཡོད་པ་ནི་གང་ལ་གང་གིས་ཇི་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་ལགས།མ་ཟད་རྒྱུ་འབྲས་མེད་པ་ཞིག་ལ་རིག་གསར་སྐབས་སུ་བླ་མ་གྲྭ་བ་རྡུང་མཁན་ཞོན་མཁན་དང་འཁོར་ཁང་རྟེན་ཁང་བཤིག་མཁན།ཆོས་དཔེ་བསྲེགས་མཁན་གཙོ་གྲས་ཤིག་རེད་ཟེར་བའི་བགྲེས་པོ་བགྲེས་མོ་རེ་འགར་རྣམ་སྨིན་འཁོར་རྒྱུ་ཕར་ཟད་བསོད་ནམས་ཀྱིས་རྫོགས་ཏེ།ཁ་ངོ་གཉེར་རིས་ཀྱིས་གང་ཡང་སྣུམ་ཤུག་ཤུག་བྱེད་ལ།ལུས་པོ་རྒ་བས་མནར་ཀྱང་གོས་ལྭ་གཙང་ཀྲིག་ཀྲིག་བྱེད།འཁོར་སྡུག་གཡོག་སྡུག་ཀྱང་མེད་པར་བྲང་སྐྱི་ཉི་མར་ལྡེས་ཏེ་མ་ཎི་བགྲང་ཞོར་དུ་ཚེ་རིང་ལོ་བརྒྱ་ལྡན་པའི་སྒོ་འདས་སོང་བ་ད་དུང་མིག་ལམ་དུ་ཤར་ཐུབ།ཡོད་སྲིད་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་མངོན་ཆུང་ཞིག་ཡིན་སྲིད་དུས་ཡོད་ན།མུ་གེ་སོགས་ནི་ཆོས་ལུགས་ལ་ལྟ་སྟངས་ཡག་ཉེས་ཀྱིས་བྱས་པ་མིན་པ་ནི་ལྷག་ཏུ་བཤད་ཅི་དགོས།གཞན་ཡང་མུ་གེ་ཡོང་མིན་སོགས་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་བྱས་པ་མིན་བཞིན་དུ་རེད་ཅེས་ལབ་པ་ནི།ང་ཚོས་ཆོས་ལུགས་ལ་གླེང་འགེལ་བ་རེད།ལྷ་དང་སངས་རྒྱས་ཟེར་བ་སོགས་ནི་མི་ལ་འཁོན་ལན་ལེན་མཁན་རེད་ཟེར་ཏེ་གླེང་ནག་འདེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།དེ་ལས་སེམས་སྐྱིད་མི་སྐྱིད་དང།སེམས་ཞི་གནས་སུ་ལྷགས་ཐུབ་མིན།སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་ཐུབ་མིན་སོགས་ནི་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ལབ་ན་གནས་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་རེད་ལ།དེ་ཡིན་སྐད་ཀྱི་གསུང་ཚིག་སྐྱེས་མཆོག་མང་པོས་བཞེད་འདུག
གསུམ། སྐུ་རྐྱང་དུ་ལུས་པའི་རྒྱལ་གཅེས་པ་ཞིག
ཁྲི་དར་མས༼བསྟན་པ་བསྣུབས༽པ་ནི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་མངའ་ཐང་ཉམས་བྱེད་དང་རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་སོགས་བསླངས་བྱེད་དུ་འགྱུར་དགོས་ན།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས༼བོན་ཆོས་བསྣུབས༽པ་དེའང་སྐབས་དེའི་ལོ་ཉེས་དང་ནད་ཡམས་སོགས་ཀྱི་འབྱུང་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དགོས་སམ།ཁྲི་དར་མས༼བསྟན་པ་བསྣུབས༽པ་ནི་དེ་འདྲའི་རྔམ་གནག་ཅིང་ཤུལ་དག་རྗེས་ཆད་ཅིག་ཡིན་ན།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས༼བོན་ཆོས་བསྣུབས༽པ་དེའང་ནག་ཉེས་དང་ལྡན་པའི་ཤུལ་དག་རྗེས་ཆད་ཅིག་ཡིན་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན་མི་དགོས་སམ།ཁྲི་དམ་མས ༼བསྟན་པ་བསྣུབས༽ཏེ་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་དང་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་བློན་ཆེན་གཙོ་བོ་སྟེ།བན་ཏེ་བྲན་ཀ་དཔལ་ཡོན་དང་བན་དེ་མྱང་ཙང་སྐུ་སོགས་པགས་པ་རླིད་བུར་བཤུས་ཏེ་བརྒྱངས་ནས་དམར་གསོད་བཏང་སྟེ་བཀྲོངས་སྐད་དང༌།ལྷ་སྲས་གཙང་མ་ཡུལ་སྤྱུགས་བཏང་པ།བཙུན་མོ་ཅོག་རོ་བཟའ་དཔལ་གྱི་ངང་བཟང་མ་ཉེས་ཁག་གཡོགས་ཐེབས་ཏེ་རང་སྲོག་གཅོད་དགོས་བྱུང་སྐད་ཀྱི་ནད་རྙིང་དང་ཤ་འཁོན་ལ་བརྟེན་ནས༼འབངས་གྱེན་ལོག༽བྱུང་བ་ཡིན་དགོས་ན།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས༼བོན་ཆོས་བསྣུབས༽ཏེ་མ་ཞང་ཁྲོམ་པ་སྐྱེས་དང་ནང་བློན་སྟག་ར་ཀླུ་གོང་སོགས་བོན་དད་བློན་ཆེན་གསོན་པོར་དུར་འཇུག་གིས་བཀྲོངས་པ་དང་ཡུལ་སྤྱུགས་བཏང་སྐད་སོགས་ཀྱི་ནད་རྙིང་དང་འཁོན་འགྲས་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང༼འབངས་གྱེན་ལོག༽བྱུང་བ་ཡིན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་དགོས་སམ།
སྤྱིར་ལོ་རྒྱུས་སུ་འབྱུང་གིན་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ནི་གཅིག་ན་ནང་བསྟན་ཤུགས་ཆེན་པོས་བསྟན་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང༌།གཉིས་ན་ནང་བསྟན་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབའ་ཞིག་ཡིན་སྟབས།བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཕལ་མོ་ཆེའི་ནང་ནང་བསྟན་པའི་གྲིབ་མས་མ་ཁེབས་ས་མེད།དཔེར་ན།ཚལ་བའི་དེབ་དམར་གྱི་ནང་དུ།བོད་འབངས་བདེ་ལ་བཀོད།བོན་བསྣུབས་པ་དང༌།དམ་པའི་ཆོས་སྤེལ་ལོ།།ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།དེའི་ཕྱིར་ན་ནང་བསྟན་ལ་ཕན་པའི་དོན་དག་གང་ཡིན་ཡང་མཆོག་ཏུ་བརྩི་ཞིང་བླ་རུ་བསྟད་དེ༼སྐྱོན་གྱིས་མ་གུས་སྐུ་མདོག་དཀར༽ཟེར་བའི་ཚད་དུ་བརྒྱབ་འགྲོ།མི་སྲིད་ཟེར་ན།དཔེ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་གསལ་ལྷང་ངེར་མཐོང་ཐུབ་སྟེ།ཁྲི་དར་མས༼བསྟན་པ་བསྣུབས༽པ་ཡིན་ན་ཆོས་ལུགས་པའི་ཁེ་ཕན་ལ་རྡོག་རྫིས་