བོད་དང་བོད་མིར་གཅེས་པའི་གཏམ་གླེང་བསམ་ཚུལ་ཟིན་བྲིས།

བོད་དང་བོད་མིར་གཅེས་པའི་གཏམ་གླེང་བསམ་ཚུལ་ཟིན་བྲིས་དུམ་བུ། 

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ལོ་འཁོར་ལྔ་བཅུ་དྲན་གསོ

ཐེངས་འདིའི་གསར་བཅོས་༢༠༠༩་༣་༣་ཉིན། 

དགེ་འདུན་མཐར་ཕྱིན།  

སྔོན་གླེང༌། 

ཤམ་བྷ་ལའི་ཕོ་ཉ་དྲ་བས་ཟླ་༠༣་ཚེས་༡༠ཉིན་སྤེལ། དུས་རབས་འདིར་རང་ཉིད་བོད་མི་རིགས་ཤིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཚར་ལོང་བྱས་པའི་མྱོང་ཚོར་གྱི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་སུ་དམིགས་ཤིང་དུས་རབས་ཀྱི་ལས་འགན་དུ་རྩིས་ཏེ་བོད་ཀྱི་སྔར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རང་ཉིད་གང་དུ་ཚར་ལོང་བྱས་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་གནས་ཚུལ། བོད་དོན་དེ་མ་འོངས་པ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ལ་དམིགས་དགོས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་བཅས་ལ་དཔྱད་པའི་གཏམ་གླེང་འདི་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་འདས་པའི་ལེགས་བྱས་དང་ཉེས་བྱས། ད་ལྟའི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན། མ་འོངས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་ཉན་ཁ་དང་ལེགས་ཁ་བཅས་སྙིང་བཏུས་ཐོག་དེང་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཆབ་སྲིད་རིག་པ་རྐྱང་པའི་ཐོག་ནས་བལྟས་པའི་དཔྱད་དོན་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཡིན།

ལྷག་པར་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ནས་མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་སྐྱབས་བཅོལ་གནས་སྟངས་འོག་བསྡད་པའི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་མི་དམངས་ཀྱི་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་བདེ་དོན་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དོ་སྣང་དང་བཟང་བཅོས་ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་དེང་དུས་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་མི་དམངས་ཀྱི་རང་དབང་དང་ཤེས་ཡོན། ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་བཅས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་དང་མཉམ་བསྲེས་མཉམ་འགྲོད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་འབད་དགོས་པའི་དུས་ལ་བབས་མེད་དམ་སྙམ་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཡང་དཔྱད་པ་རོབ་ཙམ་བྱས་ཡོད།

བོད་གཞུང་མང་གི་རང་དབང་ཐབ་རྩོད་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་པ་ལྟར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཆེད་དུ་མ་ཡིན་ལ། ཡང་ན་རྒྱ་རིགས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་རྣམས་ལྟར་དམངས་གཙོའི་སྲིད་ལུགས་སྤེལ་པའི་ཆེད་ཡང་མ་ཡིན། ཡང་ཝ་ཏི་ཀན་གྱི་གཞུང་ལྟར་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་སྐྱོབ་ཆེད་ཡང་མ་ཡིན། བོད་གཞུང་མང་གི་འདོད་འདུན་ནི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་མི་རིགས་གཅིག་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གི་ཁྱད་ཆོས་གཅེས་འཛིན་ཆེད་ཡིན་སྟབས། དེ་དོན་ཐབ་ལམ་གང་ལེགས་ཀྱི་སྐོར་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ལ་རང་རང་གི་དགོངས་ཚུལ་ཕྱོགས་བསྡོམས་གནང་བར་ཕན་པའི་རེ་བ་ཡོད། 

དཀར་ཅག 

ཤོག་གྲངས།                       ཚན་པ།

                           སྔོན་གླེང།

                           ༡༽ བོད་དང་བོད་ཡུལ།

                           ༢༽ བོད་མི་རིགས་དང་སྐད་ཡིག

                           ༣༽ བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས།

                           ༤༽     ལོ་རྒྱུས་ཅན་གྱི་བོད་ཆེན་པོ།

                           ༥༽      བོད་སིལ་བུ།

                           ༦༽      བོད་ཀྱི་དམ་ཆོས།

༡༡                          ༧༽      བོད་རྒྱལ་བླ་མའི་དུས་རབས།

༡༣                         ༨༽      བོད་རང་དབང་སྐྱར་གསོ།

༡༤                         ༩༽      རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང༌།

༡༦                         ༡༠༽    བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད།

༡༨                         ༡༡༽    བོད་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང༌།

༢༠                         ༡༢༽    བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དཀའ་སྡུག་དང་ཉམས་མྱོང༌།

༢༢                         ༡༣༽    བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མ་འོངས་པ།

༢༣                         ༡༤༽    ༢༠༠༨ ལོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩེད་འགྲན་དང་བོད་དོན།

༢༥                         ༡༥༽ བོད་རྒྱ་བགྲོས་མོལ་བརྒྱད་པ་དང་བོད་མི་མང་ཛ་དྲག་ཚོགས་འདུ།

༢༨                         ༡༦༽    ༢༠༠༩ བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་དང་ཆབ་སྲིད།

༢༩                         ༡༧༽    མཇུག་བསྡུ། 

༡༽        བོད་དང་བོད་ཡུལ། 

༄༅། །བོད་ཅེས་པའི་མིང་དེ་བོད་ཡུལ་གྱི་གནའ་མོའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མིང་བོན་ནས་ཆད་པ་ཡིན་སྲིད་ཅེས་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དེབ་དཀར་ནང་གསལ་བ་ལྟར་དེང་གི་ཆར་བོད་རིག་པའི་མཁས་པ་མང་པོས་མོས་མཐུན་གནང་གིན་ཡོད་པ་དང༌། ཡང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་མང་པོའི་ནང་བོད་ཅེས་པའི་མིང་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་དུ་བོད་ལ་བྷོཊ་བཅས་འབོད་པ་དེ་ནས་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ཟེར་ལོ།  བོད་ཀྱི་མིང་དེ་བོད་ཅེས་པའི་འབོད་ཚིག་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཟེར་མཁན་ཡང་ཡོད།  དོན་ལ་་བོན་ནས་བོད་དང༌། བོད་ནས་བྷོཊ་འབྱུང་བ་ཡིན་ནམ་སྙམ།  ཨིན་སྐད་དུ་བོད་ལ་ཋི་བྷེཊ་ཞེས་པའི་བརྗོད་མིང་དེ་སོག་སྐད་དུ་བོད་ལ་ཐུ་བོད་ཟེར་བ་དེ་ནས་ཆད་པ་ཡིན་ཟེར།

བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་ཤོས་དེ་བོད་ཡུལ་མངའ་རིས་ཞང་ཞུང་གུ་གེ་ནས་བར་སྐབས་སྔར་དངོས་གཅེས་སྙིང་མང་པོ་གསར་དུ་ཐོན་བཞིན་པ་ནས་ངོ་འཁྲོད་ཐུབ་ཅིང༌། མནའ་དཔྱད་སྔོག་འདོན་ལས་ར་སྤྲོད་བྱུང་བར་ཉུང་མཐའ་ཡང་མི་ལོ་ལྔ་ཁྲིའི་སྔོན་དུ་བོད་ཡུལ་དུ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འགུལ་སྐྱོད་ཡོད་པ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

ད་ཡོད་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ནང་གསལ་བ་ལྟར་ན་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་༼ཕྱི་ལོའི་སྔོན་ལོ་ ༡༢༧༽ ནས་བཟུང་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན། སྟེང་གི་ཁྲི་གཉིས། ས་ལ་སྡེ་བརྒྱད།  བར་གྱི་བཙན་གསུམ་བཅས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་སྒྲུང་དང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་གྱིས་བསྐྱངས་པའི་དུས་ཡུན་དེ་དག་གི་རིང་གང་ལྟར་བོད་ཀྱི་གནའ་མོའི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ཆབ་སྲིད་བཅས་གང་ཅིའི་ཆ་ནས་གདོད་མའི་དུས་རབས་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ཅིང༌།  བོན་གྱི་བསྟི་གནས་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དང་ལྷག་པར་ཞང་ཞུང་དམར་ཡིག་ཅེས་པ་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་ཡི་གེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡང་གསལ་གྱི་ཡོད། 

༢༽        བོད་མི་རིགས་དང་སྐད་ཡིག 

བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་ཐོག་མར་འབོད་པ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་སྲས་ཤིག་ཡིན་པ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་མང་པོར་གསལ་ཡང་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་བོད་མི་རང་ཡིན་སྲིད་པ་དང༌། བཙན་པོ་དེའི་སྔོན་ནས་བོད་ཡུལ་དུ་ཤེས་རིག་དར་རྒྱས་ཡོད་པའི་ཁུངས་དེང་སང་གི་སྔར་དངོས་སྙིང་པ་སྡོགས་ཐོན་ནས་ར་སྤྲོད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད།

རྒྱལ་རབས་ཁག་འགའི་ནང་བཤད་ཚུལ་ལ་གཞིག་ན་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་སྲས་དམག་ཕམ་པ་ཞིག་བོད་ཡུལ་དུ་བྲོས་བྱོལ་བྱས་པ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་བཙན་པོར་བསྐུར་བ་དང༌།  བོད་ཡིག་དབྱངས་གསལ་རྣམས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེ་ལས་སྟོན་པ་དང༌།  བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱ་གར་ནས་བླངས་པ། བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས་རྒྱ་ནག་ནས་དང་ཆས་གོས་སོག་པོ་ནས་བླངས་པ་གསལ་གྱི་ཡོད་པ་ལས་བོད་རང་གི་ལུང་པར་ཤེས་རིག་གང་ཡང་གསར་སྐྱེས་བྱུང་མེད་པ་ཧ་ལམ་བཤད་ཡོད།  སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་དང་སྔ་རབས་ཀྱི་ཤེས་རིག་སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་དེ་དག་རྒྱ་སོག་གང་ནས་ཀྱང་བླངས་པ་གསལ་གྱི་མེད་པས་བོད་ཡུལ་རང་དུ་བོད་མིས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ཞིག་ཡིན་པར་སྙོན་མེད་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་དམ།          བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འགའི་ནང་ཞང་ཞུང་དམར་ཡིག་ནས་ད་ཡོད་བོད་ཡིག་དབྱངས་བཞི་དང་ཀ་མད་སུམ་ཅུར་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙྭ་བ་ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་ནས་སྐད་གསར་བཅོས་སྐབས་གཏན་ལ་ཕབས་པ་ལས་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊའི་བྱུང་རབས་གསལ་གྱི་མེད་པ་འདྲ།

ཡོངས་གྲགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བོད་མི་རིགས་དེ་ཕ་སྤྲེའུ་དང་མ་བྲག་སིན་གཉིས་ལས་ཆད་རིམ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྤྱིར་ལྟངས་འཛམ་གླིང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་འཕེལ་ཚུལ་དང་མཐུན་ཆེ་ན་ཡང༌།  ཡང་ལོ་རྒྱུས་འགར་བོད་མི་རྣམས་སྒོང་ང་ལས་སྐྱེ་ཚུལ་དང༌།  ལོ་རྒྱུས་ཁག་ཅིག་ནང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལས་སྐྱེས་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་བྱུང་བ་ནི་སྔར་གྱི་གཏམ་རྒྱུན་ཙམ་ཡིན་སྲིད་པ་ལས་ཚན་རིག་གི་ལམ་ནས་ར་འཁྲོད་པ་དཀའ།  