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་སྟབས།ཆོས་ལུགས་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་ཁྲི་དར་མ་ནི་ཆོས་ལོག་མཁན༼མུ་སྟེགས་པ༽ཞིག་ལས་ཀྱང་ཐུ་བ་འདྲ་ཞིག་བྲིས་འདུག།དུས་དེར་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་ཟེར་བའི་བཅས་ལྡན་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་ཅན་ཞིག་གློ་རྡེག་ཏུ་རྡོག་ཐོན་ཏེ།ཁྲི་དར་མར་མདའ་བརྒྱབ་ནས་སྐུ་བཀྲོངས་བས་ནི་ཁོ་ཚོའི་འདོད་པ་དང་དགོས་མཁོ་ཡོངས་སུ་བསྐངས་སོང་བས་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་ལ་ཁོ་ཅག་ཤིན་ཏུ་མཉེས་ཤིང་དད།དད་གུས་དེ་འདྲ་ཆེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ད་སྔ་བྱུང་ཟིན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་མཐོང་ངོ་ཅོག་ལས་ཐད་ཀར་མ་ཟེར་ཤུགས་བསྟན་དུའང༌།ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་ནི་ཆོས་ལུགས་ཐད་ཞབས་རྗེས་ཆེ་བའི་དཔའ་བོ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས།ཁོང་གིས་མི་བསད་དེ་སྡོམ་པ་ནི་ཤོར།ཉེས་པ་ནི་བསགས་ཞེས་འཁོད་ཡོད་པའི་ཡིག་རྡོག་གཅིག་ཀྱང་མ་མཐོང་མོད།ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི༼ལོ་རྒྱུས་གཟི་མིག་དགུ་བའི༽ནང་དུ།༼ཞང་བོད་ཀྱི་བསྟན་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷ་རྒྱུད་རིན་ཆེན་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བ་མ་བཅོས་གསེར་གྱི་ཡང་ཞུན༽ཞེས་བྱ་བའི་ནང་ནས་ལུང་དྲངས་ཏེ།ལག་དམར་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཞེས་པའི་མིང་གི་གདགས་གཞི་གནམ་བསྐོས་ཀྱི་རྒྱུད་འཛིན་པ་རྒྱལ་པོ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་བསད་ནས་ཁོ་བོ་རང་གི་སྡོམ་པ་ཤོར་བ་དང༌།ཞེས་པ་ཙམ་གསལ་ཡང་དེའི་ནང་གི་ཚིག་ཀ་གཞན་དག་ལ་བལྟས་ན་ཆོས་ལུགས་ཕྱོགས་རིས་གྱིས་ཟིན་ཆེ་ནས་གཞན་དག་དང་འདྲ་བ་ཞིག་འདུག།
ཡང་འགའ་ཞིག་བློ་གྲོས་འདོན་ཁུལ་གྱིས།ལྷ་ལུང་གིས་དམ་ཆོས་བསམས་ཏེ་ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་པ་ཡིན་པས་མི་ཉེས་ཏེ།སྔོན་ཆད་ཀྱང་མི་ཞིག་གིས་ཚ་ཚ་ཞིག་ཆར་ཆུས་འཇིག་འགྲོ་བཞིན་པ་མཐོང་སྟེ་མི་འཇིག་པའི་ཆེད་དུ་ཚ་ཚའི་ཐོག་ལ་ལྷམ་ཚངས་བཀབ་པ་རེད།རྗེས་སུ་དེ་མི་ཞིག་གིས་མཐོང་སྟེ་ཨ་ཙི་ཚ་ཚའི་ཐོག་ལ་ལྷམ་ཚངས་བཞག་འདུག་པ་འདི་ཉེས་སོ་སྙམ་སྟེ་བླངས་པས་གཞུག་ནས་གཉིས་ཀ་སངས་རྒྱས་སོང་བ་ལྟར།བསམ་པ་དཀར་ན་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཡིན་ཟེར་ལས་ཆེ།འོ་ན།བསམ་པ་ཡག་པོ་དང་ཀུན་སློང་གཙང་མའི་སྒོ་ནས་སྲོག་ཆགས་སོགས་མང་དུ་བསད་ཀྱང་རྣམ་དཀར་དགེ་བའི་ཚོགས་བསགས་ཡིན་པ་ལས་ཉེས་པ་ཡིན་མི་སྲིད་པས།སྔོན་ཆད་ཧུ་ཐེ་ལིས་ཀྱང་རང་གི་མི་རིགས་ལ་ལྷག་བསམ་དཀར་པོ་བཅངས་ཏེ་ཡ་ཧུ་ད་པ་བ་མང་པོ་དམར་གསོད་བཏང་པ་དེ་འདྲ་ཡང་དགེ་ལས་ཡིན་པས་རྩུབ་སྤྱོད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།གཞན་དུ་ན།ནང་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་བའི་ཆེད་དུ་ནང་ཆོས་ལུགས་མི་གུས་པའི་མི་མང་པོ་གསོད་པ་ནི༼འདུལ་བ༽དང༼ཕབ་པ༽དང༼བཀུག་པ༽ཤ་སྟག་ཡིན་དགོས་པ་ལས།༼ཉེས་པ༽དང༼སྡིག་ཅན༽དང༼ཚུལ་ཁྲིམས༽སོགས་མིན་དགོས་པ་དེ་ནི།མཐར་གཏུགས་ན་འཇིག་རྟེན་འདིའི་སྟེང་གི་ནང་ཆོས་ལ་མི་དད་མཁན་མཐའ་དག་སོད་ཅིག་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་མ་རེད་དམ།ནང་བསྟན་པས་ནང་བསྟན་གྱི་ཆེད་དུ་ནང་བསྟན་མ་ཡིན་པ་དག་བསད་ན༼གདུལ་བྱ་བཏུལ༽བ་ཡིན་པ་ལས་བསད་པའི་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན།ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དང་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་སོགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་དུ།རང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རང་གི་ཆོས་ལུགས་མིན་པའི་མི་བསད་ཆོག་པ་དང་བསད་པ་དེར་བསད་ཅེས་གདགས་མི་འོས་པར་གདུལ་བྱ་བཏུལ་བ་ཡིན་པས་འདུལ་ཟེར་དགོས་པ་འདྲ་འདྲ་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཚེ།གལ་ཏེ་ནང་བསྟན་པས་ནང་བསྟན་གྱི་ཆེད་དུ་ཁ་ཆེའི་ཆོས་པ་བསད་ཅིང༌།ཁ་ཆེའི་ཆོས་པས་ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་པ་བསད་པ།ཡེ་ཤུ་ཆོས་པས་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ནང་བསྟན་པ་བསད་ཚེ་མཇུག་འབྲས་ནི་སྔར་ལྟར༼གདུལ་བྱ་བཏུལ༽ཟེར་བས་རྫོགས་སྲིད་དམ་ཅི།
གཞན་གོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དག་ཏུ་གསལ་བ་ལྟར།བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མས་ཐོག་མར་སྲོལ་རྙིང་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་ཏེ་བསྟན་པ་བསྐྱངས།མཐའ་མར༼བསྟན་པ་བསྣུབས༽པའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བའི་གོ་རིམ་མམ་འགྲོ་སྟངས་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གསང་བ་བརྟོལ་བའི་ལྡེ་མིག་ཅིག་ཀྱང་རེད་དེ།ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ལམ་ལུགས་གསར་བ་ཞིག་སྔ་མ་སྔ་མ་ཚོ་ནས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ཚོ་བར་ངམ་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་བརྒྱུད་དེ།ནམ་ཞིག་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཧ་ལས་པ་ཞིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཏུ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་བསྐྲུན་བཞག་ཡོད།དེའི་སྟབས་ཀྱིས་ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་སུ་དུས་ཚོད་གང་འཚམ་ཞིག་ལ་སྔར་སྲོལ་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་བསྐྱངས་པ་དེ་ཡིས།སྔོན་ནས་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཏེ་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་གང་ཞིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡོངས་སུ་ཚང་བར་བྱས་ཤིང༌།དེ་དུས་ཧ་ལས་པའི་འགྱུར་ལྡོག་ཅིག་འབྱུང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་རྟགས་མཚན་མངོན་སུམ་དུ་ལྷང་ལ་བུད།རྟགས་མཚན་དེ་ནི་གོང་དུ་སོང་བའི་མུ་གེ་བྱུང་བ་དང་དམག་ཤུགས་ཉམས་པ་དང་མི་གྲངས་ཉུང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ནོར་སྲིད་གཏོང་ཡོང་འཕར་ཆག་བྱུང་བ་སོགས་སོ།།ཉམ་ཆག་དེ་འདྲ་ཞིག་བཙན་པོའི་སྤྱན་ལམ་དུ་རྔམ་གནག་པའི་ཆར་སྤྲིན་ལྟར་ལྡང་ཡོང་བའི་མོད་ལ།ཕོ་སྐྱེས་ཀྱི་བླ་མེད་བྲང་ཁོག་སྟོད་དུ་དགྱེ་ཞིང༌།ང་རྒྱལ་ཀྱིས་སྐྱེས་པའི་རལ་བ་མཇིང་བར་ལུད་དེ།དབུ་འཕང་མཐོན་པོར་བཏེགས་ནས་དཔའ་མཛངས་ལྡན་པའི་ཕོ་སྐྱེས་ཤིག་ཀྲོང་ངེར་ཡར་འགྲེང་བྱུང་བ་དེ་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བརྟན་འདི་ཉིད་ལགས་སོ།།༼ཁྱེད་རང་ཡང་འགྲེང་དུས།ཚང་མས་ཁྱེད་ལ་བལྟས་ཡོད།ཁྱེད་རང་ཡར་འགྲེང་ཚུལ་ནི་ཇི་འདྲའི་རྔམ་བརྗིད་ལྡན་ཨང༌།འདི་ནི་སྐུ་ཞབས་གཉན་གྱི་སྙན་ཚིག་ཅིག་སྟེ།སྙན་ཚིག་འདིས་ཕྱིར་སྐུ་ཞབས་གཉན་སོགས་ཁྲི་མུན་དུ་བཅུག་པ་དག་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཞུ༽
དེ་ལྟ་བུའི་བྱས་ཉེས་ཀྱི་གོད་ཆག་ལྗིད་པོ་ཞིག་བཙན་པོ་གཞན་ཞིག་སྟེ་དཔེར་ན་ཆོས་ལུགས་ལ་དོ་སྣང་ཤོར་ཏེ་སྲིད་དོན་བརྗེད་འགྲོ་བའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག་གི་ཕྲག་སྟེང་དུ་མ་བབས་པར།དཔྱོད་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱུག་ཅིང་དཔའ་མཛངས་ལྡན་པའི་སྐྱེས་ཆེན་ཁྲི་དར་མ་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་ཕྲག་སྟེང་དུ་བབས་པ་ནི་ཉེས་པའི་ནང་གི་ཉེས་ཡག་ཅིག་རེད།བྱུར་རྐྱེན་སྣ་ནག་མ་དེའི་འབྱུང་རྐྱེན་དུ་གྱུར་བའི་ཆོས་ལུགས་དང་དེའི་རྗེས་འཇུག་དག་ནི་བཙན་པོ་ཁོང་གིས་གདོད་མ་ནས་དད་གུས་བྱ་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་ཡང༌།རྒྱལ་སྲིད་བརྟན་འཇགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་འབྱོར་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་གནད་འགག་གི་སྐབས་སུ་ཕྱོགས་རིས་དང་དུངས་ཞེན་གྱི་དབང་དུ་མ་སོང་བར་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཏེ་བླང་དོར་ལེགས་ཉེས་གསལ་བོར་ཕྱེས་ནས།ཆོས་གཞིས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ཆོས་ལུགས་པའི་ཐལ་དྲགས་པའི་དབང་ཆ་དང་བྱ་སྤྱོད་སོགས་ལ་ཚད་བཀག་བཟོས་པ་དེས།ལྷག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མ་ནི་སྲིད་དོན་ལ་མཁས་མཛངས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌།༼བསྟན་པ་བསྣུབས༽ཟེར་བ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་དང་མཐུན་ཞིང་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་ལ།དུས་སུ་བབ་ཅིང་ངེས་པར་སྒྲུབ་འོས་པའི་སྲིད་དོན་གཡོལ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་རྟོགས་སླ་སྟེ།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་ཁྲི་དར་མ་ནི་དེ་འདྲའི་གཤིས་རྒྱུད་གྱོང་ཞིང་རྨོངས་ཐལ་ཆེ་བ།ཆོས་ལ་གནག་པའི་སྐྱེ་བོ་སྡིག་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན།དུས་ཚོད་གང་འཚམ་ཞིག་ལ་ཆོས་ལ་དད་གུས་བྱས།དེའི་རྗེས་ནས་ད་གཟོད་དེར་སྒྲིག་ལམ་དང་ཚད་བཀོག་བཟོ་དགོས་དོན་ཡེ་ནས་མེད།དེ་འདྲའི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་བརྒྱུད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི།ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དགོས་མཁོའི་དབང་གིས་ཡིན་ཏེ།ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་གྲབས་གཤོམ་ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དེ་འདྲ་ཞིག་གིས་ཁ་གསབ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་རེད།