༣༽        བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས། 

བོད་རྒྱལ་ཉེར་བརྒྱད་པ་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་པྱི་ལོ་ ༣༧༤ ལ་འཁྲུངས་ཤིང༌།       པྱི་ལོ་ ༤༣༣ ལ་བོད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབུ་བརྙེས་པར་བཤད།   དེ་ནས་རིམ་པར་སྲོང་བཙན་གྱི་ཡབ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་བར་གདུང་རྒྱུད་བཞི་ཡིས་རྒྱལ་ས་བཟུངས།

          དེང་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་ནས་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱི་བཙུན་མོ་རྒྱ་ནག་ཀོང་ཇོ་དང་བལ་ཟ་ཁྲི་བཙུན་གཉིས་ཀྱིས་ནོར་སྐལ་ལྷ་སའི་ཇོ་བོ་རྣམ་གཉིས་གདན་ཞུས་དང་བཞུགས་གནས་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པ་སོགས་ཀྱིས་བོད་ནང་ཤྭཀྱ་ཐུབ་པའི་ཆོས་ཐོག་མ་དར་བ་བཤད་པ་ལ་ཡང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་བསམས་ཚེ་རྒྱུ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད།

རྒྱལ་རབས་སོ་གསུམ་པ་སྲོང་བཙན་ཕྱི་ལོ་ ༦༢༩ ན་རྒྱལ་སར་འཁོད་པ་ནས་རྒྱལ་རབས་བོད་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐབས་རྒྱལ་བ་ཤྭཀྱ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་བོད་ཡུལ་དུ་དར་ཞིང་ཁྱབ་པ་དང༌། རིམ་གྱིས་བོན་དང་ཤྭཀྱ་ཐུབ་པའི་རྗེས་འབྲངས་བའི་དབར་དུ་འགལ་འདུ་རིམ་པ་བྱུང་སྟེ་བོད་ཀྱི་མནའ་བོའི་ཆོས་ལུགས་བོན་གྱི་ལམ་སྲོལ་རྗེས་འབྲང་པ་དང་བཅས་པར་ཕམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱས། ལྷག་པར་བོད་ཡུལ་གྱི་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་དང་སྐད་ཡིག་རིག་གཞུང་བཅས་ཀྱི་རང་བཞིན་ངོ་མ་གཏོར་ཏེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལེའུ་གལ་ཆེ་ཞིག་དུས་སྐབས་དེར་ཧ་ལམ་དམིགས་མེད་དུ་བྱས་པ་ཡིན་སྲིད།          དུས་ཕྱིས་བོད་ནང་སྐབས་འགར་ཆོས་དགའ་བོན་དགའ་ཅེས་ཕན་ཚུན་བལྟ་གྲུབ་དང་ལུགས་སྲོལ་ཧ་ཅང་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོས་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་རིན་ཐང་རྣམས་སོ་སོར་འགལ་མེད་གཙང་ཉར་མ་ཐུབ་པའི་འབྲས་བུར་སྣང༌། 

༤༽       ལོ་རྒྱུས་ཅན་གྱི་བོད་ཆེན་པོ། 

བོད་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐབས་བློན་པོ་སྒར་སོགས་བོད་ཀྱི་དཔའ་བོའི་དུས་རབས་ཤར་ཏེ་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་ས་ཁུལ་མང་པོ་བཙན་པོས་བཟུང་ཐུབ་པ་དང༌།  རྒྱ་ནག་དང་མཆིངས་ཡིག་རྡོ་རིང་བཙུགས་ཏེ་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེ་མཐོང་དང་ལ་རྒྱ་ཁྱིམ་ཚེས་ཡུལ་ཕྱོགས་དེ་དག་ནང་མངོན་ཐུབ་པ་བྱུང༌།          བོད་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐབས་བོད་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ཁྱིམ་ཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་འདྲ་མཉམ་གྱི་ལམ་ནས་ཕན་ཚུན་འཐབ་པ་དང་འདུམ་པ་འཆིངས་ཡིག་གི་རྡོ་རིང་བཙུགས་པ་བཅས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་བོད་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་ངོ་བོ་ཆ་ཚང་བ་དང་སྤོབ་པ་ལྡན་པའི་དུས་རབས་ཡིན།

ད་ལྟ་ང་ཚོས་ཆེད་དུ་རྩོད་བཞིན་པའི་བོད་དེ་ཡང་གཞི་རྩ་བོད་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཐོག་བཀོད་པ་ལྟར་གྱི་བོད་ཆེན་པོ་དེ་ཡིན། མདོར་ན། བོད་ཀྱི་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོའི་ནང་བོད་དེ་དེང་དུས་རྒྱལ་རབས་ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་ལམ་ནས་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཐ་དད་ཡིན་པ་གསལ་བསྟོན་ཆེད་ཀྱི་ཉམས་ཞིབ་འགོ་འཛུགས་གནང་བ་ལྟར་མཇུག་བསྐྱེལ་ཐུབ་པ་དང༌། བོད་རེ་བས་མ་འཕུང་བ་ཞིག་དགོས་པ་ནི་ད་ལྟའི་དུས་རབས་ཀྱི་བོད་མི་ཚོའི་ལས་འགན་ཞིག་ཡིན།

          བོད་རྒྱལ་བོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལ་དགའ་བ་དར་མས་སརྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་རྗེས་འཇུག་པར་ཕམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱས་པས་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་པ་ལྷ་ལུང་དཔལ་རྡོར་གྱིས་དར་མ་ཕྱི་ལོ་ ༨༤༢ ལ་བཀྲོངས་པ་ནས་བཟུང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ཆེན་པོ་ལ་དབང་བའི་རྒྱལ་རབས་མཇུག་རྫོགས།

བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་མང་པོའི་ནང་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་དང་དུད་རྒྱལ་གླང་དར་མ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང༌།  བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འགའི་ནང་དོན་ལ་དུད་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་དང་ཆོས་རྒྱལ་དར་མ་ཅེས་བརྗོད་པ་ཡང་ཡོད་པ་འདྲ།  དེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་ཁག་ནང་ཆོས་བློན་དང་དུད་བློན་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནི་ཆགས་དྭངས་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་བརྗོད་ཚིག་ཡིན་ནམ།            

༥༽        བོད་སིལ་བུ། 

བོད་རྒྱལ་དར་མའི་སྲས་གཉིས་ཀྱི་ཡུམ་གཉིས་པོ་ཕྱོགས་སོ་སོར་རྒྱས་པ་དང་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱུང་བ་ནས་བོད་སིལ་བུའི་ལོ་རྒྱུས་འགོ་ཚུགས།  དེ་ནས་བཟུང་རིམ་པར་བོད་ཡུལ་ས་ཆ་རེ་དང་ལུང་པ་ཆུང་ཆུང་རེར་དབང་བསྒྱུར་བའི་སྡེ་དཔོན་རེས་མངའ་འབངས་ཉུང་ཟད་རེ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བས་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་བོད་དམག་རྣམས་ཡུལ་མཐའ་སོ་སོར་དབང་བསྒྱུར་ནས་རང་མོས་བཞིན་གཞིས་ཆགས་ཏེ་འཚོ་སྡོད་བྱས་པ་ལས་བོད་ཀྱི་སྨད་མདོ་ཁམས་ཞེས་པ་ཆགས་ཟེར།  དུས་དེ་ནས་བཟུང་སྔར་གྱི་བོད་ཆེན་པོའི་མཐའ་མཚམས་འགའ་ཞིག་དཔེར་ན། རྒྱལ་དབང་ཏྭ་ལའི་བླ་མ་བཅུ་བཞི་པའི་འཁྲུང་ཡུལ་སྟག་ཚེར་ཡང་༧གོང་ས་མཆོག་དབུས་སུ་གདན་ཞུ་སྐབས་ཐད་ཀར་རྒྱ་ནག་གི་ཆབ་སྲིད་དབང་འཛིན་འོག་ཡོད་པ་དང༌། རྒྱལ་རོང་རྒྱལ་ཁག་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་དངོས་ཡོད་རང་ལ་རྒྱལ་ཆུང་རང་བཙན་པ་བཅོ་བརྒྱད་པྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ སྐོར་བར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་བོད་གཞུང་གང་གི་ཡང་ཁོངས་སུ་མེད་པར་གནས་པ་ཡིན་སྲིད།  འོན་ཀྱང་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་སྐབས་ཡུལ་དེ་དག་བོད་ཀྱི་ཆབ་འབངས་ཡིན་པའི་ངག་རྒྱུན་དང་དེབ་ཐེར་གྱི་ཁུངས་མང་པོ་གསལ།

༦༽        བོད་ཀྱི་དམ་ཆོས། 

བོད་སིལ་བུའི་རྒྱལ་རབས་རིང་མངའ་རིས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཡེ་ཤེས་འོད་དང་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བོད་ཡུལ་སྟོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱར་དུ་དར་ཅིང་རིམ་པས་དབུས་གཙང་ཕྱོགས་སུ་ཡང་ཤུགས་ཆེ་དར་ཁྱབ་བྱུང༌། ཆོས་ལུགས་དེ་ལ་ཇོ་བོ་བཀའ་གདམས་པའི་ལུགས་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་བསྟི་གནས་ནི་སྟོད་མཐོ་ལྡིང་དང་བྱང་ར་གྲེང་དགོན་པ་བཅས་ཡིན།  བཀའ་གདམས་པའི་གདམས་ངག་གི་སྙིང་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྦྱོང་གི་རིམ་པ་བློ་སྦྱོང་དང་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་བསྡུས་དོན་ལམ་རིམ་ཞེས་བརྗོད་པ་བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུད་སྙིང་མ། བཀའ་རྒྱུད། ས་སྐྱ།  དགེ་ལྡན་པ་བཅས་ཡོངས་ཀྱི་ནང་སྙིང་གི་ཉམས་ལེན་དུ་འགྱུར་པ་ལས་དུས་དེ་ནས་བཟུང་བོད་ནང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བལྟ་གྲུབ་དང་ཉམས་ལེན་ངོས་གཙང་ཡོངས་ཁྱབ་ཞིག་གཏན་ཆགས་ཐུབ།

སྙིང་མ་ནི་བོད་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་རིང་རྒྱ་དཀར་ནག་ནས་ནང་པའི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་མང་པོ་གདན་དྲངས་ཏེ་བསམ་ཡས་སུ་མདོ་རྒྱུད་འཆད་བསྒྱུར་མང་པོ་བྱས་པ་ལས་ཆད། བཀའ་རྒྱུད་ནི་ལྷོ་བྲག་མར་པའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཆེན་ན་རོ་པ་དང་མེཏྲིཔ་སོགས་ནས་བྱུང༌།  ས་སྐྱ་ནི་ས་སྐྱའི་གདུང་རྒྱུད་མཁོན་དཀོན་མཆོག་རྒྱལ་པོས་གསང་སྔགས་གསར་མའི་གྲུབ་མཐར་དོ་སྣང་གནང་བ་དང་ས་སྐྱ་དགོན་པ་གསར་བསྐྲུན་གནང་བ་ལས་དར།   དགེ་ལུགས་ནི་ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤའི་ལམ་རིམ་ལ་བཀའ་རྒྱུད་དང་ས་སྐྱའི་གདམས་པས་རྒྱན་ཏེ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པས་བོད་དབུས་དགའ་ལྡན་དགོན་པར་ཡུན་རིང་འཛིན་སྤེལ་གནང་བ་ལ་ཟེར།