དེ་ལྟར་ཁྲི་དར་མའི་ཞབས་རྗེས་ཕབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྡོག་ལམ་གཉིས་པོ་དེས།བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མ་དཀར་འདོན་དཔེ་མེད་ཅིག་བྱས་ཡོད།ག་རེ་རེད་ཅེ་ན།བརྒྱུད་རིམ་དང་པོས།ཁྲི་དར་མ་ཆོས་ལ་དཀར་བ་ར་སྤྲོད་ཡོད།བརྒྱུད་རིམ་གཉིས་པས།ཁྲི་དར་མ་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་གཟུ་བོར་གནས་ཐུབ་ཅིང་རང་གི་དད་མོས་ལ་སོགས་པ་ཚུན་ཆད་ནས་བློས་གཏོངས་ཐུབ་པའི་རྒྱལ་གཅེས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་ཡོད་ལ།བཙན་པོ་ཁོང་གི་སྒལ་ཚིགས་དང་བློ་གྲོས་དེས།ང་རང་རྟབ་རྟབ་པོར་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཧྥ་རན་སིའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཁྲིད་སོང༌།དེ་རུ་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མ་ལྟར་དཔྱོད་ཤེས་དང་སྙིང་སྟོབས།བློ་གྲོས་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་དམག་སྤྱི་ཆེན་མོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མིང་ལ་ནཱ་ཕོ་ལིན་ཁྲི་རབས་གསུམ་ཟེར།ཁོང་ཡང་རང་གི་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐྱེ་འཆི་ཐག་གཅོད་པའི་གལ་འགག་དེ་རུ་སྐུ་འཁྲུངས་སྟབས།མཐར་རྒྱལ་ཁའི་དར་བོ་ཆེ་བསྒྲེངས་ཏེ་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས།བདག་གི་འཁྲུངས་སྐར་ནི་ཏག་ཏག་རྒྱལ་ཁབ་འདིའི་སྐྱེ་འཆིའི་ཉིན་མོ་དང་སྟབས་འཁེལ་ཡོད་ཨང༌།ཞེས་གཏམ་བཤད་གནང་མྱོང༌།
དེ་བཞིན་དུ།བཙན་པོ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་གཉིས་པ་ནི་རྒྱལ་སྲིད་སྲ་བརྟན་གྱི་ཆེད་དུ་སྔོན་གྱི་ཚད་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལུགས་དག་ལ་ཚད་འཛིན་པ་དང༌།སྐབས་འཕྲལ་ཐག་གཅོད་ནུས་པ་སྐོར་ཞིག་ཐག་གཅོད་མཛད་དགོས་པའི་དགོས་མཁོས་དེད་པ་མིན་ན།དབང་བསྒྱུར་བའི་དུས་ཚོད་ཐུང་ངུ་དེའི་ནང་དུ་བརྒྱུད་རིམ་དང་པོ་ཁོ་ནས་གཉིས་པ་འོངས་ཐབས་མེད།དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་རྩ་བ་ནས་བསྣུབ་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་གནག་པོ་དེ་འདྲ་གདོད་མ་ནས་བདོག་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ།བཙན་པོ་ཁོང་གི་དབང་བསྒྱུར་བའི་དུས་ཚོད་ཐུང་ངུ་དེའི་ནང་དུ་བརྒྱུད་རིམ་གཉིས་པའི་ལམ་བུ་ཁོ་ན་ལས་བརྒྱུད་རིམ་དང་པོའི་ལམ་བུ་བརྒྱུད་དགོས་པའི་རིགས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་མི་རྙེད་དོ།།དེ་བས།བཙན་པོ་ཁོང་གིས་སྲིད་དབང་བཟུང་བའི་དུས་ཚོད་ཐུང་ཐུང་དེའི་ནང་དུ།དེ་འདྲའི་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་དཀྱོག་མཚམས་ཆེན་པོ་གཉིས་བརྒྱུད་མྱོང་པ་དེ་ནི།ཕྱོགས་རིས་ཀྱིས་བསླད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཧྲག་བར་ནས།དངོས་བྱུང་གི་བདེན་པར་བལྟ་བྱེད་ཀྱི་གསང་མིག་འགངས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ནོ།།
ལར་ཆོས་ལུགས་པས་གླང་དར་མ་ཆོས་ལ་གནག་ཅེས་བརྗོད་པར་དམིགས་ཏེ་ཆོས་ལ་དཀར་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་མང་པོ་འགོད་དགོས་དོན་ནི་མེད་དེ།གཅིག་ན་དེ་ནི་ཁོ་ཚོའི་བསམ་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པས་བསྐྱུར་ཆོགགཉིས་ན་ཁྲི་དར་མ་ནི་སྲིད་དོན་པའམ་འཇིག་རྟེན་མི་སྐྱའི་རྗེས་འཇུག་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་དམ་བཅའ་དང་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་གང་ཡང་བཞེས་མེད་པའི་མི་སྐྱ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས།ཆོས་ལ་མི་འབུངས་པ་དང་ཆོས་ལ་མི་དད་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱུན་ལྡན་ཞིག་རེད།ཆོས་ལ་མ་དད་པས་སྲིད་དོན་ལ་མི་གནོད་ཅིང་ཆོས་ལ་མ་དད་པས་མི་ཚེའི་སྐྱིད་སྡུག་ལའང་མི་གནོད།རེད་ཀྱང༌།ཡིག་རྙིང་དང་དེབ་ཐེར་སོགས་སུ་གསལ་བ་ལྟར་ན་ཆོས་དད་པ་ཞིག་ཡིན་པར་འདུག།དེ་བས་ཆུང་དུས་ནས་ཆོས་ལ་གནག་ཅེས་པའི་རྫུན་གླེང་དེ་བརྟོལ་དགོས་མེད་ཀྱང་བརྡོལ་བར་གྱུར།
བཞི། སྐུ་སྲོག་གིས་བཏེགས་པའི་རྒྱལ་སྲིད་མཐོན་པོ།
ང་ཚོར་ད་དུང་བསམ་བྱ་གཅིག་ལྷག་ཡོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་དྲི་བ་ཞིག་ཡིན་སྲིད།ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་པ་དེས་བོད་ཁམས་སིལ་བུར་འཐོར་སོང་དང༌།བོད་བཙན་པོའི་རྒྱབ་རབས་མཇུག་རྫོགས་སོང་བ་ནི།བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མ་ཁོང་རང་ཉིད་སྐྱོན་གྱི་ཕུང་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་ལན་པ་མིན་ན།སྔོན་ཆད་དག་ཏུའང་བློན་པོས་རྒྱལ་བོ་བཀྲོངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མང་ཡང་དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་སིལ་བུར་མ་འཐོར་ཞིང་མཇུག་མ་རྫོགས་པ་ཞིག་ཁྲི་དར་མ་གཅིག་པོར་གནམ་རྡོ་མགོར་ལྷུང་མི་སྲིད་ཟེར་ཤས་ཆེ།འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་བློ་བདོག་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྒྱུས་ཆ་མི་མངའ་བའི་མི་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་ཐག་ཆོད།རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་བཙན་སྐབས་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་བློན་བར་དང་མི་དམངས་བར་ལ་འགལ་བ་གསར་བ་ཞིག་གི་མགོ་འབུས་ཀྱིན་ཡོད་མོད།ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་གྱི་སྐབས་བར་དུ་འགལ་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་མངོན་ཆུང་གིས་གནས་ཡོད།ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་སྐབས་ནས་འགལ་བ་དེ་རྣོ་ངར་ཇེ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཏེ།དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་སོགས་སྐོར་ཞིག་གི་འདོད་ཚུལ་ལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཡང་ལྐོག་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་བཀྲོངས་ཟེར་བ་བྱས་ན།བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་ནས་ཁྲི་དར་མའི་བར་གྱི་མུ་ཏིག་བཙན་པོ་མ་གཏོགས་པའི་བཙན་པོ་ཚང་མ་བློན་པོས་སྐུ་བཀྲོངས་སོང་བ་རེད།
བཙན་པོ་འདུས་སྲོང་མང་བོ་རྗེའི་སྲས་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་ནི་ཁོང་གི་བློན་པོ་འབལ་སྟག་ཙབ་དང་ལང་མྱེས་གཟིགས་གཉིས་ཀྱིས་བཙན་པོའི་སྐུ་བཀྲོངས་ཤིང༌།ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་གྱི་སྲས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཡང་ནང་ཁུལ་གྱི་འགལ་བ་ཆེ་རུ་སོང་སྟེ་མཐར་ལྐོག་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་བཀྲོངས་ཟེར།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྲས་གཉིས་པ་མུ་ནེ་བཙན་པོ་ཡང་དབུལ་ཕྱུག་སྙོམ་པའི་བཀའ་རྒྱ་བསྒྲགས་པས།མཐར་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གྱི་ཚབ་བྱེད་མི་སྣ་ཁོང་གི་མ་ཡུམ་ཚེ་སྤོང་བཟས་ཐད་ཀར་སྐུ་བཀྲོངས།མུ་ནེ་བཙན་པོའི་གཅུང་བོ་མུ་ཏིག་བཙན་པོའམ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སད་ན་ལེགས་མཇིང་ཡོན་གྱི་སྲས་གསུམ་པ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་རལ་བ་ཅན་ནི་མངའ་འོག་གི་མིས་སྐུ་བཀྲོངས་པ་དང༌།མུ་ཏིག་བཙན་པོའི་སྲས་གཉིས་པ་སྟེ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་གཅེན་པོ་བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མ་ཡང་མངའ་འོག་གི་ཆོས་ལུགས་པ་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་སྐུ་བཀྲོངས་པར་གྱུར་ཏེ།ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན༧༠༤ལོ་ལ་འཁྲུངས་པ་ཞིག་དང༌།ལྕགས་པོ་འབྲུག་གི༦༩༢ལོ་ལ་འཁྲུངས་པར་འདོད་མཁན་དང༌།ཆུ་མོ་འབྲུག་གི་ལོ་ལ་འཁྲུངས་པར་འདོད་མཁན་མི་མཐུན་པ་ཡོད་ཀྱང༌།གང་ལྟར་སྤྱི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ཡས་མས་ཤིག་ཡིན་པ་གསལ་ལ།དེའི་བར་ནས་ཁྲི་དར་མ་སྤྱི་ལོ༨༤༢ལ་བཀྲོངས་པ་བྱས་ཏེ་བརྩིས་ན་ལོ་ངོ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ཡས་མས་ཤིག་ལས་བརྒྱུད་མེད་ན་ཡང༌།དེའི་རིང་ལ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དྲུག་ཙམ་བརྒྱུད་ཡོད་པ་ནི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་རེད།ཁྲི་སྲོང་བཙན་ནས་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་མེས་ཨག་ཚོམ་བར་ལ་རྒྱལ་པོ་བློན་པོའི་ལག་འོག་ནས་བཀྲོངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