བོད་སིལ་བུའི་དུས་རབས་ཀྱི་སྐབས་སྲིད་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཆིག་དྲིལ་མེད་པ་དང་རྒྱལ་ཕྲན་ནང་ཚུན་འཁྲུག་པ་བཅས་ཀྱིས་དུས་འདས་ཀྱང་དུས་སྐབས་དེའི་རིང་བོད་ནང་བཀའ་གདམས། བཀའ་རྒྱུད། ས་སྐྱ།  དགེ་ལྡན་པ་བཅས་ཀྱི་སྲོལ་གསར་དར་བ་བཅས་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་ལས་འགུལ་རླབས་ཆེན་གནང་སྟེ་ཤེས་རིག་ཐོག་བོད་འཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ་བོད་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གཅིག་དྲིལ་མེད་ཀྱང་རིག་གཞུང་གི་ཆ་ནས་གཅིག་འགྱུར་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་བཞག་ཐུབ། མདོར་ན་བོད་སིལ་བུའི་རིང་བོད་འཁྱོན་ལ་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་འདྲ་ཡང་ཆབ་སྲིད་རྒྱལ་ཕྲན་དུ་རྒྱས་པས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཉ་དང་ཉུང་མ་ལྟར་མ་བསྲེས་པའི་བོད་ཀྱི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན་སྲིད་དམ།   བོད་སིལ་བུའི་དུས་རབས་ནི་མི་ལོ་ ༤༡༡ རིང་གནས་ཞེས་གྲགས།

༧༽        བོད་རྒྱལ་བླ་མའི་དུས་རབས། 

པྱི་ལོ་ ༡༢༥༣ ལོར་བོད་ཀྱི་བླ་མ་ས་སྐྱ་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པས་སོག་པོ་ཀུབ་ལའི་ཁན་ལ་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའི་དབང་ཡོན་དུ་བོད་ཁྲི་འཁོར་བཅུ་གསུམ་ཞེས་པ་ཕུལ་བ་ནས་བོད་ཡུལ་གཅིག་སྒྲིལ་ལྟ་བུའི་སྔར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་སྐྱར་གསོའི་འགོ་ཚུགས་ན་ཡང་སྟོབས་དབང་གི་ཆ་རྐྱེན་དེ་བོད་རྒྱ་སོག་གི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྩ་བར་འགྱུར་བ་དང་བོད་ཡུལ་བླ་མས་བསྐྱོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འགོ་ཚུགས་ཤིང༌།  བོད་ཡུལ་བོད་ཀྱི་བླ་མས་དབང་འགྱུར་དེ་སྐབས་བསྟུན་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་ཁག་སོག་པོ་ཁན་དང་མཎ་ཇུ་རྒྱ་ནག་གོང་མ་བཅས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་ལ་བསྟུན་དགོས་པ་ཆགས་པ་དང། གང་ལྟར་སྔར་བོད་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐབས་ཀྱི་ས་འཁྱོན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བོད་ཡུལ་དེ་ནམ་ཡང་སྐྱར་གསོ་མ་ཐུབ།

ས་སྐྱའི་གཞུང་གི་ཁྲི་དཔོན་བཅུ་གསུམ་ནང་ཕན་ཚུན་འཁྲུག་རྐྱེན་ཕག་གྲུའི་ཁྲི་དཔོན་སྣེ་གདོང་པ་ཏྭའི་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ས་སྐྱའི་སྲིད་དབང་ཕྲོགས་སྟེ་པྱི་ལོ་ ༡༣༥༨ ནས་ཕྱི་ལོ་ ༡༤༦༨ བར་ཕག་གྲུའི་མི་རྒྱུད་ཀྱིས་དབང་ཆ་འཛིན།

          ཕྱི་ལོ་ ༡༤༠༨ ལོར་སྣེ་གདོང་གོང་མ་མི་དབང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྒེར་ཤྭཀྱ་འབུམ་གྱི་སྲས་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་རིན་སྤུངས་པའི་རྫོངས་དཔོན་དང་གཅང་ཆུ་མིག་རིང་མོའི་ཁྲི་དཔོན༌།  ས་སྐྱ་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོའི་དཔོན་ཆེན་བཅས་སུ་བསྐོ་བཞག་གནང་ཞིང༌།  རྗེས་སུ་རིན་སྤུངས་པའི་མི་རྒྱུད་ལ་འཇགས་གནས་ཤེལ་ཐམ་གནང་སྟེ།  ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མི་རྒྱུད་ལ་རིན་སྤུངས་པ་ཞེས་གྲགས་པ་དང༌། དེའི་མི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༤༩༨ ལོར་སྣེ་གདོང་ས་སྐྱོང་ངག་དབང་ལྷུན་པོ་དམག་གིས་ཕམ་པར་བྱས་ཏེ་སྣེའུ་གཞིས་རྩིས་བླངས་ནས་ ཕྱི་ལོ་ ༡༥༦༦ བར་སྲིད་དབང་བསྒྱུར།

          ཕྱི་ལོ་ ༡༥༤༨ ལོར་རིན་སྤུངས་པའི་གཞིས་ཀ་བསམ་གྲུབ་བརྩེའི་རྫོངས་དཔོན་ཞིང་ཤག་པ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེས་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱས་པར་རིན་སྤུངས་པའི་དབང་དུ་བསྡུ་མ་ཐུབ་པར་རིན་སྤུངས་པའི་སྲིད་དབང་རྫོངས་དཔོན་ལ་ཤོར།  ཞིང་ཤག་པའི་ཚ་བོ་ཀརྨ་བསྟན་བསྐྱོང་དབང་པོས་སྲིད་དབང་འཛིན་སྐབས་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང༌། བཀྲིས་ལྷུན་པོ་བཅས་ལ་བསུན་ཙེར་ཡང་ཡང་གནང་རྐྱེན་འབྲས་སྤུངས་གཟིམ་ཤག་འོག་མའི་སྡེ་པ་བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ་དང༌། དགེ་ལུགས་པའི་སྦྱིན་བདག་སྟག་རྩེ་སྡེ་པ་བཅས་ཀྱིས་སོག་པོ་ཨོ་རོད་ཚོ་པ་བཞི་ལ་སྐྱབས་རོགས་ཞུས་ཏེ་གུ་ཤྲི་ཁྭང་གི་དམག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༦༤༢ ལོར་སྡེ་པ་གཙང་པའི་སྲིད་དབང་རྩ་མེད་བཏང༌།          གུ་ཤྲི་ཁྭན་གྱིས་ཏྭ་ལའི་བླ་མ་རྒྱལ་མཆོག་ལྔ་པ་ཆེན་པོ་སྐབས་དེའི་བོད་ཡུལ་གྱི་བདག་པོར་མངའ་སྲོལ་བ་དང༌། ཁོང་གི་གཞུང་ལ་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཞེས་འབྲས་སྤུངས་བླ་བྲང་འོག་མའི་མིང་ནས་བརྗོད།  དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་དབང་ཚད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱ་དམར་གྱིས་ཕྲོགས།

          ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པས་སོག་པོ་ཀུབ་ལའི་ཁྭན་ནས་དབང་ཡོན་དུ་བླངས་པའི་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་ས་སྐྱའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་དང༌།  རིན་སྤུངས་པ་སོགས་བཀའ་རྒྱུད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་དང༌།  རྒྱལ་དབང་ཏྭ་ལའི་བླ་མས་སོག་པོ་གུ་ཤྲི་ཁྭན་ནས་དབང་ཚད་བླངས་ནས་དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་པ་བཅས་ཀྱི་རིང་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཚད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་དུ་འགྱུར་བ་དང༌།  ཆོས་ཀྱི་དབང་ཚད་དེ་དག་ཀྱང་སྦྱིན་བདག་དབང་ཆེན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ལག་ཆར་མི་འགྱུར་ཐབ་མེད་ཆགས༌།  མཐར་ཕྱི་ནང་གི་གནས་སྟངས་སྟབས་བསྟུན་དགོས་དབང་གིས་ཆོས་ལུགས་དབར་གྱི་ཐབ་རྩོད་ལ་ཆབ་སྲིད་གཙོ་དོན་འགྱུར་ཏེ།  བོད་རྒྱལ་བླ་མའི་དུས་རབས་དེ་དག་གི་རིང་ཆབ་སྲིད་གཙང་མའི་ཐོག་ནས་བོད་རང་དབང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་འགྱུར་བར་འགོགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ནང་འཛུལ་ཡོད་པས་ཡིན་ཅེས་བརྗོད་ཆོག          བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བླ་མའི་གོ་གནས་ཀྱི་མིང་མང་པོ་དང་མཐོ་མཐོ་མང་པོ་བཤད་སྲོལ་ཡོད་པ་ཡང་ཕལ་ཆེ་བ་རྒྱ་ནག་དང་སོག་པོས་གོ་གནས་སྤྲད་པ་དང་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་གྱི་གོ་གནས་ཡིན།

༨༽        བོད་རང་དབང་སྐྱར་གསོ། 

༡༩༡༡ ལོ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ངོ་ལོག་བྱུང་སྟེ་བོད་ནང་གི་རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་ཚོའི་དགོས་མཁོ་ཆད་དེ་རྒྱ་དམག་དམག་དཔོན་ཚོར་ནང་ནས་ངོ་ལོག་བྱུང༌། བོད་ནང་ཡོད་པའི་ཨམ་བན་སོགས་རྒྱ་མི་འཕྲོས་ལྷག་རྣམས་བོད་མིས་མཐར་སྐྲོད་བཏང་སྟེ་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མར་གྱུར་བ་རེད།  ཅེས་དང༌། རྒྱ་མིའི་དཔུང་དམག་མཐར་སྤྲོད་སྐབས་ཏྭ་ལའི་བླ་མ་རྒྱ་གར་ནས་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་འདི་རང་དབང་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཞིང༌།  ཅེས་དང༌།  དུས་སྐབས་དེར་འཛམ་གླིང་ཕྱིར་བོད་མིའི་རང་དབང་རང་བཙན་ཁུངས་སྐྱེལ་བྱེད་པའི་ལས་ཀ་ཤུགས་ཆེ་བྱས་མེད། ཅེས་དང༌། ༡༩༡༢ ལོ་ང་ཚོར་རང་དབང་རང་བཙན་གཙང་མ་ཐོབ་པའི་སྐབས་སུ་རང་ཉིད་གཅིག་པུ་སྡོད་རྒྱུ་དེར་འདོད་ཁེངས་བྱུང་སྟེ། ང་ཚོ་རང་དབང་རང་བཙན་ཡིན་པ་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཁྲིམས་མཐུན་ཁུངས་སྐྱེལ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པའི་བསམ་བློ་འཁོར་བ་མ་བྱུང༌།  ཞེས་ཏྭ་ལའི་བླ་མ་བཅུ་བཞི་པ་ཆེན་པོའི་མཛད་རྣམ་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ནང་གསལ་བ་ལྟར། ཏྭ་ལའི་བླ་མ་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐབས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་ཐག་རང་བཅོད་གཙང་མའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཡུད་ཙམ་ཐོབ་པ་དེའི་རིང་བོད་ཡུལ་དེ་དེང་རབས་ཅན་དུ་བཅོས་པའི་ལས་འགུལ་མང་པོ་སྤེལ་ཡང༌།          ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཐུན་མོང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མཉམ་གྱི་འབྲེལ་བའི་གཞི་གཏན་གསལ་པོ་དང་བརྟན་པོ་ཞིག་བཟོ་མ་ཐུབ།          