་མེད་ལ།དེའི་སྔར་སྔོན་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་བར་ལ།གྲི་གུམ་བཙན་པོས་ལོ་ངམ་ལ་དཔའ་རྩལ་འགྲན་པའི་ཞེ་སྡང་ཡང་ཡང་བསླངས་ཏེ་མཐར་འགྲན་ནས་ལོ་ངམ་རྟ་རྫིས་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་བཀྲོངས་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་གཞན་ཕལ་ཆེར་མི་གསལ།དེ་ལྟར་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས་ཞེ་གསུམ་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་ནས་བཙན་པོ་ཆེས་མཐའ་མ་ལྔ༼མུ་ཏིག་བཙན་པོ་ཕུད༽བོར་གློ་རྡེག་ཏུ་དེ་འདྲའི་སྐུ་བགེགས་བར་ཆད་ལྕི་མོ་ཞིག་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་ལྷགས་འོངས་པ་དེ་དོན་ངོ་མར་གང་གིས་ལན་སོང་ངམ་ཟེར་ན།ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་ནས་སྲོང་བཙན་སྐབས་ནས་མགོ་འབུས་ཀྱིན་པའི་འགལ་བ་གསར་བ་དེའི་ངོ་བོ་ལྷང་ལ་བུད་དེ།གསར་དར་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་འཛིན་པ་དང་གདོད་མ་ནས་མངའ་བའི་བོད་ཀྱི་བོན་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་འཛིན་པ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟ་བ་མ་མཐུན་པར།ཆོས་ལུགས་གསར་རྙིང་གདོང་གཏད་ཀྱི་འགལ་བ་ཛ་དྲག་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ་རྒྱལ་པོའི་བློན་ཆེན་བར་ནས་མི་མང་དམངས་ཚོགས་བར་དུ་ཆོས་ལུགས་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་འགལ་བས་ཁྱབ་སྟེ།སོ་སོས་འཇམ་འཐབ་མང་པོ་བརྒྱབ་དགོས་ཐུག་ཡོད།དེར་བརྟེན་སྐབས་དེ་དག་ཏུ་བཙན་པོ་དེ་ཚོས་ཆོས་ལུགས་ཐད་སྲིད་ཀྱི་དགོས་དབང་ཡིན་མིན་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཀའ་སྣ་ཚོགས་འབེབས་དགོས་བྱུང་པ་དང༌།བཀའ་རྒྱ་དེ་དག་སྲིད་སྟེགས་སུ་ཡོད་པའི་བློན་ཆེན་དབང་འཛིན་པའི་ཁེ་སྤོགས་དང་དད་མོས་ལ་གནོད་འཚེ་ཐེབས་པ་བྱུང་དུས།གདུག་རྩུབ་ཆེ་ལ་བསམ་ཤེས་མེད་པའི་བློན་པོ་རྨོངས་ཞེན་མཁན་དག་གིས་ཞེ་སེམས་གཏིང་ནས་གནག་པའི་སྒོ་ནས་བསམ་སྦྱོར་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བཙན་པོ་བཀྲོངས་སོང་བ་རེད།
གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་ལ་དར་ཁྱབ་བྱུང་མེད་ཚེ།དོ་ཞག་ཁ་སྩང་སྔར་བཞིན་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་མིན་ནི་ཁྱབ་མཐའ་འགོད་མི་ཕོད་མོད།སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་ལ་དར་མེད་ན་བཙན་པོ་དེ་དག་དེ་ལྟར་ཆོས་བློན་སོ་སོའི་ལག་འོག་ནས་བཀུམས་མི་སྲིད་པ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱ་ཐམ་པ་ཡིན་པ་མ་ཟད།ད་སྐབས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ཅུ་ཞེས་ཀྱང་བགྲང་ཆོག་རྒྱུ་ཡོད་ངེས་པའི་གདེང་ཚོད་ང་ལ་བདོག།ཡང་གོང་ལ་མཐུད་ན།འོ་ན།བཙན་པོ་ལྔ་བོ་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་བཀྲོངས་པ་ལས་ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་པ་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་མོ་ཅིའི་ཕྱིར་སིལ་བུར་འཐོར་རམ་ཟེར་ན།བཙན་པོ་མེས་ཨག་ཚོམ་ནས་འགལ་བ་མངོན་གསལ་གྲུབ་སྟེ་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེ་བར་ཛ་དྲག་ཏུ་གྱུར་བས།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་སུ༼བོན་ཆོས་བསྣུབས༽དགོས་པ་ཞིག་བྱུང༌།དེ་ལྟར་བཙན་པོས་ཀྱང་ཆོས་ལུགས་གཙོ་ཕལ་བཀར་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པའི་བློན་པོ་མང་པོ་སྲིད་སྟེགས་སུ་དབང་བསྐུར་བ་དང༌།ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་སྐབས་སུ༼ཆོས་བྱེད་ཀྱི་མི་སྣ་འགའ་ཞིག་ས་ཞིང་དང༌།འབྲོག་ར།འབངས་སོགས་དབང་པའི་བྲན་གཡོག་བདག་པོའམ་མངའ་བདག་ཏུ་གྱུར་ལ།དགོན་སྡེ་ཁག་ལ་མཆོད་གཞིས་དབང་བའི་སྲོལ་དངོས་སུ་དར་བས་སྐུ་དྲག་ཁག་ཅིག་གི་ཁེ་ཕན་ལ་གྱོན་གུད་ཕོག་སྟབས་སྲིད་དབང་འཕྲོག་ལེན་བྱེད་པའི་འཐབ་རྩོད་ཡང་ཡང་བྱུང༽ཞེས་ལོ་རྒྱུས་སུ་འཁོད་ཡོད་ལ།དུང་དཀར་ཚང་གིས་ཀྱང༌།ཆོས་ལུགས་ལ༼ཚད་ལས་འདས་པའི་གུས་བཀུར་གནང་བར་བརྟེན།རྗེས་སུ་འབངས་གྱེན་ལོག་འབྱུང་རྒྱུའི་རྨང་གཞི་བཏིབ་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར༽ཞེས་གསུངས་འདུག་པ་དང༌།མཁར་རྨེའུ་ལགས་ཀྱིས།འདི་ནས་བཟུང་དགེ་འདུན་པས་ཆབ་སྲིད་འགན་ཁུར་བྱེད་མཁན་བྱུང་བས་མི་སྐྱའི་བློན་པོ་འབྲོ་ཁྲི་གསུམ་རྗེ་སྟག་སྣང་དང་དབའ་རྒྱལ་ཏོ་སྟག་གཉའ་བཅས་དབས་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་རུས་རྒྱུད་ཆེ་བའི་བློན་པོ་ཚོས༼ཆབ་སྲིད་ཆོས་དང་བསྟུན་དབང་དགེ་འདུན་ལ་ཕུལ[སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ།རྡ་རམ་ས་ལ།༡༩༦༨ལྡེབ༡༣༧]༽ཞེས་པའི་མི་དགའ་བའི་རྣམ་པ་བསྟན།མི་སྐྱའི་བློན་པོའི་ངོར་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་པ་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནའང་ཆོས་ལུགས་དེའི་ཆབ་སྲིད་ལ་རྔམ་པའི་གྲྭ་བ་རྣམས་ཡན་གར་འཇོག་པ་ནི་དགེ་མིན་སྐྱོན་དུ་མཐོང་ནས༼ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་བཙུན་པ་ལ་གཏད[སྦ་བཞེད།ལྡེབ༡༣༢]༽ཅེས་རྒྱལ་པོ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད།ཅེས་པའི་གསུང་ཚིག་དག་ལས་ཀྱང་གསལ་བ་ནི།ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང་རལ་བ་ཅན་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ནས་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་སྟེགས་སུ་ཆོས་བློན་མང་ནས་མང་དུ་འཕེལ་བ་དང༌།ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་སུ་ཐོན་དུས་ཆོས་བློན་དེ་དག་གི་དབང་ཤུགས་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ།ཇོ་བོ་སོགས་སྦེད་དགོས་བྱུང་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་ཀྱང་སྦེད་ཅེས་འབྱུང་བ་དེས་སྐབས་དེའི་ཆོས་བློན་ཚོའི་ཁྱབ་རྒྱ་དང་མི་གྲངས།སྟོབས་ཤུགས་མཚོན་ཐུབ།དེ་ལྟར་ཁྲི་དར་མའི་སྐབས་ནི་སྔོན་ཆད་ནས་བརྒྱུད་ཅིང་ཡོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འགལ་བ་དེ་ཡང་རྩེར་སོན་པའི་དུས་དང་སྟབས་འཁེལ་ཡོད་གཤིས།ཁྲི་དར་མ་སྐུ་བཀྲོངས་པ་ནས།སྤྱི་ཚོགས་འགལ་བ་དེ་དག་གི་གཙོ་ཤུགས་སུ་གྱུར་བའི་བློན་པོ༼ཆོས་བློན་དང་བོན་བློན་དང་སྲིད་བློན་སོགས༽དག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་མེད་པའི་གླགས་དང་བསྟུན་ཏེ།སོ་སོས་ནད་རྙིང་ཞེ་བཅངས་དང་དབང་བསྒྱུར་གོ་གནས་བརྩོན་ལེན་བྱེད་ཆེད།མཐུན་པའི་ལག་རྡང་གཏོར་ཏེ་ཕན་ཚུན་ནང་འཁྲུགས་ཀྱིས་བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་བོ་ཡོམ་ཡོམ་ལྡེམ་ལྡེམ་དུ་བཏང་སོང་བ་དེ་ལ།ལོ་རྒྱུས་སུ་བོད་སིལ་བུར་འཐོར་ཟེར་གྱི་ཡོད།སྐབས་དེའི་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་ནི།སྲིད་བློན་བར་ནས་མི་སེར་བར་གནས་ཡོད་པས།དེ་འདྲའི་འགལ་བ་རྣོ་ཐག་ཆོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་གི་དབུ་ཁྲིད་དུ་བཞུགས་རྒྱུ་ནི་ཧ་ལས་པའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས།དེ་བཞིན་དུ་ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་དོན་ཡང་ཉེན་ཁ་དེའི་ཁ་གཏད་དུ་ཡར་འགྲེང་སྟེ་ཉེན་ཁར་མ་འཛེམ་པར་སྲིད་དོན་བསྐྱངས་པས་རེད་ལ།ཁྲི་དར་མ་བཀྲོངས་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ནག་ཉེས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་དོན་ཡང༌།རྣོ་ངར་ལྡན་པའི་འགལ་བ་དེ་དག་གི་ཐད་ཀའི་གདོང་གཏུགས་ལ་ཚོད་འཛིན་དང་དམ་རྒྱ་བསྒྲགས་པའི་བྱེད་པོ་མེད་པར་བཏང་སྟེ།འཛེམ་དོགས་མེད་པའི་སྒོ་ནས་འགལ་བ་དེ་དག་གི་ལྟག་རྒྱབ་ན་གནས་པའི་ཕྱོགས་ཁག་དག་ལ་ཕན་ཚུན་ནང་དམེ་དང་འཁྲུག་རྩོད་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་སྤྲད་དེ་ཕྱོགས་ཁག་མང་པོར་འཐོར་དུ་བཅུག་ནས་བོད་ཁམས་གཅིག་གྱུར་ལ་དབང་བསྒྱུར་བའི་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་རབས་དང་རྒྱལ་རྒྱུད་རྩ་བ་ནས་བསྣུབས་བཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རེད།
ཆོས་ལུགས་པའི་གཡོ་སྒྱུ་དང་དབང་ཤེད་ནི་ཇི་འདྲའི་རྔམ་གནག་ཅིང་སྤམ་མཐུག་པོ་ལ།ཁོ་ཚོའི་ཐལ་དྲགས་པའི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་ནི།ལོ་ངོ་མང་པོར་གོ་མེད་ཚོར་མེད་དུ་འགྱུར་ཞིང་ནམ་ཞིག་མངོན་སུམ་ལྷང་ལ་བུད་དེ་འཆི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་རེག་དུག་ཨེ་ཙི་དེ་དང་ཆ་རེ་འདྲ།ང་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་མི་སྐྱ་ཡོད་ཚད་ཀྱི་བག་ཆགས་སུ་ཁྲི་དར་མ་ནི་དུད་འགྲོ་གླང་པོ་བཞིན་གླེན་ཞིང༌།དུག་སྦྲུལ་བཞིན་གདུག་རྩུབ་ཆེ་ལ།མདོར་ན་དགེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཀུན་ཟད་པའི་སྐྱོན་གྱི་ཕུང་པོ་ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་རེད་བསམས་ཤིང་སེམས་ཏེ་ཡོད་པ་ནི་རང་ཚོ་ཤིན་ཏུ་གླེན།མིན་ན་བོད་དོན་ལ་བྱས་རྗེས་ཏིལ་འབྲུ་ཙམ་ཡང་མེད་ཅིང་བོད་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་མགོ་རྟིང་བསློགས་པའི་གནའ་མི་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་ཟེར་བའི་མི་རིགས་ཀྱི་ལག་དམར་བརྗེད་མི་སྲིད་པ་དེ་སོགས་ལ།ཚང་མས་དེ་འདྲའི་གནས་ལུགས་དང་རྒྱུ་མཚན་སྤུ་ཉག་ཙམ་ཡང་མེད་པའི་སྒོ་ནས་དད་གུས་མཆོད་གསུམ་བྱེད་དགོས་དོན་ག་རེ་ཡིན་སོང༌།ཨ་ཅག་བོད་པ།
བཙན་གྱི་དབུ་རྨོག་དཀར་པོ།
གོང་གི་དོན་ཚན་དེ་དག་ལས་གསལ་ལྷིང་ལྷིང་མཐོང་ཐུབ་པ་ནི།བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཞིག།ཆོས་ལུགས་པའི་ཕྱོགས་རིས་དང་དད་མོས།ཆགས་སྡང༌།དྲག་སྤྱོད།སྐུར་འདེབས་སོགས་དྲང་པོ་མ་ཡིན་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཡ་ང་བ་དེ་དག་གི་དབང་འོག་ཏུ།མ་ཉེས་ཁག་གཡོགས་ཀྱིས་རྟབ་རྟབ་པོར་བཞུད་སོང་བའི་བཙན་པོ་ཞིག་གི་རྒྱབ་གཟུགས་རེད་ལ།ཆོས་ལུགས་པའི་གཡོ་ཧམ་དེ་མི་དམངས་ཀྱིས་ཀྱང་བོང་བ་གསེར་གཟུགས་སུ་མཐོང་སྟེ།བཙན་པོ་ཁྲི་དར་མ་འུ་དུན་བརྟན་ཁོང་ཉིད་ལ་གླང་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་ཞེས་ས་གྲགས་རྡོ་གྲགས་སུ་གྱུར་སོང་ལ།ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་གླང་དར་མ་བཏུལ་ཟེར་བའི་དཔའ་དར་དཀྲིས་ཏེ་གྲགས་སོང༌།ད་ནི།ངན་དམོད་དང་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་བསྐལ་བའི་ཁྲོད་ནས་བཙན་པོ་ཁོང་ནི་དེ་ལྟར་ཁེར་ཧྲེང་ཧྲེང་དང་གྲང་ཤུར་ཤུར་ངང་དུས་འདས་དང་འདའ་བཞིན་པ་འདི་ལ་སྐྱོ་གདུང་གིས་བྲང་ཁོག་རྡུང་བཞིན་འགྱོད་བཤགས་ཚད་མེད་ཞུ་ཨང༌།།
དེ་བཞིན་དུ།གླང་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་ཟེར་བ་ནི།ཆོས་ལུགས་པས་བཏགས་པའི་སྐད་ཆ་ཞིག་དང༌།ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ངོས་རྐྱང་བར་གནོད་པའི་ཟུར་ལས་ཕྱུང་བའི་བཤད་སྟངས་ཤིག་དང༌།ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དར་རྒུད་རྐྱང་བར་མགོ་རྨོངས་མཁན་དང་སེམས་ཁུར་བྱེད་མཁན་གྱི་ཆོས་པའམ་དད་ལྡན་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་བོ་དག་གིས་བཟོས་པའི་བརྡ་ཆད་ཅིག་རེད་ལ།བརྡ་ཆད་དེ་ཡིག་རྨོངས་པས་ཁྱབ་པའི་མི་མང་ལ་ཐབས་མཁས་ཀྱིས་སྦྲན་ཏེ་ཁོ་ཚོའི་འདུ་ཤེས་སྟེང་ངོས་འཛིན་སྟངས་གསར་བ་ཞིག་སྐྱེས་སུ་བཅུག་པ་ཞིག་རེད།ཡང་ངའི་སྐད་ལྟར་ན།ཆོས་པའམ་དད་ལྡན་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་བོ་དག་གི་ཁེ་ཕན་ནམ་དད་མོས་དང༌།མི་སེར་གྱི་བསམ་བློ་ཆུ་ཚད་གཉིས་ཆ་འགྲིག་བཞག་པ་དེ་སྟེས་དབང་ཞིག་མིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་བཤད་ཡམས་དེ་དག་ནི།ཆོས་ལུགས་པ་དང་དེའི་རྗེས་འཇུག་པ་དག་གི་འདོད་ཚུལ་ཞིག་ཁོ་ན་རེད།འོན་ཀྱང༌།ང་ཅག་འཇིག་རྟེན་པའི་ངོས་ནས།བཙན་པོ་ཁོང་ནི་དཔྱོད་ཤེས་ལྡན་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བ།སྲིད་ལ་མཁས་ཤིང་བློ་རྒྱ་ཡངས་པའི་རྒྱལ་པོ་ང་རྒྱལ་སྐྱེ་ཆོག་ཆོག་ཅིག་ཡིན་པ་གོང་གི་ལེ་ཚན་དག་ལས་ཁ་གསལ་གཏིང་གསལ་གྱིས་ངེས་འགྲོ་ལ།ཆོས་ལུགས་པ་ཆོས་ཕྱོགས་སུ་འགྲེང་སྟེ་གླང་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་ཞེས་ས་བསྒྲགས་གནམ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར།ང་ཚོའང་སྲིད་ཕྱོགས་སུ་འགྲེང་སྟེ་ཁྲི་དར་མའི་སྒལ་ཚིགས་དང་དཔྱོད་ཤེས།གདུང་རྒྱུད་དེ་དག་ཁྲི་ལོར་ཤོག་ཅེས་བསྒྲགས་ཡིག་སྤེལ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་ཆོག་ཨང༌།
རྩོམ་གྱི་མཇུག་ཏུ་ཐོན་ཏེ་རེ་ཞིག་མཚམས་འཇོག་རན་པའི་སྐབས་འདིར།བདག་གི་ཡིད་སེམས་རེ་བས་ཁེངས་འགྲོ་ཞིང༌།བློ་སྤོབས་དཔའ་གདེང་གིས་གཏམས་འགྲོ་བ་ཞིག་ནི།དཔའ་ཞིང་རྟུལ་ཕོད་པའི་ཕོ་སྐྱེས་ཤིག་གིས།ཤིན་ཏུ་གཟབ་ནན་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་མདུན་དུ་བསླངས་པའི།དབོན་ཞང་མནའ་འབྲེལ་རྡོ་རིང་གི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་ཀློག་གིན་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལགས་ཤིང༌།དེ་ལས་ཁོང་ལ་མགོ་འཕངས་དགྱེ་ཆོག་ཆོག་གི་ང་རྒྱལ་དང་དཔའ་གདེང་བསླངས་ཤིང༌།དེ་ལས་ཁོང་ལ་བྲང་ཁོག་གྲང་ཤུར་ཤུར་གཏོང་བའི༼འཇབ་རྒོལ༽གཞན་ཞིག་གིས་ན་ཟུག་དང་ཐུགས་ཁྲལ་བསླངས་འོངས་པའི་ཚོར་བ་གཡོ་སྐྱོམ་ཅན་དེ་ཡིན།མ་ཟད་ཕོ་སྐྱེས་དེས་ཐུགས་ཀ་སྨྲེང་བས་མནར་བཞིན།བློ་ཐག་ཆོད་པོའི་སྒོ་ནས།བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཕ་མིང་ལ་གཏད་འདོད་པ་ཡིན།ཞེས་དུས་གསུམ་མངོན་པར་གཟིགས་པའི་ལུང་བསྟན་ནང་གི་ལུང་བསྟན་ཞིག་བསྒྲགས་མྱོང་བ་དེ།ཡང་ཡང་ཡིད་ལ་འཁོར་དུས།མནོ་བསམ་ཟབ་མོ་ཞིག་གི་གཏིང་རིམ་ཉུལ་བཞིན་བརྟན་ལྷིང་ངེར་འགྲེང་བའི་རྒྱབ་གཟུགས་རྒྱུས་ཡོད་དེས།ང་ལ་འཇིགས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་བྲལ་བའི་སྨྲ་ལྕེ་བསྩལ་བྱུང༌།
དགེའོ།།



བརྗོད་གཞི་གཞན་ཁག་ལ་གཟིགས།