༩༽        རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང༌།

༡༩༥༡ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་བོད་གཞུང་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་དང་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་དབར་བགྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཟེར་བ་བཟོས་པ་ནས་སྔར་གྱི་བོད་དེ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཟེར་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཡུལ་དེ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དབང་འགྱུར་འོག་དུས་ད་ལྟའི་བར་གནས།     བགྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་འབྲུ་དོན་ལ་བརྩི་བཀུར་གྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་ནག་མི་མང་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་དུ་༧གོང་ས་ཆེན་པོ་དང་པན་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཅར་ཏེ་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གསུང་བཤད་དང་འོས་འཕེན་གནང་བ་དང་མ་ཚད་༧གོང་ས་མཆོག་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་བགྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ་དང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གྲྭ་སྒྲིག་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་བཅས་ཀྱི་གོ་གནས་ཀྱང་བཞེས། སྐབས་དེར་༧གོང་ས་མཆོག་ནས་གཙོ་འཛིན་མའོ་ཙེ་དོང་དང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་འཆར་གཞི་དང་ལས་དོན་ཐོག་བཀའ་མོལ་རིམ་པ་གནང་ཡང་མཐར་བོད་ནང་རྒྱ་དམར་གིས་འཆར་གཞི་ལྟར་ལག་ལྟར་མ་བྱས་སྟབས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་༧གོང་ས་མཆོག་འཁོར་བཅས་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས།

༧གོང་ས་མཆོག་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་དབར་གྱི་འབྲེལ་མཚམས་ཆད་ནས་ལོ་གྲང་ཉི་ཤུ་འདས་རྗེས་རྒྱ་ནག་གཙོ་འཛིན་ཏིང་ཤོ་ཕིང་ནས་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་དང་འབྲེལ་མཐུད་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལོར་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཏིང་ཤོ་ཕིང་དང་ཐུག་འཕྲད་སྐབས་ཏིང་ནས་རྒྱལ་ལོར་བོད་རང་བཙན་མ་གཏོགས་གང་ཅིའི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་བགྲོས་མོལ་གནང་འཐུས་ཅེས་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་ངག་ལན་བསྐུར་བ་ལས་༧གོང་ས་མཆོག་དང་རྒྱ་གཞུང་དབར་གྱི་འབྲེལ་སྒོ་གསར་པ་འཕྱེ་བ་དང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ དང་ ༡༩༨༠ ནས་ ༡༩༨༨ དབར་ནང་༧གོས་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་རིམ་པ་མང་པོ་རྒྱ་ནག་དང་བོད་ཡུལ་ས་ཁུལ་འགའ་བཅས་ཀྱི་ནང་བལྟ་སྐོར་ལ་ཕྱིན་པ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་འབྲེལ་མོལ་བྱས་ཀྱང་གྲུབ་འབྲས་དོན་སོན་ངོ་མ་གང་ཡང་མ་སྨིན། 

ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ནས་ ༢༠༠༨ ཀྱི་ཟླ་བ་ པའི་དབར་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ནས་རྒྱ་གཞུང་ལས་སྣེ་དང་བགྲོས་མོལ་སྐོར་བདུན་དང་ནང་མོལ་གཅིག་གནང་བའི་མཐར་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་དང་སྐལ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གཉིས་ནས་རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གནང་གི་མེད་ཚུལ་དང་དོན་ངོ་མའི་ཐོག་འབྲས་བུ་གང་ཡང་མ་སོན་པའི་གསར་འགོད་ཚོགས་འདུར་དྲིལ་བསྒྲགས་བྱས།  སྐྱར་ཡང་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་འཁོར་བཅས་རྒྱ་ནག་ལ་ ༢༠༠༨ ཀྱི་ཟླ་བ་ ༡༡ པའི་ནང་བགྲོས་མོལ་བརྒྱད་པར་བཅར་བ་དང་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་རང་སྐྱོང་གི་འགྲོམ་གཞི་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཕུལ་ཡང་དེ་ལ་རྒྱ་གཞུང་ནས་ཁ་བྲལ་བའི་ལས་འགུལ་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་སྟབས་ད་ཆ་གནས་སྐབས་རིང་བགྲོས་མོལ་མཚམས་འཇོག་གནང་དགོས་པ་ ༢༠༠༨ ཟླ་བ་ ༡༡ པའི་ནང་རྡ་སར་བོད་མི་དམངས་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ནས་བགྲོས་མཐུན་གནང༌།

གོང་གསལ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་མོལ་དང་བགྲོས་མོལ་རིམ་པ་གནང་བའི་ཐོག་ཕན་ཚུན་གོ་བརྡ་མ་འཁྲོད་པའི་ངང་བགྲོས་མཐུན་གང་ཡང་བཞག་མ་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གནད་འགག་གཙོ་བོ་ཐུག་ས་ནི། ཏིང་ཤོ་ཕིང་གི་སྐད་ཆ་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ད་བར་བགྲོས་མོལ་གྱི་འགྲོམ་གཞི་དེ་གཙོ་འཛིན་མའོའི་སྐད་ཆ་དང་གཅིག་མཚུངས་སྔར་གྱི་མགྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་༡༧གཞིར་བཞག་པའི་ཐོག་ནས་ཏྭ་ལའི་བླ་མ་སྒེར་གྱི་མ་འོངས་པའི་གནད་དོན་ཁོ་ན་ལས་བོད་དོན་ཞེས་པའི་སྐོར་ཀླེང་གློང་གནང་གི་མེད་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་ནམ་ཡང་མེད་པ་དང༌།  ༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་དོན་ཚན་༡༧རྩིས་མེད་ཡིན་ཚུལ་དང་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་མ་འོངས་བདེ་དོན་ཇི་ལེགས་ཀྱི་སྐོར་གླེང་གི་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་སྟབས་ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་བའི་གླེང་གཞི་གང་ཡང་མེད་པའི་ངང་མི་ལོ་གསུམ་ཅུ་ཐམ་པ་འདས།

དུས་ཡུན་དེ་དག་གི་རིང་བོད་ཕྱི་ནང་ན་གནས་པའི་བོད་མི་ཁག་གཅིག་ནས་འབྲེལ་མོལ་དང་བགྲོས་མོལ་རེ་རེའི་རྗེས་ཀྱི་གསར་འགྱུར་ལ་རེ་བ་ཆེན་པོས༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་བོད་ཡུལ་དུ་སྐྱར་ཡང་ཞབས་སོར་འཁོད་ཐུབ་པ་དང་བོད་གཞི་བྱེས་མི་དམངས་མཉམ་འཛོམས་ཐུབ་པ་སྐོམ་པ་ཆུ་འདོད་ལྟར་གུགས་ནས་བསྡད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ད་ཆ་རྩ་བའི་དམ་བཅའ་དོན་ཚན་༡༧ ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་མེད་སྟབས་ང་ཚོའི་རེ་བའི་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་པུ་ནི་ནམ་ཞིག་ན་རྒྱ་ནག་དེ་རུ་སུ་ལྟར་གྱི་འགྱུར་བ་འགྲོ་སྲིད་པའི་འོག་བོད་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཅན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུ་དེར་རེ་སྒུག་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།   

ད་ཆ་ཐབ་ལམ་གང་ལེགས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་གཞི་རྩའི་དམིགས་ཡུལ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བདེ་དོན་དང་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་སེལ་ཐབ་གཉིས་པོ་དེ་མི་དམངས་ཤེས་ཡོན་འདེངས་མིན་ལ་མ་བལྟོས་པར་མི་དམངས་རང་ནས་ངོ་མའི་བགྲོས་བསྡུར་ཁ་གསལ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ཐག་བཅོད་གནང་དགོས་པ་ཞིག་དང༌། སྔར་མུས་ལྟར་མི་མང་གི་ཤེས་ཡོན་འདེང་གི་མེད་པ་ལ་བསྟུན་ནས་གོང་རིམ་ནས་ཆར་གཞི་ཆ་ཚང་སྒྲིགས་ཏེ་འོག་ལ་ལམ་སྟོན་བསྐུལ་སློང་གིས་ལས་འཆར་གཏན་འབེབ་གནང་བའི་དུས་ཚོད་དེ་ད་ཆ་མཇུག་རྫོགས་པའི་དུས་ལ་བབས་སམ། གལ་ཏེ་མུ་མཐུད་འདི་མུར་འགྲོ་ན་ད་དུང་ཡང་མི་དམངས་མགོ་བོ་རྨོངས་གཞི་དང་རེ་བ་ཆད་གཞི་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་ཙམ་ལས་མི་དམངས་རང་ངོས་ནས་གྲོ་བ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་དོན་དངོས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་ཐུབ་པ་དང་ལས་དོན་ཐག་བཅོད་བྱ་སྟངས་ནམ་ཡང་མི་ཤེས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་ཉན་མི་འདུག་གམ། 

༡༠༽      བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད། 

༡༩༥༩ ནང་བོད་མི་ ༨༠༠༠༠ སྐོར་རྒྱ་གར་དང༌། བལ་ཡུལ་འབྲུག་བཅས་སུ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་བས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་བསྟི་གནས་དང་བཅས་པ་གསར་བཙུག་གིས་ཐོག་མ་ནས་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་གཉིས་གཏན་ལ་ཕབས་པ་བཙན་་བྱོལ་བོད་མིའི་བདེ་དོན་དང་བོད་རང་དབང་སྐྱར་གསོ་བཅས་ལ་བརྩོན་བཞིན་ཡོད།  དེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ངོ་མ་ནི་རྒྱ་ནག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་བོད་རང་དབང་སྐྱར་གསོ་ཡོང་ཆེད་ཡིན་མོད། བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་མང་གི་ལས་དོན་རྣམས་གནས་ཚང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང༌། དམངས་གཙོ་རིང་ལུགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཁོ་ནར་བསྟུན་དགོས་སྟབས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ལས་རིམས་སྒྲིགས་ཏེ་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་གང་ཡང་བྱེད་ཐུབ་དཀའ་བ་དང༌།  གནས་ཚང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྒྱལ་ཁབ་སུས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་བོད་རང་དབང་རང་བཙན་ལ་ངོས་ལེན་ནམ་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ། རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་བོད་མིར་རྒྱབ་སྐྱོར་ནི་རང་མོས་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་རིན་ཐང་འགྲོ་བ་མི་ཡི་ཐོབ་ཐང་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རང་དབང་ཙམ་ཞིག་གི་མིང་ཐོག་ནས་ཡིན་པ་དང༌།  སྐབས་རེ་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོས་བོད་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་གི་མེད་ཅིང་འགྲོ་བ་མིའི་དབར་གྱི་སྡུང་སེམས་མཉམ་བསྐྱེད་ཀྱི་བསམ་བློའི་གཞི་རྩའི་ཐོག་ནས་བོད་མིར་རོགས་ཕན་གནང་བ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་མང་པོར་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་ནང་བོད་མིའི་ཐབ་བརྩོད་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་མཁེ་ཕན་གྱི་ལག་ཆར་སྦད་སྤྱོད་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་གནས་སྟངས་འོག་བཙན་བྱོལ་གཞུང་མང་གི་མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་གི་ཐབ་རྩོད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་དམིགས་ཡུལ་ཀྱག་ཀྱོག་ཐབ་ལམ་རིམ་པ་མང་པོ་བརྒྱུད་དགོས་པ་ཡང་གནས་ཚང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་མ་བསྟུན་ཐབ་མེད་དགོས་དབང་གིས་ཡིན་སྲིད། 

ཡོངས་གྲགས་སུ་༧གོང་ས་མཆོག་གི་དབུས་བོད་མིའི་འཛིན་སྐྱོངས་ (Central Tibetan Administration of His Holiness the Dalai Lama, CTA)    ལ་བོད་མིའི་ངོས་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་ (Tibetan Government in Exile)      དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ཙམ་ལས་ད་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་སུས་ཀྱང་ངོས་ལེན་ཐོབ་ཐུན་མེད། ཕྱི་ལོ་༡༩༩༡ ལོར་ (Membership of Unrepresented Nations and Peoples Organization - UNPO)   རྒྱལ་སྤྱིའི་སྐུ་ཚབ་མེད་པ་དང་མི་དམངས་ཀྱི་ཚོགས་པའི་འགོ་འཛུགས་ཚོགས་གྲལ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ང་ཚོར་ད་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་ངོས་འཛིན་ཐོབ་པ་ཆེ་ཤོས་སུ་བརྩི་གི་ཡོད་པ་འདྲ། འོན་ཀྱང་ཚོགས་པ་དེ་ནི་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཡན་ལག་ཚོགས་པ་ཞིག་མ་ཡིན།   

སྐབས་རེ་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མ་དེ་སྔར་གྱི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བོད་ནང་སྐྱར་གསོ་ཡོང་ཐབ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་སྔར་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་གྱི་བོད་དེ་སྐྱར་གསོ་ཆེད་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོར་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོག་ཐང་དང་ཆོས་དད་རང་མོས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ནང་གི་སྐྱབས་བཅོལ་བོད་མི་རྣམས་བོད་ནང་པྱིར་ལོག་ཐུབ་པ་བཅས་གང་ཡིན་གསལ་པོ་ཞིག་ཧ་གོ་ཁག་པོ་འདུག གང་ལྟར་ང་ཚོར་དམིགས་ཡུལ་འདྲ་མིན་ཡོད་པ་རྣམས་ཁ་གསལ་པོ་བཟོས་ཏེ་དེང་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཆབ་སྲིད་དང་བསྟུན་ཏེ་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་དགོས་གལ་ཆེའམ།  དེ་མིན་དམིགས་ཡུལ་ཚང་མ་མཉམ་བསྲེས་ཀྱི་ལས་འགུལ་དང་ནུས་པ་ཁ་ཐོར་ལ་འགྲོ་ནས་དམིགས་ཡུལ་ངོ་མའི་ཐོག་ནམ་ཡང་སླེབ་མ་ཐུབ་པར་ང་ཚོའི་ནུས་པ་དང་ལས་འགུལ་མང་པོ་ཞིག་ཆུད་བཟོས་སུ་འགྲོ་གི་མི་འདུག་གམ། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་ཉེ་ཆར་བོད་རྒྱ་བགྲོས་མོལ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་བོད་གཞུང་གི་དགོས་འདུན་མ་འོངས་དོན་དམ་གྱི་བོད་རང་སྐྱོངས་འགྲོམ་གཞི་ཡོངས་གྲགས་གསལ་བསྒྲགས་གནང་བ་ནས་ང་ཚོས་སྔར་ནས་བཤད་བཞིན་པའི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་དེ་ད་ཆ་ཁ་གསལ་ཚད་འཛིན་ས་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད་པ་ཡིན།

༡༡༽      བོད་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང༌། 

པྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ནང་རྒྱ་གར་ནང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་བཟོས་པ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༡ ལོར་༧གོང་ས་མཆོག་ནས་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་་ཁྲིམས་ཟིན་བྲིས་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༣ ལོར་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་རྒྱ་གར་རྡ་རམ་ས་ལར་ངོ་སྤྲོད་གནང་བ་ནས་རིམས་པས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་མང་གི་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་འགོ་ཚུགས། པྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་འཁྲིམས་བཟོས་པ་དང༌། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར་མི་མང་ནས་ཐད་ཀར་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་གདམ།  འདི་བར་བཀའ་བློན་རྣམས་༧གོང་ས་མཆོག་གི་མཚན་ཐོག་ནས་ཐད་བཀོད་གནང་གི་ཡོད་པ་དང་དུས་འདི་ནས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པས་གདམས་གནང་གི་ཡོད།    

དམངས་གཙོའམ་མང་གཙོ་ལག་སྟར་གྱི་བཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་དེ་བོད་གཞུང་དམངས་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཌེ་མོ་ཁེར་ཊིཀ དང་ ཌེ་མོ་ཁེ་རེ་སི་ ཟེར་བའི་ཚིག་གི་གོ་དོན་གསལ་རྟོགས་ཐུབ་པར་ཐུག་ཡོད་པ་ཡིན།  ཌེ་མོ་ཁེར་ཊིཀ་གི་གོ་དོན་ནི་མི་དམངས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ཟེར་བ་དང་དེ་ཡང་མི་དམངས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་སྲིད་གཞུང་ལ་ཟེར།    དེ་ཡང་ང་ཚོས་སྦད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པའི་ཌེ་མོ་ཁེར་ཊིཀ་ཀྱི་བོད་བསྒྱུར་དམངས་གཙོ་དང་མང་གཙོ་ཟེར་བ་གཉིས་ཀའི་འགྲེལ་བཤད་ལྟར་མི་མང་བས་གང་བཤད་ཐོག་མི་ཉུང་བ་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་དགོས་ངེས་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་མི་རེ་རེ་ནས་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ནང་ནུས་པ་སླེབ་ཐུབ་པ་དང་རང་རང་སོ་སོའི་མི་སྒེར་གྱི་རང་དབང་ཡང་ལོངས་སུ་སྤྱད་ཐུབ་པ་ལ་ཟེར། དེང་དུས་ཀྱི་ཌེ་མོ་ཁེར་ཊིག་སྲིད་གཞུང་ཚོའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་རྗེས་ལུས་མི་རིགས་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཁག་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་ཡང་གནད་དོན་དེར་ཐུག་བསྡད་ཡོད་བཟོ་མཐོང༌།

སྤྱི་ཚོགས་ནང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དོན་ལྡན་ཞིག་ལག་སྟར་ཐུབ་པའི་ཆ་སྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་མི་དམངས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་དཔལ་འབྱོར་ཚད་ལྡན་ཞིག་དགོས་པར་ཐུག་གི་ཡོད་སྟབས་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སློབ་གྲའི་ཤེས་ཡོན་དང་ཆབ་སྲིད་དྲིལ་སྒྲགས་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱིར་སྟངས་ཤེས་ཡོང་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབ་དང་ཕུགས་རྒྱང་ལྡན་པའི་འཚོ་གནས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་སྲ་བརྟན་ཡོང་ཐབ་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་ཤུགས་སྣོན་དགོས་གལ་མི་ཆེའམ། 

 ༡༢༽ བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དཀའ་སྡུག་དང་ཉམས་མྱོང༌། 

རྒྱ་གར་ནང་ངོས་རང་ཆུང་དུས་ཀོང་པོའི་ཡུལ་དེ་ཆོལ་ཁ་གང་གི་ཁོངས་ཡིན་སྐོར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སྙོག་ཀླེང་མང་པོ་བཤད་རེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་གོ་ཐོས་མྱོང་ཤིང༌། ལྷག་པར་ངོས་རང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་སོན་མཚམས་གྲྭ་ཚང་ནང་སྤྱི་འཐུས་འོས་འཕེན་ཐེངས་དང་པོར་བཅར་སྐབས་སྤྱིར་དེ་དུས་གྲ་ཚང་ནང་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ནང་གི་གསར་སྐྱེས་གྲ་གསར་ཉུས་ཤས་ལས་མེད་པ་དང་ལྷག་པར་དེ་དུས་གྲ་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བརྟེན་ཞིང་ལས་ཐོག་འཚོ་བ་ངན་ངོན་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་སྤྱོད་རྣལ་མར་བརྩོན་གྱི་ཡོད་སྟབས་གྲ་ཚང་གི་གྲ་དམངས་ནི་ནང་མི་གཅིག་ལྟ་བུ་ལས་ཁམས་ཚན་དང་ཡུལ་ཚན་གྱི་འཐེན་འཁྱེར་གྱི་སྐད་ཆ་ནི་ཧ་ལམ་གོ་ཡེ་མེད་པ་དང་གྲ་གསར་ཞུགས་རྣམས་ནི་ཕན་ཚུན་དབར་ཕ་མ་རྣམས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་གང་ནས་ཡིན་རྒྱུན་ལྡན་དོ་སྣང་དང་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་གི་མེད་པའི་སྐབས་སུ་བློ་བུར་རང་ཉིད་ཆོལ་ཁ་གང་ནས་ཡིན་སྤྱི་འཐུས་འོས་འཕེན་སར་འཚོལ་ཞིབ་དང་གྲ་དམངས་རྣམས་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་ནས་བསྡོད་དགོས་པ་དེ་ལ་ཚོར་སྣང་གསར་པ་བདེ་པོ་མེད་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་བྱུང་ཞིང༌།          བྱང་གི་རྒྱལ་བ་འབྲོམ་སྟོན་པ་དང་སྟོད་ཀྱི་རྗེ་བཙུན་མི་ལ་དབུས་དང་གཙང་ནས་རེད་ཟེར་བ་ལྟ་བུའི་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པ་དེ་ལ་དབུས་གཙང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ངོས་རང་ཆུང་དུས་རྣ་བའི་གོམས་འདྲིས་ལ་མེད་པ་དང་རང་ཉིད་ཀྱིས་སློབ་གྲའི་ནང་སྦྱངས་པ་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ནང་དུ་མཐོང་མ་མྱོང་བ་དེ་འདྲ་གོ་དུས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕ་མ་བོད་མི་ཡིན་ཡང་སྐྱེ་ས་བལ་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཆོལ་གསུམ་གང་དུ་ཡང་མ་གཏོགས་པའི་སྤྱིར་ལྟངས་ཀྱི་བོད་མི་གསར་སྐྱེས་པ་ཞིག་ལ་རང་ངོས་ནས་ངོས་འཛིན་བྱས་ནས་བསྡད་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་མེད་སྙོག་ཀླེང་དེ་རིགས་ནང་འཛུལ་མ་དགོས་པའི་དགེ་མཚན་ལ་རྩིས་ནས་བསྡད་དགོས་བྱུང༌།      

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དགོས་མེད་ཀྱི་སྙོག་ཀླེང་རང་ཉིད་ལ་དབང་བའི་ས་ཆ་ལག་མཐིལ་ཙམ་ཡང་མེད་པ་ལ་དེ་ལ་ཞེན་པའི་དབང་ཆ་དང་ལྟ་བའི་ཐབས་རྩོད་ཚོགས་པ་བཅུ་གསུམ་དང་ཀློ་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་དང་ལྷ་དང་བླ་མའི་ཡངས་སྲིད་དང་སྟོད་དང་མངའ་རིས་དབར་དང་ལྷ་ས་བ་དང་གཙང་པའི་དབར་བཅས་དང་འབྲེལ་བའི་སྙོག་ཁྲ། གཞན་ཡང་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་དང་ཆོལ་ཁ་ཕན་ཚུན། གྲ་ས་ཕན་ཚུན་དང་གྲ་ཚང་ཕན་ཚུན། སྐབས་རེ་ཁམས་ཚན་དང་མི་ཚང་གཅིག་གི་ནང་དུ་ཡང་ཆོལ་ཁ་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཐེན་འཁྱེར་ལ་བརྟེན་པའི་དཀའ་སྙོག་མདོར་ན་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་དང་མ་འཚམ་པའི་བསམ་བློ་ཆུང་ཆུང་དེ་འདྲ་ལ་མགོ་འཁོར་ནས་ང་ཚོས་རྩ་ཆེའི་དུས་ཚོད་དང་ནུས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཆུད་བཟོས་སུ་བཏང་པའི་གནས་ཚུལ་ཡོང་གི་ཡོད།

ལོ་འགའི་སྔོན་ཨ་རིའི་བོད་མིའི་སྤྱི་འཐུས་ཤིག་ནས་ད་ཡོད་སྤྱི་འཐུས་འདེམས་ཕྱོགས་ལ་དེང་རབས་ཅན་དུ་བཅོས་བསྒྱུར་དགོས་གལ་གྱི་བསམ་ཚུལ་བསྟོན་པ་དེ་ལ་སྤྱི་འཐུས་ཁག་ཅིག་ནས་ལན་འདེབས་བྱས་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་མཐོང་བའི་འགོ་བརྗོད་དུ་དབང་ཕྱུག་སྙིང་ལ་ཞུགས་པའི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བཀོད་འདུག་པ་དེ་ནི་ཆེས་རྗེས་ལུས་ཀྱི་བརྗོད་ལྟངས་ཞིག་ལས་དེང་དུས་ཡར་ཐོན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་རྩ་བ་ནས་མེད་པ་མཐོང༌།

ངེད་ཚོ་བོད་ཀྱི་མི་རབས་ནས་མི་རབས་དུས་རབས་ནས་དུས་རབས་བར་བསགས་བསྐྲུན་གཅེས་ཉར་བྱས་པའི་མཛོད་གཏེར་རྣམས་གཞན་ལག་ཏུ་བཤོར་ཏེ་ཁའི་ཕོར་བ་ཙམ་འཁྱེར་ནས་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་རྗེས་དོན་གནད་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ལ་ནང་རྩོད་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་མཐོང་དུས་ཧ་ལས་པའི་ཡིད་སྨུགས་སྐྱེ་གཞིར་འགྱུར་ངེས། གནད་དོན་དེ་དག་གོང་རིམ་དབང་འཛིན་པ་ཁག་གཅིག་ནས་ཐག་བཅོད་རྐྱང་མ་གནང་བར་ཆེད་ལས་མཁས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་ཞིབ་ལ་བརྟེན་ཏེ་དེང་རབས་ཀྱི་ཡར་ཐོན་མི་མང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསམ་བློ་གུ་ཡངས་པོས་འདས་པ་དང་ད་ལྟ་བ་མ་འོངས་པ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་བོད་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་ཉ་དང་ཉུག་མ་ལྟ་བུར་མཉམ་བསྲེས་མ་བྱས་པར་སྐབས་སོ་སོར་དབྱེ་བ་དང་ཡུལ་དུས་གནས་སྐབས་ལ་བསྟུན་ཏེ་ལྟ་གྲུབ་སོ་སོའི་ཐོག་ནས་ལྷུག་པོར་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་སྙོག་གཞི་དེ་དག་རང་ཞིར་འགྲོ་ཐུབ་ཡོད་སྲིད།  

ད་ཆ་མི་ལོལྔ་བཅུའི་རྗེས་ཕྱི་མིག་བལྟ་སྐབས་གཞི་ནས་འདས་པའི་དུས་ཚོད་རིན་ཐང་ཅན་མང་པོ་ཞིག་བསམ་བློ་གུ་ཡངས་པོའི་ཐོག་ནས་བོད་སྤྱིའི་དགྲ་གདུལ་གཉེན་བསྐྱོང་གང་ལ་ཡང་མེད་ཐབས་མེད་པའི་གཞི་མ་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་སྲ་བརྟན་དང་ཤེས་རིག་ཡར་རྒྱས། རིག་གཞུང་གོང་སྤེལ་དང་ལྷག་པར་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ནང་གི་ལུང་ཁུག་ཁག་ཏུ་གཞིས་ཆགས་པའི་བོད་མི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཉམས་ཆུང་མི་མང་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་འཕྲོད་བསྟེན་ཕུགས་འདུན་རིང་པོའི་ཤེས་ཡོན་བཅས་ཀྱི་འདུན་ལམ་བརྟན་བཟོ་ཆེད་ལ་གཏོང་བའི་ཚབ་ཏུ་གཞི་མེད་ཀྱི་ནང་རྩོད་རྒྱ་གར་ལུང་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་འཐེན་འཁྱེར་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆའི་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ལ་བཏང་བ་མཐོང་དུས་ད་ཕྱིན་ང་ཚོས་རྗེས་ལུས་སུ་མ་བསྡད་པར་ལུས་སེམས་གསར་པ་དང་རྣམ་འགྱུར་གསར་པའི་དེང་རབས་ཡར་ཐོན་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་ཐབས་ལ་བརྩོན་དགོས་པའི་སེམས་ཚོར་གསར་པ་ཞིག་བསྐྱེད་པར་ཡང་ཕན་སྲིད་སྙམ་ནས་ཕྲན་གྱིས་གཏམ་འདི་ཞོར་ཐལ་དུ་སོང་བ་ནི་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཙམ་དུ་བཀོད་པ་ལས་སུ་ལ་ཡང་ཟུར་ཟའི་ཀུན་སློང་མེད། 

༡༣༽      བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མ་འོངས་པ།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོ་ནས་རིམ་པས་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་རྣམས་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་འབྲུག་ཡུལ་བཅས་སུ་གཞིས་ཆགས་ཏེ་གནས་གོ་ཚུགས་པ་ནས་རིམ་པས་རང་རང་གི་འཇོན་ཐང་གི་ནུས་པས་སྐྱིད་སྡུག་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སུ་འགྱུར།  ད་བར་མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་རྡ་སའི་བོད་གཞུང་གིས་ཅི་གསུངས་བཀའ་འགྲུབ་འོག་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་ལུང་ཁུགས་ཁག་ནང་གནས་པའི་ཉམས་ཆུང་སྐྱབས་བཅོལ་གཞིས་ཆགས་རྣམས་ཀྱི་མི་དམངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནི་འཚོ་བའི་ཆ་ནས་ས་གནས་ཀྱི་ཡུལ་མི་ཉམ་ཐག་ཁག་གཅིག་ལས་ཏོག་ཙམ་ལེགས་པ་ཡོད་སྲིད།

འོན་ཀྱང་བོད་མི་དེ་དག་རང་ཉིད་དེ་སྔ་ལོ་མང་གནས་སའི་ཁང་པ་དང་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་སྐལ་ས་ཞིང་ཡང་རང་ཉིད་ལ་ཁྲིམས་མཐུན་བདག་དབང་མེད་ཐོག་ཡུལ་དེར་མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་བསྡད་ཀྱང་ད་དུང་གནས་སྐབས་ལག་འཁྱེར་ལོ་རེ་རེ་ལ་གསར་བཅོས་རེ་བྱས་ནས་བསྡོད་ཆོག་ཙམ་དང་དངུལ་ཁང་ཨང་སྒོ་ཕྱེ་ཆོག་ཙམ་ལས་ལུང་པ་དེའི་ནང་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་ཚོང་ལས་དང་ལས་འཆར་གང་ཡང་སྤེལ་མི་ཆོག་པ་ཞིག་འཛིན་ནས་བོད་རང་བཙན་གནམ་ཆུ་ལྟར་གུགས་ཏེ་ད་བར་གནས་བཞིན་པ་དེ་རྣམས་ད་དུང་ཡང་མི་རབས་ནས་མི་རབས་མུ་མཐུད་འདི་མུར་བསྡོད་ཐབ་མེད་སྟབས་དེ་དག་གི་མ་འོངས་པའི་གནས་སྟངས་ཇི་འགྱུར་སྐོར་ལ་འབྲེལ་ཡོད་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོར་གཏོགས་པ་རྣམས་ནས་ཧ་ལས་པའི་འགན་ཆེན་པོ་ཞིག་འཁྱེར་ནས་ཛ་དྲག་པོས་བོད་མི་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོའི་བདེ་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་གནང་དགོས་པའི་དུས་ལ་སླེབས་ཡོད་པ་མ་རེད་དམ།

གནད་དོན་དེ་ནི་དབུས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འཛིན་སྐྱོང་གི་སྒྲིགས་གཞི་གསར་འཛུགས་སྐབས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་གཉིས་ཀྱི་ནང་གི་དམིགས་ཡུལ་དང་པོ་དེ་ཡིན་པས་ད་ཆ་མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་རང་དབང་གི་ལུང་པར་གནས་པའི་རྗེས་སུ་ཡང་དམིགས་ཡུལ་དེའི་རྣམ་པ་གསལ་པོ་བཟོ་མ་ཐུབ་པ་ནི་ལས་འགན་མ་འགྲུབ་པ་ཞིག་ལ་ཆ་འཇོག་དགོས་སམ། 

༡༤༽ ༢༠༠༨ ལོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩེད་འགྲན་དང་བོད་དོན། 

པྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩེད་འགྲན་དེ་རྒྱ་ནག་ནང་ཚུགས་ཉེར་བོད་པྱི་ནང་དུ་གནས་པའི་བོད་མི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་དང་བཅས་པས་རྒྱ་ནག་ལ་བོད་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་བཀུར་དགོས་པའི་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེ་བྱས་ཀྱང་བོད་དོན་དྲིལ་གྲགས་ཤུགས་ཆེ་བྱུང་བ་ཙམ་ལས་དོན་དངོས་ཐོག་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་ལག་སོན་མ་བྱུང༌།   

ངོས་རང་དུས་སྐབས་དེའི་རིང་ལ་ས་གནས་སུ་བོད་མི་གཞན་མང་པོ་མེད་སྟབས་གཟུགས་མཐོང་རླུང་འཕྲིན་ཁག་དང་བོད་དོན་ལྷན་ཚོགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་སྐད་ཆ་བཤད་དགོས་བྱུང་བ་དང་དེ་སྐབས་ཆེད་ལས་གསར་འགོད་པ་འདྲ་མིན་དང་སྲིད་དོན་པ་དང་གཞན་མི་སྣ་མང་པོ་ལ་བཀའ་མོལ་ཞུ་སྐབས་ཁོང་རྣམས་ནས་གསུངས་བབས་ལས་ཁོང་ཚོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩེད་འགྲན་འགོ་མ་ཚུགས་ཀྱི་བར་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ཐོག་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རེས་ལས་འགུལ་གང་ཐུབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཙམ་ལས་ངོ་རྒོལ་དེ་དག་བོད་དོན་ཐོག་ཕུགས་འགྱངས་རིང་པོའི་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་སྲིད་བྱུསཞིག་མེད་པ་གསལ་རྟོགས་ཡོང་གི་འདུག

འོན་ཀྱང་བོད་ནང་དང་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ནང་བཅས་སུ་གནས་སྡོད་བོད་མི་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཞིག་གི་ངོས་ནས་བོད་དོན་ཐོག་དོན་དངོས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ངོ་མ་ཞིག་དུས་སྐབས་དེར་འགྲོ་བའི་རེ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་རྒྱབ་ཏེ་ལས་འགུལ་ནང་རང་སྲོག་བློས་གཏང་གིས་ཞུགས་ཡོད་པ་རེད་ལ་བོད་ནང་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་ཚེ་སྲོག་ཡང་བཤོར་ཡོད་ཅིང༌། རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ནང་གི་བོད་མི་ཆེས་མང་པོ་ནས་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་དཀའ་ངལ་ལ་མ་འཛེམས་པར་དུས་ཚོད་ཉིན་གྲངས་མང་པོའི་རིང་ལུས་སེམས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགྲོ་སོང་བཅས་གཏང་ཡོད་པ་ལ་དོན་འབྲས་སོན་ཡོད་པ་ཞིག་སྐབས་བབས་བསྐུལ་སློང་པ་དང་ལམ་བསྟོན་པ་རྣམས་ནས་གསལ་བཤད་མཐིལ་ཕྱིན་ཞིག་མ་གནང་ཚེ་ཕྱིས་སུ་ཁོང་ཚོའི་སེམས་ཤུགས་ཆག་གཞི་དང་བསྐུལ་སློང་གནང་མཁན་རྣམས་ཀྱི་གཏམ་ལ་ཡིད་འཆེས་གཏོར་གཞིར་འགྱུར་ཉན་ཆེ་སྙམ།

༢༠༠༨ པྱི་ཟླ་གསུམ་པ་ནས་པྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་འགོ་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཁྱོན་ཡོངས་ནང་བོད་དོན་སྐོར་རྒྱ་ནག་ལ་སྣོན་ཤུག་སྤྲད་པའི་འོག་རྒྱ་ནག་ནས་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ཐེངས་གཉིས་རྒྱ་ནག་དུ་ཆེད་འབོད་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུར་གནང་བར་གྲུབ་འབྲས་དོན་ལྡན་གང་ཡང་མ་ཐོབ་པ་སྐུ་ཚབ་ཚོས་གསར་འགོད་གསལ་སྒྲགས་ནས་གསལ་ཡོད།

པེ་ཅིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩེད་འགྲན་གྱི་དངོས་གཞི་ལ་བསླེབས་ཉེར་ཡུ་རོབ་གཙོ་འཛིན་ལས་ཐོག་ཕ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་སར་ཀོ་སི་ཡི་བཀའ་མོལ་ཚང་མ་འགྱུར་ཏེ་རྩེད་མོ་དང་ཆབ་སྲིད་སྙམ་བསྲེས་མ་གནང་ན་ལེགས་ཚུལ་བརྗོད་པ་དང༌།          རྩེད་འགྲན་དངོས་གཞིའི་སྐབས་དང་དུས་མཚུངས་པྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ནང་༧གོང་ས་མཆོག་པ་རན་སིར་ཞབས་བཀོད་སྐབས་ཁོང་ནས་མཇལ་འཔྲད་མ་གནང་བ་བཅས་དེ་སྔ་ཁོང་ནས་བོད་དོན་དང་པེ་ཅིང་རྩེད་འགྲན་དབར་གྱི་བཀའ་མོལ་གསུངས་པ་ཆ་ཚང་རང་ཉིད་ནས་རྩིས་མེད་བཏང་བ་རེད།  ཁོང་གི་སྲིད་དོན་དེ་ནི་བོད་དོན་ཐོག་ཡུ་རོབ་མཉམ་སྦྲེལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བལྟ་ཚུལ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་དང༌།          དེ་མཚུངས་ཨ་རི་ཡང་གཅིག་མཐུན་ཡིན་པ་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་པེ་ཅིང་རྩེད་འགྲན་དུ་ཕེབས་སྐབས་བོད་དོན་རྩ་བ་ནས་གླེང་སློང་གནང་མེད་པ་དེས་ཤེས་ཐུབ།          དེས་ན་གལ་ཏེ་བོད་དོན་ཐོག་ང་ཚོའི་ལས་ཆར་རྣམས་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་གང་བཤད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཏེ་སྤེལ་ན་ང་ཚོའི་ལས་འགུལ་རྣམས་ཁོང་ཚོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ཆར་འགྱུར་རྒྱུ་ཙམ་ལས་བོད་དོན་ཐོག་དོན་དམ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་གང་ཡང་འགྲུབ་པར་ཕན་ནུས་ཐོན་དཀའ།  

༡༥༽ བོད་རྒྱ་བགྲོས་མོལ་ཐེངས་བརྒྱད་པ་དང་བོད་མི་མང་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན 

བོད་རྒྱ་གྲོས་མོལ་ཐེངས་བརྒྱད་པ་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ཀྱི་ཟླ་བ་ ༡༠ ཚེས་ ༣༠ ནས་ ཟླ་བ་ ༡༡ ཚེས བར་རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་འཁོར་བཅས་རྒྱ་ནག་ལ་ཐོན་པ་དང་རྒྱ་ནག་ཏུ་བསླེབས་རྗེས་གནས་ཚུལ་གང་ཡང་མེད་པར་ཉིན་གྲང་མང་ཆེ་བ་བལྟ་སྐོར་ལ་ཕྱིན་ནས་མཐའ་མ་ཉིན་གཉིས་རིང་བགྲོ་གླེང་ཚོགས། ཚོགས་འདུའི་རྗེས་རྒྱ་གར་དུ་བསླེབས་མཚམས་ལྡི་ལིར་བཀའ་ཁྲི་ལ་ངོ་ཐུག་དང་བཀའ་ཁྲི་ནས་སྐབས་འདིའི་བགྲོས་མོལ་གྱི་སྐོར་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་དེ་དམིགས་གསལ་ཚོགས་འདུའི་རྗེས་སུ་མ་གཏོགས་མ་བཤད་རྒྱུའི་འབོད་བསྐུལ་གནང་ཚུལ་བརྗོད་དེ་བོད་མི་མང་རྣམས་རྣ་ཅོག་ཀྲོང་ངེར་བཞག  སྐབས་འདིར་བསམ་དགོས་པ་ལ་རྒྱ་ནག་ལ་གྲོས་མོལ་ཆེད་སོང་བ་དེ་དུས་ཚོད་མང་བ་བལྟ་སྐོར་ལ་བཏང་བ་དང༌།  དེ་ནས་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་སྐབས་མཚམས་སུ་མ་གནང་བའི་དགོས་པ་རྒྱཱུ་མཚན་གང་ཡོད་སྲིད་དམ།

ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་མུ་མཐུད་སྐབས་འདིའི་བགྲོས་མོལ་སྐོར་གྱི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་སྤེལ་བ་དང་རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་འཁོར་བཅས་ནས་དམིགས་གསལ་ཚོགས་འདུའི་ཉིན་སྔོན་མ་ཕྱི་ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༦ ཉིན་དེ་ལ་གསལ་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ།  འཆར་གཞི་ལྟར་ན་དམིགས་གསལ་ཚོགས་འདུའི་རྗེས་སུ་མ་གཏོགས་གསལ་བསྒྲགས་དེ་མ་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད། འགྲོ་ལུགས་ལྟར་ན་བགྲོས་མོལ་བརྒྱད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་དེ་མི་མང་ནས་གང་མགྱོགས་ཤེས་དགོས་པ་དང༌། དམིགས་གསལ་ཚོགས་འདུའི་སྔོན་ལ་དོན་གནད་དེའི་ཐོག་བསམ་གཞིག་གནང་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་ན་ཡང་བོད་གཞུང་དབང་འཛིན་པ་རྣམས་ནས་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་འཆར་གཞི་འཛིན།  

བོད་རྒྱ་བགྲོས་མོལ་བརྒྱད་པའི་སྐབས་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པ་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་དགོས་འདུན་མ་འོངས་དོན་དམ་གྱི་བོད་རང་བསྐྱོང་གི་འགྲོམ་གཞི་ཕུལ་བ་དང༌།   དེ་ནས་བཟུང་ཏེ་དེ་སྔ་ལོ་མང་རིང་བཤད་བཞིན་པའི་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་དེ་ཚད་འཛིན་ས་གསལ་པོ་ཞིག་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ངོ་སྤྲོད་ཐུབ་ཡོད།   དུས་དེ་བར་དབུ་མའི་ལམ་དང་དོན་དམ་གྱི་རང་བསྐྱོང་གི་ནང་དོན་ངོ་མ་དེ་ཡིག་ཐོག་ནས་ཚད་འཛིན་ས་ཁ་གསལ་པོ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་མེད་སྟབས་ལས་འགུལ་བ་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་དང་དོ་སྣང་ཅན་རྣམས་ནས་ཚོད་རྩིས་ཙམ་ལས་འབྲེལཡོད་ཀྱི་དྲི་བ་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཁ་གསལ་ལན་འདེབས་མ་ཐུབ་པར་གནས་ཡོད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའི་པེ་ཅིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩེད་འདྲེན་དང་འབྲེལ་བའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་བོད་པྱི་ནང་གཉིས་སུ་སྤེལ་བ་དང་དུས་སྐབས་དེ་གའི་རིང་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་རྒྱ་ནག་ནང་ཐེང་གཉིས་རྒྱ་བོད་བགྲོས་མོལ་ཆེད་བསྐྱོད་ཀྱང་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་མ་སོན་པ་དང་བཅས་ལས་འཔྲོས་ཏེ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བསམ་ཚུལ་འདྲ་མིན་གསར་པ་མང་པོ་ཞིག་ཐོན་བཞིན་པ་བཅས་ལ་བརྟེན།     བོད་དོན་དེ་ད་ཆ་ཛ་དྲག་གི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་གཟིགས་ཏེ་༧གོང་ས་མ་ཆོག་ནས་བཀའ་སྤྱི་ལ་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་འབྲུ་དོན་ལྟར་ཛ་དྲག་མི་དམངས་ཚོགས་འདུ་བསྐོང་དགོས་པའི་བཀའ་བརྩལ་བ་དང་དེབཞིན་པྱི་ཟླ་ ༡༡༽ ནང་ཚུགས་གཏན་འཁེལ་བ་ཆགས། ཛ་དྲག་ཚོགས་འདུར་འོང་མི་རྣམས་བཀའ་སྤྱི་ནས་གཏན་འཁེལ་གནང་བ་ལས་མི་དམངས་ལ་བགྲོས་བསྡུར་མ་གནང༌།        བོད་གཞུང་ནས་ ་གསར་འགོད་པ་རྣམས་ལ་ཛ་དྲག་ཚོགས་འདུའི་ཉིན་དང་པོ་དང་མཐའ་མ་ལ་མགྲོན་འབོད་གནང་ཀྱང་དེའི་ཞོར་ལ་ཉིན་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་ཉིན་གཞན་རྣམས་ལ་ཡོང་ཆོག་གི་མེད་པ་གསལ་བཤད་གནང༌།

ཕྱི་ནང་གི་གསར་གནས་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ནས་ད་ལམ་གྱི་དམིགས་བསལ་ཚོགས་འདུའི་གནས་ཚུལ་ཉན་སྐབས་ཚོགས་མི་མང་ཆེ་བ་ནས་སྔར་གྱི་བཀའ་མོལ་གསུང་རྒྱུན་སྙིང་པ་རྣམས་སྐྱར་བཟློས་ཙམ་ལས་ཐབ་ལམ་གསར་པ་གང་ཡང་བཤད་རྒྱུ་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་ད་ལེན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ལས་འཆར་བཀོད་བསྒྲིགས་པ་རྣམས་ནས་འགན་ཡག་པོ་ཞིག་མཁྱེར་མ་ཐུབ་པ་དང་ཚོགས་འདུ་འདི་༧གོང་ས་ཆེན་པོའི་བཀའ་དགོངས་དང་བཅའ་འཁྲིམས་ཀྱི་འབྲུ་དོན་དང་མཐུན་པ་ངོ་མ་ཞིག་ཆགས་མེད་པ་བརྗོད་མཁན་མང་པོ་ཡོད།  ཚོགས་ཆེན་གྱི་མཐའ་བསྡོམས་སུ་གལ་ཏེ་རྒྱ་གཞུང་ནས་ཡ་ལན་འོས་མཚམས་ལྡན་པ་ཞིག་མ་གནང་བར་དུ་བོད་རྒྱ་བགྲོས་མོལ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པ་དང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྲོད་པ་དང་བསྟུན་ཏེ་མ་འོངས་པར་བོད་གཞུང་གི་ལམ་ཕྱོགས་དེ་བོད་རང་བཙན་གཙང་མ་དང་དབུ་མའི་ལམ་གང་ལེགས་ཐོག་སྐྱར་ཡང་བསམ་གཞིག་གནང་སྲིད་པའི་དོན་གནད་གལ་ཆེན་ཁག་གཅིག་ལ་བགྲོས་མཐུན་གཏན་འབེབ་གནང་ཐུབ་པ་ཡོད་པ་ཡིན།  

༡༦༽ ༢༠༠༩ བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་དང་ཆབ་སྲིད། 

འདི་ལོ་ ༢༠༠༩ བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༣༦ རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་ས་གླང་ལོ་གསར་སྐབས་སྤྲོ་སྐྱིད་ལ་མི་རོལ་བའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་པ་དང་བཅས་བོད་མི་བཙན་བྱོལ་མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་པ་འདིའི་ནང་བོད་པྱི་ནང་གཉིས་སུ་བོད་རང་དབང་ཐབ་རྩོད་ཀྱི་ཞི་བའི་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེ་སྤེལ་ཆར་ཡོད་པ་རེད།    

ངོས་རང་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་གཞིས་ཆགས་ཁག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཙམ་ལས་ཕ་ཡུལ་བོད་ངོ་མ་དེ་དངོས་སུ་མིག་གིས་མཐོང་མ་མྱོང་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་གིས་ཆ་ནས་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་གང་ཡིན་བརྗོད་དཀའ་མོད།        ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་ཆ་འཔྲིན་ལྟེ་གནས་ཀྱི་དྲ་རྒྱར་བལྟས་སྐབས་དེང་སང་བོད་ཡུལ་དེ་ཤེས་ཡོན་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཚད་གཞི་ལེགས་པོར་བསླེབས་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་གསལ་ཞིང༌། འདི་ལོ་བོད་ནང་རྒྱ་གཞུང་ནས་དམངས་གཙོ་བཅོས་འགྱུར་བྱས་ནས་ལོ་འཁོར་ལྔ་བཅུ་ལོན་པའི་དུས་དྲན་དང་བོད་ཀྱི་ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཛམ་གླིང་ནང་དྲིལ་བསྒྲགས་བཅས་ཀྱི་མཛད་རིམ་རྒྱ་ཆེ་ཞིག་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པ་དང༌། ཡང་བཙན་བྱོལ་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གཞུང་དམངས་ནས་བོད་ཡུལ་རྒྱ་ནག་གིས་བཙན་འཔྲོག་བྱས་ནས་ལོ་ལྔ་བཅུ་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ཆེད་ལས་འགུལ་མཛད་རིམ་རྒྱ་ཆེ་སྤེལ་ཆར་བཅས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་ལས་འགུལ་གཉིས་པོ་དེའི་ནུས་པའི་རྣམ་པ་གང་འདྲ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་འཛམ་གླིང་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་པ་དང་དོ་སྣང་བ་ཅན་རྣམས་ནས་དོན་གཉེར་ཆེན་པོས་བལྟ་སྒུག་བྱས་ནས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།         

འོན་ཀྱང་འདི་ལོའི་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་ལས་འགུལ་གཉིས་པོ་དེའི་དོན་གནད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ་བོད་ཡུལ་གྱི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ངོ་བོ་དེ་རྒྱ་ལས་ཐ་དད་ཡིན་པ་འཛམ་གླིང་ནང་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེ་དང་བོད་ཡུལ་གྱི་བདག་དབང་རྩོད་པའི་བོད་མི་རིགས་རྣམས་གོང་བུ་གཅིག་འགྱུར་གྱི་ནུས་པ་སྔར་ལས་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་ཆ་རྐྱེན་གཅིག་འགྱུར་དུ་འགྲོ་སྲིད།

༡༧༽      མཇུག་བསྡུ།

དོན་སྙིང་ནི།  གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ནུས་པ་ནི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་རག་ལས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། གཞུང་གི་དཔལ་འབྱོར་ནི་མི་དམངས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་དཔལ་འབྱོར་ས་བརྟན་ཞིག་ཡོད་མིན་ལ་བལྟོས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། ད་ལྟའི་ཆར་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་གཞི་རྩའི་མི་སེར་རྒྱ་གར་དང་བལ་ཡུལ་ཁུལ་གྱི་བོད་མིའི་གཞིས་ཆགས་མི་དམངས་ཚོའི་བདེ་དོན་ཐོག་ཕུགས་རྒྱང་ལྡན་པའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱིས་འཚོབ་སྲ་བརྟན་རང་འཛིན་ཐུབ་པ་ཞིག་བཟོ་མ་ཐུབ་ཚེ་མ་འོངས་པར་བོད་གཞུང་གི་དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད་བཅས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འགུལ་སྐྱོད་ཐུབ་པ་ཡོང་ཐབ་མེད་པ་ཡིན་པས་མ་འོངས་པར་ཡང་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་རྣམས་གཞན་རེ་སྟབས་བསྟུན་ཁོ་ནའི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་འགལ་སྐྱེན་ལས་ནམ་ཡང་གྲོལ་མི་ཐུབ་པའི་ཉན་ཁ་འདུག་སྙམ།

 བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་ཉམས་མྱོང་བླངས་ཏེ་དུས་བརྟུན་དེང་རབས་་ཀྱི་ལམ་ནས་མ་འོངས་དམིགས་ཡུལ་བརྟན་པོ་དང༌། ཤེས་འཇོན་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཐོག་ནས་ལྷག་བསམ་ཆེན་པོས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ཐབ་ལམ་བརྩལ་ཏེ་བོད་ཡུལ་བོད་མིར་དབང་བར་འབད་བརྩོན་རྒྱུན་མར་བརྟེན་རྒྱུ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་རིན་ཐང་དང་ལས་འགན་ཡིན་ནོ།། །།

བོད་དང་བོད་མིར་གཅེས་པའི་བསམ་ཚུལ་གཏམ་གླེང་ཟིན་བྲིས་དུམ་བུ་འདིའི་བརྗོད་དོན་ཐོག་ཉེས་སེལ་ལེགས་སྤེལ་གྱི་དགོངས་འཆརགནང་ཚེ་གསར་བཅོས་རྗེས་མའི་སྐབས་སུ་ནང་དོན་ཕྱུག་ཏུ་གཏོང་བར་ཕན་ངེས་ཡིན།

དགེ་འདུན་མཐར་ཕྱིན་གྱིས་ཐེངས་འདིའི་གསར་བཅོས་༢༠༠༩་༣་༣་ཉིན།།

Shareསྤྱི་ཚོགས་དྲ་གནས་ཁག་ཏུ་ཁྱབ་སྤེལ།

ཁྱེད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བྲིས།

ཁྱེད་ཀྱི་མིང༌།:
བརྗོད་གཞི།:
བསམ་ཚུལ།:
བསམ་ཚུལ། (1)
ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་ཀྱིས་མི་རིག་ལས་དོན་གཉེར་བའི་བོད་མི་རྣམས་ལ་གུས་པས་ཕུལ་བ། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རླབས་རྒྱུན་གྱིས་དེད་དེ་དེང་གི་ང་ཚོ་བོད་པའི་ཁྲོམ་ར་དང་ཁྱིམ་ཚང་རེ་རེ་ནའང་ཕྱི་སྨན་མི་མཐོང་བའི་གནས་མེད། སྨན་ཁང་ཆེ་ཆུང་ཚང་མར་ཕྱི་སྨན་ཡོད་ཅིང་བོད་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ནུབ་ལུགས་གསོ་རིག་གི་ཤེས་བྱ་འམ་ངོས་འཛིན་ཇེ་མང་ཇེ་ཟབ་ཏུ་འགྱུར་གྱིན་ཡོད། ཡིན་ནའང་ནུབ་ལུགས་གསོ་རིག་གི་སྐོར་ལ་རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ལས་མ་འདསཔས། ང་ཚོས་ཀྱང་ནུབ་ལུགས་གསོ་རིག་གི་རིག་གཞུང་འདི་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས་རང་རིགས་ལ་སྟབས་བདེ་གང་ལེགས་བསྐྲུན་རྒྱུ་དང་གཙོ་བོ་རང་གི་རིག་གནས་ཤིག་ཏུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དེ་རེད། གལ་ཏེ་ང་ཚོའི་ཤེས་ལྡན་མི་རྣ་དང་ཆེད་མཁས་པ། ཁེ་ལས་པ། སྨན་ཁང་དང་སྨན་གི་སློབ་གྲྭ་སྨན་མཁས་པ་སོགས་ནས་མཐུན་སྒྲིལ་དང་འབུད་འབུངས་ཀྱིས་གསོ་རིག་ལོ་ཙྰའི་ཕྱོགས་འདིར་སྟོབས་ཤུགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཕུལ་ཐུབ་ཚེ་དེ་ལས་དོན་སྙིང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད། དེ་ནི་བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་གི་མི་རབས་ནས་མི་རབས་ཀྱི་ལས་དོན་ཡིན་ལ་སྐད་ཡིག་ཡར་རྒྱས་ཟེར་བ་ཁ་སྟོང་ནང་གི་ཚིག་སྟོང་མ་ཡིན་འདོད།



བརྗོད་གཞི་གཞན་ཁག་ལ་གཟིགས།